Lingvistísk kúnstverk í ytra auga og í innra hugi sér

[Skapað 2019.08.01]

>>pro lingua pulchra et sana<<

+   +   +

Fyrir nú rétt laungu síðan (nóv. 2018) formúleraði ég þetta tekstabrot hér að neðan, þar sem ég á nokkuð stýfðu kynhlutlausu máli byggðu á kvenkyninu, nefndi að ég heldur vildi ”…leitast við að finna sjálfga mik í sannvirðíngu milli manna ok kvenna (ok annarra), ok frjálsíndu allra, en að halda fast við einhverja kynhroku feðranna ok mæðranna. Ék á mik sjálft! Ok það gild allar mannverur, ekki bara sumar, ekki bara körlur, ok auðvitað, ekki bara fullorðnar, heldur ok börnur.

Hvernig þá meta þenna verku? Ék hef því miður ekki þá íslenskukunnáttu (hef mest búið erlendis ok við aðrar túngur), né heldur hef ék þá háskólabakgrunnu (doktorugráða mín varð bara sóscíala mannverufræðu, stjórnmálafræðu, heimspekju ok þvíumlíkt), að mér sé það alls gerlegt að líta á kveríndu mína (eða hvað við nú kalla þetta) sem einhverja málvísindalega verku. Því fer fjarri! Heldur lít ék einfaldlega á þenna sem meira eða minna mikilvæga pólitíska ok siðfræðulega athöfnu, ok, ekki síst, sem praktíska fagurfræðu, kúnstverku eína, ok happeníngu.

Ék vona að verka mín verði metin á þöjr háttur, þó að ék auðvitað fagni málvísindalegum athugasemdum ok viðhorfum í þeijm fræðum lærðra fólka, sem ok skoðunum ólærðra. Auk þessa vonast ék til að aðrar fólkur (sem meira kunna í íslensku ok málamenníngu en ék ger) hafi einhverja áhugu á þennarri tiltöku minni, ok komi til hjálpu, ásamt bæti ok betri verku mína. Það er tíma til komin, má fólku finnast, – finnst að minnstu kostu mér,– að karlkynjuhroka túngíndu sé brottræk gerð! Til þessa þarf mikla vilju, ok margar listrænar hendur ok samverkandi klárar heilur ok hjörtur, ok auðvitað, góðar brjóstur. Það þarfnast Kunnsköpu, Hugrekkju, Sköpunarglæðu! Ok Vilju til að betra ok bæta!”

BILD LINGO

[Lingvístískt kúnstverk eitt mitt, gert fyrir ytri sinnisorgan, nánast augun, en sem og nær að kitla eitthvað hug og hjarta fólks ef það fer að gægjast nánar niður í það]


Eins og sjá má er ég þarna inni á að til séu (stundum praktísk og pólitískt lituð) língvistísk kúnstverk, og þá á ég ekki við póetíkið sem slíkt í því sem málið seígir, né þess dramatík eða sagni, heldur málið sjálft í byggíngi þess, málfræði, setníngafræði, orðmyndunum, og í því sem það gerir með orðin, ásamt þeim áhrifum sem þetta allt veldur í hugi og hjarta, allavegana sumra. Þetta er nokkuð líkt og eitt og annað af því sem kallast nútíma kúnst, ratzjónellt óræð skúlptúri, eða híeróglýfi, eða rúnamál, aður en lyklin eru fundin.

Sem samanburðardæmi má kanski taka Allison Greys ”visionary” verk, þó að mín visjón sé mynna myndræn og felist meira í að spinna ósýnileg en þó algild manneskjuleg verðmæti svo sem jafnrétti kynjanna, frelsi og meðburaskap allra í málinu. Eða þá Deena Larsen og þenns ”Rósamál”, sem óneitanlega minnir mig á að greini mitt um ”Fífli í nágrenni mínu” og ”fíflamál” mitt, auðvitað er að skoða sem lingvístískt kúnstverk á sitt hátt. Og það háttið er öðruvísi en þessarra mætu listamenna, í því að ég ekki á neitt kölluni að þróa einhver ytri hinumeígintúngumál (þó ég reynar hafi sýslað með það líka í rúnamálum mínum), heldur hnika ég lifandi túngumáli þannig að það fremji mannleg verðmæti hjá okkur, samtímis sem þetta (gegnum gagngert andstæði við það sem við erum vön við, gegnum mótsögn þess við það sem við annars finnum) skaparfriktzjóní huga voru og hjarta. Ég vil þess vegna reikna kúnst þetta til ”friktíónalismis” einhvers. Friktzjónið, núníngið, er Fæðri allra Frigða! Að sjálfsögðu er hér um ”naívismi” að ræða.

En auðvitað snertir kúnst þetta (ef það nú er það, eða reiknast sem slíkt) lángtífrá allt fólk. Ekki við því að búast heldur. Sumu fólki finnst þetta einfaldlega leiðinlegt, öðru kannski óskaplegt, enn öðru fáránlegt (fíflalegt). Bara nokkuð klassísk viðbrögð í þrónunarsagni listisins hér í heimi, vil ég meina.

Ég dreg mér til minnis að ég eitt sinn tók strák mitt þá litla til Moderna Museet í Stokkólmi, sem þá hafði uppi sérstakt Picasso-sýníngi. Strákið mitt var þá kanski 11 ára eða svo. Við fórum vandlega í gegnum allt sýníngið, og kíktum þá líka á Matisse, Miró, Dalí, og önnur meistari nútíma lista. Fanns þenni ekki mikið til Picasso koma, vildi meina að þenn auðveldlega sjálft gæti gert svona myndi, en myndi bara ekkert nenna að vera að því. Sumt af því sem Matisse, Miró og Salvador Dalí og sumt annað fólk voru að gera, fann þó náð í augum drengsins, enda næmt nokkuð fyrir fegurði. – Væri gaman að heyra hvað þenni nú finns, nú þegar þenn fyrir laungu síðan er þroskað og fullorðið orðið.

Lært, gáfað, reynt og víðförult sem þenn er, efast ég þó ekki um að þenn nú kann að meta Picassó og hin gæin og stelpin á safninu. En ég veit þó jafngamalt fólk og eldra, sumt þó nokkuð menntað, sem ekki gerir það, og t.d. skilur einfaldlega ekkert hvað þessi ”járnverk” og ”hrúgöld” á torginu hafa þar að gera!

+   +   +

En það sem ég er að gera í einkynsmálinu, er auðvitað ekki bara ”kúnsti”. Því fer fjarri! Það er líka ”viðleitni” til betri heims. Ég vona að það viðleitnið meígi geri eitthvað gott.

+   +   +

 

Einkynsmál

Mínimálfræði

 

Nokkur önnur texti

Fíflífli í nágrenni mínu

Sköpunarljóð Rígvedis

Rúnatal Óðins

Þau voru eitthvað að skjóta eitt mannn.

Það mælti mitt mæðri

Það orti mitt fæðri