Nýtt sjöbeigíngakerfi einkyns íslensku

[Skapað 2019-08-06]

Þegar ér fann fram til að (a) vísa vissum karlkyns- og kvenkynsorðum frá nýu beygíngarmynstrunum, frá upphafi (>b4) og (>b5), til eins eða annars af sterku beygíngum hvorugkyns, og (b) úr því sem ég hef kallað (>b5), spinna tvö ný beygíngismynstri (b>6) og (>b7), og vísa rest (>b5)-orðanna til (>b4), hef ég uppgötvað, að vel meígi halda fegri orðanna, og jafnvægi málsins þótt (>b5) verði fellt niður að öllu.  Þetta sem nú fylgir er þá það nýa sjöbeygíngamynstri sem ég hef augnað. Til að forðast ruglíngu minnis míns legg ég til bráðabrigða inn i parentesið # til að upplýsa sinnið um gamla raðtalið. Ég kasta hér um raðskipulaginu og læt veika beygíngismynstrið (>b1#3) inleiða uppreikníngið. Öll önnur mynstri eru sterks beygíngis. Hvað varðar (<b3#2) fann ég mig nauðbeygt að tékka upp hvort ég mögulega hefði misskilið eithvað mynstrið, og í stað þess að vera endíngislaust í flestum föllum, væri það með beygíngarendíngi í þeim öllum. Svo var þó ekki hvað ég fæ séð (sjá um stofn og endíngi í (<b2))

+   +   +

Beygíngarmynstur hvorugkyns í númálinu eru (að einstökum orðum undanteknum, sbr. “fé”) þessi þrjú (“ø” táknar að orð sé án beygínguendingis, “” greinir að föllin, “|” greinir að eintal og fleirtal, “||” greinir að óákveðni og ákveðni, “/”  táknar afbrigði/tvímynd orða):

1: (>b1#3) a – a – a – a | u – u – (u)m – (n)a

|| að – að – anu – ans | un – un – unum –(n)anna

auga – auga – auga – auga | augu – augu –augum – augna || augað – augað – auganu – augans | augun – augun –  augunum – augnanna; nýra – nýra – nýra – nýra | nýru – nýru – nýrum – nýrna || nýrað – nýrað – nýranu – nýrans | nýru – nýru – nýrum – nýrna; eista – eista – eista – eista | eistu – eistu – eistum – eistna; bjúga – bjúga – bjúga – bjúga | bjúgu – bjúgu – bjúgum – bjúgna || bjúgað – bjúgað – bjúganu – bjúgans | bjúgun – bjúgun – bjúgunum – bjúgnanna; firma – firma – firma – firma | firmu – firmu – firmum – firma || firmað – firmað – firmanu – firmans | firmun – firmun – firmunum – firmanna; drama – drama – drama – drama | drömu – drömu – drömum – drama || dramað – dramað – dramanu – dramans | drömin – drömin – drömunum – dramanna.

2: (>b2#1) ø – ø – i – s | ø – ø ­– (j)um – a

|| ið – ið – inu – sins | in – in – [u]num – nna;

nef – nef – nefi – nefs | nef – nef – nefjum – nefja | nefið – nefið – nefinu – nefsins | nefin – nefin – nefunum – nefjanna; trog – trog – trogi – trogs | trog – trog – trogum – troga || trogið – trogið – troginu – trogsins | trogin – trogin – trogunum – troganna; eitur – eitur „ eitri – eiturs | eitur – eitur – eitrum – eitra || eitrið – eitrið – eitrinu – etursins; vetur – vetur – vetri – veturs | vetur – vetur – vetrum – vetra || vetrið – vetrið – vetrinu – vetursins | vetrin – vetrin – vetrunum – vetranna; reður – reður – reðri – reðurs | reður – reður – reðrum – reðra ||reðrið – reðrið – reðrinu – reðursins | reðrin – reðrin – reðrunum – reðranna; hamar – hamar – hamri – hamars | hömur – hömur – hömrum – hamra || hamarið – hamarið – hamrinu – hamarsins | hömrin – hömrin – hömrunum – hamranna.

3: (>b3#2) ø – ø – ø – s | ø – ø ­– (u)m – a

|| ið – ið – inu – sins | in – in – [u]num – nna;

belti – belti – belti – beltis | belti – belti – beltum – belta || beltið – beltið – beltinu – beltsins | beltin – beltin – beltunum – beltanna; stykki – stykki – stykki – stykkis | stykki – stykki – stykkjum – stykkja || stykkið – stykkið – stykkinu – stykkisins |stykkin – stykkin – stykkjunum – stykkjanna; leiði – leiði – leiði – leiðis | leiði –leiði – leiðum – leiða || leiðið – leiðiðð – leiðinu – leiðisins | leiðin – leiðin – leiðunum – leiðanna; mæðri – mæðri – mæðri – mæðris | mæðri – mæðrii – mæðrum – mæðra || mæðrið – mæðrið – mærinu – mæðrisins | mæðrin – mæðrin – mæðrinum – mæðranna; veiði – veiði – veiði – veiðis | veiði – veiði – veiðum – veiða || veiðið – veiðið – veiðinu – veiðisins | veiðin  – veiðin – veiðunum – veiðanna; tækni – tækni – tækni – tæknis | [tækni – tækni – tæknum – tækna] || tæknið – tæknið – tækninu – tækn[i]sins | [tæknin – tæknin – tæknunum – tæknanna]; mýri – mýri – mýri – mýris | mýri – mýri – mýrum – mýra || mýrið – mýrið – mýrinu – mýrsins | mýrin – mýrin – mýrunum – mýranna; gleði – gleði – gleði – gleðis | gleði – gleði – gleðjum – gleðja || gleðið – gle-ið – gle-inu – gleðsins | gleðin – gle-in – gleðunum – gleðanna,

+   +   +

 4: (>b4#2*) ir/ø – ø – ø – s | ø – ø ­– (u)m – a

|| ið – ið – inu – sins | in – in – [u]num – nna;

læknir/lækni – lækni – lækni – læknis | lækni – lækni – læknum – lækna || læknið – læknið – lækninu – lækn[i]sins | læknin – læknin – læknunum – læknanna;  mælir/mæli – mæli – mæli – mælis | mæli – mæli – mælum – mæla || mælið – mælið – mælinu – mæl[i]sins | mælin – mælin – mælunum – mælanna; veitir/veiti – veiti – veiti – veitis | [veiti – veiti – veitum – veita ]|| veitið – veitið – veitinu – veitisins | [veitin – veitin – veitunum – veitanna]; hræsni – hræsni – hræsni – hræsnis | [hræsni – hræsni – hræsnum – hræsna] || hræsnið – hræsnið – hræsninu – hræsnisins | [hræsnin  hræsnin – hræsnunum – hræsnanna]; bætir/bæti – bæti – bæti – bætis | bæti – bæti – bætum – bæta || bætið – bætið – bætinu – bætsins | bætin – bætin – bætunum – bætanna; ginnir/ginni –  ginni – ginni – ginnis | [ginni – ginni – ginnum – ginna] || ginnið – ginnið – ginninu – ginnisins | [ginnin – ginnin – ginnunum – ginnanna]; kælir/kæli – kæli – kæli – kælis | kæli – kæli – kælum – kæla || kælið – kælið – kælinu – kælisins | kælin – kælin – kælunum – kælanna

5: (>b5#4) ur*/r*/l/n – ø – i – s | i – i ­– (u)m – a

|| ið – ið – inu – sins | in – in – [u]num – nna;

[*nema ”r”-ið sé stofnlægt, en þá beygist orðið annaðhvort eða bæði sem (>b1#2, nf.þf.ft með –ø) og (>b5#4, nf.þf.ft. með –i)]

strákur/stráki – strák – stráki – stráks | stráki – stráki – strákum – stráka || strákið – strákið – strákinu – strákisins | strákin – strákin – strákunum– strákanna; gaur/gauri – gaur – gauri – gaurs | gauri – gauri – gaurum – gaura || gaurið – gaurið – gaurinu – gaurisins | gaurin – gaurin – gaurunum – gauranna; kjóll/kjóli – kjól – kjóli – kjóls | kjóli – kjóli – kjólum – kjól || kjólið – kjólið – kjólinu – kjólisins | kjólin – kjólin – kjólunum – kjólanna; hestur/hesti – hest – hesti – hests | hesti – hesti – hestum – hesta || hestið – hestið „ hestinu – hestsins | hestin – hestin – hestunum – hestanna; pottur/potti – pott – potti – potts | potti – potti – pottum – potta; móðgun/móðguni – móðgun – móðguni – móðguns | móðguni – móðguni – móðgunum – móðguna || móðgunið – móðgunið – móðguninu – móðgunsins | móðgunin – móðgunin – móðgununum – móðgunanna; kaðall/kaðli – kaðal – kaðli – kaðals | kaðli – kaðli – köðlum – kaðla || kaðlið – kaðlið – kaðlinu – kaðlisins | köðlin – köðlin – köðlunum – ka-lanna.

pottur”, ”maður”, ”ljóður”, ”staur”,  ”koppur”, ”gámur”, ”líðan”, ”hróp” ”lás”, ”fat”, ”bíll”, ”kjóll”, ”hríngur”, ”kaðall”, ”steinn”,”svín”, ””laug”.

 6: (>b6″6) i* – a – i – is | i – i ­– (u)m – a

|| ið – ið – inu – sins | in – in – [u]num – nna;

[*ef veikt karlkynsorð sem endar á ”ir”, ”ri”, ”i”, annars (>b3#2)]

gluggi – glugga – gluggi – gluggis | gluggi – gluggi – gluggum – glugga| gluggið – gluggi- – glugginu – glugg[i]sins | gluggin – gluggin – gluggunum – glugganna; andi – anda– andi – andis |  öndi –  öndi – öndum  – anda || andið – andið – andinu –and[i]sins | öndin – öndin – öndunum – andanna; moli – mola – moli – molis | moli – moli – molum – mola || molið – molið – molinu – mol[i]sins | molin  molin  molunum – molanna; bjáni – bjána – bjáni – bjánis | bjáni – bjáni – bjánum – bjána || bjánið – bjánið – bjáninu – bjánisisns | bjánin – bjánin – bjánunum – bjananna; bóndi –  bónda – bóndi – bændis | bændi – bændi – bændum – bænda; dóni – dóna – dóni – dónis | dóni – dóni – dónum – dóna || dónið – dónið – dóninu – dónisins | dónin –  dónunum – dónanna.

7: (>b7#7) a/ø – u – i – is | i – i ­– (u)m – a

|| ið – ið – inu – sins | in – in – [u]num – nna.

konúgur/konúngi konúngu – konúngi – konúngis | konúngi – konúngi – konúngum – konúnga || konúngið – konúngið – konúnginu – konúngisins | konúngin – konúngin – konúngunum – konúnganna; drottníng/drottníngi –  drottníngu – drottníngi – drottníngis | drottníngi – drottníngi – drottníngum – drottnínga || drottníngið – drottníngið – drottnínginu – drottníngisns | drottníngin – drottníngin – drottníngunum – drottnínganna; stúlka/stúlki – stúlku – stúlki – stúlkis | stúlki – stúlki – stúlkum – stúlkna || stúlkið – stúlkið – stúlkinu – stúlksins – stúlkin – stúlkin – stúlkunum – stúlknanna;  kanna/kanni – könnu – kanni – kannis | könni – könni – könnum – kanna || kannið – kanni- – kanninu – kannisins | könnin – könnin – könnunum – kannannna; kona/ koni – konu – koni – konis | koni – koni – konum – kona/kvenna || konið – konið – koninu – konisisns | konin – konin – konunum – konannna/kvennanna; hnýsa/hnýsi – hnýsu – hnýsi – hnýsis | hnýsi – hnýsi – hnýsum – hnýsa || hnýsið – hnýsið – hnýsinu – hnýsisins | hnýsin – hnýsin – hnýsunum – hnýsanna; hola/holi –  holu – holi – holis | holi – holi – holum – hola || holið – holið – holinu – holisins | holin – holin – holunum – holanna; forneskja/forneskji – forneskju – forneskji – forneskjis | forneskji – forneskji – forneskjum – forneskja || forneskjið – forneskjið – forneskjinu – forneskjisins | fornneskji – forneskji – forneskjum – forneskja.

  –   –   –

Mínímálfræði einkynsíslensku (endurskoðað)

Heim