HÁVAMÁL INDÍALANDS 1: Hugisvíli Arjúna

HÁVAMÁL INDÍALANDS (BHAGAVAD-GÍTA) Á ÍSLENSKU EINKYNSMÁLI (Í NÆRGERÐI-NÆR) ÚTFRÁ ÞÝÐÍNGI SIG. KRISTÓFERS PÉTURSSONS 1925

 

A Ú M

HEILLASYMBÓL

FYRSTA KVIÐIÐ

– – –

Dhríttarashtra mælti:

1. Hvað hefir, Sanjaya! orðið til tíðinda með þeim, mönnum mínum ok Pandúngum, er mættust í vígahugi úti á hinum helgu völlum, Kúruvöllum?[1]

Þá mælti Sanjaya:

2. Dúryódhana konúngisson gekk fram fyrir fræðari sitt, er hennþa sá fylkíngi Pandúnga, ok mælti þessum orðum:

3. “Sjá þú, fræðari mitt! Þetta óvíga herefli Pandúnga. Drúpada hið spaka, lærisveini þitt, hefir fylkt henþví

4. Þar eru hetji, bogmenni mikil ok jafnoki Arjúana ok Bhíma í orrustum; Yúyúdhana, Vírata í vígreiði.

5. Dríshtaketú, Kekítana ok hið hrausta hilmi frá Kashí, Púríjít, Kúntíbhoja ok Shaívya, þjórið[2] meðal manna.

6. Yúdhamanyú hið hrausta ok Úttamaúja hið hugumstóra, Saúbhadra ok niðji Drúpada. – Ok öll eru þau í vígreiðum miklum.

7. Heyr þú nú enn fremur, hið mætasta meðal hinna tvisvar bornu! hver eru helstu foríngi mín. Vil ek nú seígja þér heiti þeirra, svo að þú vitir fremur deili á þeim.

8. Fyrst ertu, herra! og Bhísma. Þá er Karna, Krípa hið sigursæla, Ashvatthama, Víkarna ok sonur Sómadattí.

9. Þar eru ok mörg hetji önnur, sem reiðubúin eru að láta lífið fyrir mik. Hafa þau bæði höggvis- ok atlægisvopni ok eru reynd vel í orrustum.

10. Virðist mér heri vort sé helst til lítið, þótt Bhíshma stýri því. En heri þeirra þykir mér næsta nógt, þótt það lúti stýri Bhímas.

11. Fyrir því skal hafa fast skipuni á fylkíngi vorum. Sérhvert menni sé á sínu staði, ok við öll, javnvel þér, herforíngi! hlífið Bhíshma!<<

12. Þá blés hið fræga öldúngi, Bhíshma som elst er allra Kúrúnga, í herlúðri sitt til þess að hughreysta Dúryódhana. Ok lét í lúðri því sem þá, er ljón öskrar.

13. En í sama bili kváðu við kuðúngshorn, herlúðri, ketilbumbi, stór sem smá, svo að af varð gný eitt mikið.

14. Þá blésu ok þau, Krishna ok Arjúna, megi tvö Pandú, í heilög herlúðri, þar sem þau stóðu í vígreiðinu mikla, sem beitt var fyrir hvítum fákum.

15. Krishna þeytti lúðrið Panchajanya, ok Arjúna blés í lúðrið Devadatta. En Bhíma hið ógurlega, þeytti hið mikla lúður, Paúndra.

16. Yúdhíshþíra konúngi, sonur Kúntí, blés í lúðrið Sísigrandi, Nakúla í Hunángsóm, ok Sahadeva blés í lúðrið Gimsteinablóm.

17. Ok konúngi Kashíborgis,[3] bogmennið mikla, hetjið Shíkhandi, Vírata ok Satyakí hið ósigrandi,

18. Drúpada ok syni henþess, ok Saubhadra konúngi, hið armsterka, þeyttu í öllum áttum stríðslúðri sín.

19. Loft ok hauður dundu af hergnýi. Var það til þess að skjóta mönnum Dhrítarashtra skelki í bríngu.

20. Pandúngið, Arjúna, er hefir api eitt í gunnfáni sínu, leit á lið Dhrítarashtra. Henþa tók upp bogi sitt, er örvi voru farin að fljúga milli fylkínganna.

21. Henþa ávarpaði, konúngi! Krishna orðum þessum:

Þá mælti Arjúna:

Lát þú stríðsvagni mitt, þú sem aldrei breytist! nema staðs frammi á milli fylkínganna,

22. svo að ek meígi sjá þá, er þrá að leggja til orrustis ok ek verð að heyja við þetta hyldisleik.

23. Ek vil virða menni þessi fyrir mér, er safnast hafa hér saman, búin til bardaga, til þess að þóknast Dúryódhana, hinu illúðislega syni Dhrítarashtra.

Þá mælti Sanjaya:

24. Krishna lét þá vígreiðið góða nema staðs frammi á milli fylkínganna, er Arjúna hafði ávarpað henna á þetta veg.

25. Var henn þá gegnt þeim, Bhísma, Dróna, ok öllum höfðíngjum. Henn mælti: >>Sjá þú, sonur Príþa! þessi Kúrúngi öll, er safnast hafa hér saman.<<

26. Þá leit Arjúna feðrisbræðri sín, afi sín, ok fræðari, mæðrisbræðri, systrúngi, syni, sonssyni, stallbræðri sín,

27. teíngdafeðri ok velgerðismenni. Ok er henn sá öll þessi ættmenni báðum meígin,

28. varð henn gagntekið meðaumkuni ok mælti, hryggt í hugi:

Þá mælti Arjúna:

Krishna! Nú er ek sé þessi ættíngji búin til bardaga ok ólm til víga,

29. dregur þrótt úr limum mínum, munni mitt þornar, líkhamið tek að nötra ok hárin rísa mér á höfði,

30. bogið, Ghandíva, hnígur mér úr hendi, allt hörund mitt svíður, ek fæ ekki á fótum staðið ok veit ekki mitt rjúkandi ráð.

31. Ok, Krishna! ek sé ömurleg íllsviti. Eigi mun hagi mitt batna að heldur, þótt ek fái veígið ættíngji í orrusti.

32. Krishna! ek þrái ekki að bera sigri úr býtum né öðlast yfirráð né unaðssemi. Krishna! Hvers virði eru oss yfirráðin? Hvers virði eru oss nautni eða jafnvel lífið sjálft?

33. Krishna! Vér sækjumst eftir völdum, nautnum ok fögnuði, aðeins sakir þessara manna, er standa hér búin til bardaga, reiðubúin til að fórna fé ok fjöri:

34. Feðri, syni, fræðari, afi, mæðrisbræðri, teíngdafeðri, sonssyni, mágji ok önnur ættíngji.

35. Krishna! ek vil ekki valda þeim fjörtjóni, jafnvel þótt þau yrðu til að vega að mér eða ek ætti að fá að ráða yfir heimunum þremur, hvað þá heldur sakir yfirráða á jarðríki.

36. Krishna! Hvert ánægji myndi af því leiða að vega þessi vandamenni Dhrítrarashtra? Syndið myndi aðeins saurga oss, er vér hefðum fellt þessi ofurhugi.

37. Fyrir því ber oss ekki að vega menn Dhrítarashra, ættmenni vor. Krishna! Hvernig ættum vér að una vel æfi vorri, ef vér hefðum orðið ættíngjum vorum að bani?

38. Ágirnd hefur glapið þeim sýn, svo að þau sjá ekki, hvílík ódæðisverki ættsvíg eru, né fólski í fjandskapi gegn vinum.

39. Krishna! Vér sjáum, hílíkt glæpi það er að glata ættinu. Hví skyldum vér ekki forðast að drýgja það?

40. Hin æfafornu ættslögmál líða undir lok með tortímíngi ætts eins. Ok þá er ættslögmálin eru undir lok liðin, þá drottnar lögleysi með lýðinu.

41. Krishna! Þegar lögleysi ríkir, taka koni ættsins óðum að spillast. Ok þar sem koni spillast, niðji Vríshnís,[4] blandast stétti öll saman.

42. Blandist stétti, þá leiðir það bæði vegendi ættsins ok ættið sjálft til helvítis. Feðrin hrapa, er þau verða svipt hrísgrjónahleifum ok dreypifórnum.

43. Ódæðisverkin ættsvegenda, er leiða það af sér, að stétti blandast, verða ok til þess, að ætts- ok stéttssiði öll hverfa.

44. Þau menni, Krishna! er glata ætts- ok stéttssiðum sínum, eiga vísa vist í helvíti að eilífu. Svo hefir oss, Krishna! verið kennt.

45. Vei oss! Vér höfum þegar drýgt mikið synd, er vér höfum í hyggji að vega að ættíngjum til þess að svala veldisfísnum vorum.

46. Ek uni því betur, að menn Dhrístarashtra komi með vopni í höndum til þess að vega að mér í orrustinu, vopnlausu, ok án þess, að ek veiti þeim nokkurt viðnám.

 

Þá mælti Sanjaya:

47. Arjúna hneig, er henþa hafði þetta mælt, niður í vagnsætið, bugað af harmi. Henþa fleygði þá bæði bogi sínu ok örvum.

 

Þannig hljóðar fyrsta kviði óðsins helga, Hávamála, fræðanna um hið EILÍFA, yoga-ritsins, samtal þeirra, drottins Krishna ok Arjúna. Ok það heitir:

 

HUGSVÍL ARJÚNA.

 

Hávamál Indíalands: 2. Sankya-yoga

Hávamál Indíalands: 3. Athafna-yoga

Hávamál Indíalands: 4. Vitskis-jóga

Hávamál Indíalands: 5. Jóga athafna-afsals

 

Mínimálfræði íslensks einkynsmáls

 __________________________________________________________________

[1] Velli þessi voru kennd við mann nokkurt, er Kúru hét. Henn var talið forfeðri þeirra, Kúrúnga ok Pandúnga.

[2] Þjór var heiðursheiti, er það mannveri hlaut, er þótti af bera öðrum að hreysti.

[3] Kashíborg heitir nú Bernares.

[4] Þ. e. Krishna, er komið var af kynstofni, er kennt var við Vrishni.