LIBRO TRI
TABULOJ KAJ MEM-EKSPERIMENTOJ
Serĉi • Aŭskulti • Trovi
de
Runar Freysteinn
___________________________
2026
La pli maljuna fratino subite eniris:
— Sed mi ĵus legis en la tekstmesaĝo, ke oni pensas, ke artefarita inteligenteco baldaŭ faros tute nenecesa por ni eĉ lerni la anglan! Nu, kio pri Esperanto?!
— Fejk novaĵoj? Bona novaĵoj? Bad novaĵoj? Ne, nenio. Sed vere, vere: traduki ne estas paroli kune. Traduko estas tekniko; Lingvo estas parto de tio, kio la homo estas. AI ne estos ni.
PARTO I: LINGVA INTRAVOJAĜO
Ĉapitro 1: Deiro
ProEo, kiel oni povas vidi, ne estas nova lingvo. Ĝi estas kaj restas ene de Esperanto. Ĝi estas sistemo en tiu senco, ke ĝi formas sisteman vidpunkton ene de la lingvo pri la lingvo mem, pri ĝiaj eblecoj kaj pri ĝia kapablo plenumi sian rolon kiel internacia flanklingvo de la homa mondo.
La evoluo de maŝina traduktekniko ne forigas la valoron de komuna homa lingvo. Male, ĝia nekredeble rapida evoluo starigas novan demandon: kion tia homa lingvo devas posedi por esti plene plaĉa lingvo por posedi, paroli, pensi, krei kaj vivi en ĝi?
Tiun demandon ni direktis al ni mem, kaj ĝi estas unu el la ekzistokialoj de ĉi tiu verko, nia Eksperimento laŭ ProEo.
La metodo estis observi kaj konatiĝi kun la sistemo de la lingvo Esperanto, aŭskulti la lingvon kaj aŭdi, kiel ĝi sin formas kaj fluas en diversaj tekstoj, kaj rimarki, ĉu io povus esti malsama kaj eble pli bona por la homo, kiu uzas kaj spertas ĝin — en ĝia Sonkorpo kaj fluo, en ĝia klareco kaj eĉ en ĝia beleco.
La respondo al tiu demando ne estas donita. Ĝi povas nur esti vivata kaj trovata de tiuj, kiuj serĉas ĝin.
La klasika aŭ komuna Esperanto, kiun ni nomas A-Eo, estas plena kaj memstara lingvo en si mem. Tio tamen ne signifas, ke ene de ĝi oni ne povas — sur la fundamento de la sama vortprovizo kaj baza sistemo — trovi aliajn kaj novajn vojojn, kiuj eble alimaniere aŭ pli profunde povas servi al tiu unu rolo: esti Lingvo Internacia en la homa mondo, kiu kuŝas antaŭ ni.
En ĉi tiu verko — kiel serĉo kaj laboro — ni iom post iom moviĝis laŭ du tiaj vojoj. Ni signis ilin per la komencaj literoj de la greka kaj hebrea alfabetoj. Tiel nun staras antaŭ ni tri memstaraj formoj de la sama lingvo: A, Alfa kaj Alef — A-Eo, α-Eo kaj א-Eo. Alfa kaj Alef ne rifuzas A-Eon. Ili ne estiĝis pro ia absoluta neceso, sed pro eblecoj trovitaj en la lingvo.
Ilia komuna deirpunkto estas Simpligo kaj Etika Simetrio ene de A-Eo. Tiun komunan bazon ni signas per la respondaj literoj de la greka kaj hebrea alfabetoj, Gamma kaj Gimel — γ/ג-Eo — aŭ simple ProEo kiel tia, antaŭ ol la vojo per verba kongruo disbranĉiĝas al α-Eo unuflanke kaj א-Eo aliflanke:
γ/ג → α / א.
Ĉapitro 2: La Intervojoj
Inter la komuna bazo γ/ג-Eo kaj la du formoj α-Eo kaj א-Eo aperis dum la Eksperimento ankaŭ aliaj formoj. Ni signas ilin per Beta (β) kaj Bet (ב).
Oni ne komprenu ilin kiel necesajn ŝtupojn de unu evoluskalo. Ili montras malsamajn eblecojn trovitajn survoje. Kelkaj el tiuj eblecoj povas aparteni al pli ol unu vojo kaj povas esti kombinitaj alimaniere ol ili historie aperis en ĉi tiu Eksperimento.
Beta / β-Eo
En α-Eo la verboj plene kongruas laŭ persono kaj nombro kun Mi, Tu, I/Ŝi/Li/Ĥo/Ĝi, Ni, Vi kaj Ili, kaj kun tiuj substantivoj, pronomoj kaj aliaj vortoj, kiuj respondas al tiuj personoj. La sama validas en א-Eo, kvankam la verbaj finaĵoj tie estas aranĝitaj alimaniere kaj laŭ aliaj konsideroj.
Tamen ne estas necese, ke ĉiu vorto, al kiu verbo rilatas, estu tiel traktata. Ne ĉio en la ekzistanta mondo estas persono, kaj vortoj ne ĉiam rilatas al personoj. Eĉ unu sama vorto povas en unu kunteksto rilati al persono aŭ persone traktata estaĵo, kaj en alia al io nepersona.
Tial oni povas distingi inter Personvortoj kaj Aĵvortoj, laŭ tio, ĉu la vorto en la koncerna kunteksto rilatas al persono aŭ persone traktata estaĵo, aŭ al io, kio ne estas tiel traktata. En la dua okazo oni povas — se ekzistas ia ajn kialo voli tion fari — lasi la verbon ekster la kongruo laŭ persono kaj nombro kaj uzi ĝian ordinaran A-Eo-formon.
Vortoj kiel nacio, eklezio, komunumo, amo, kredo, sento kaj ideo povas tiel aperi kiel Aĵvortoj. La verbo rilatanta al ili tiam konservas la saman formon kiel en A-Eo, sendepende de la gramatika persono aŭ nombro, kiun la konstruo alie povus indiki. Sed la distingo ne kuŝas definitive en la vorto mem: la sama vorto povas en alia kunteksto esti persone komprenata kaj tiel funkcii kiel Personvorto.
Unu kialo elekti tian sistemon povas esti la deziro konservi pli grandan proksimecon al la Sonkorpo de A-Eo kaj pli rektan travideblecon inter la du formoj de la lingvo. La avantaĝo estas, ke granda parto de la verba uzo tiam restas sama kiel en A-Eo. La prezo estas, ke oni devas distingi inter Personvortoj kaj Aĵvortoj kaj, en kelkaj okazoj, decidi kiel la celata estaĵo estas komprenata. Tiu sama distingo tamen havas ankaŭ pozitivan flankon: ĝi povas pli klare montri, ĉu io estas prezentata kiel persono aŭ kiel nepersona estaĵo.
Tiun sisteman elekton, kun ĝiaj avantaĝoj kaj malavantaĝoj, ni nomas β-Eo. Ĝi staras kiel interformo inter α-Eo, kun plena verba kongruo laŭ persono kaj nombro, kaj γ-Eo, sen verba kongruo laŭ persono aŭ nombro, sed kun Simpligo, Etika Simetrio kaj la aliaj trajtoj de baza ProEo.
Bet / ב-Eo
Simile, sur la vojo de ג-Eo al א-Eo aperas alia ebla interformo. Sed ĉi tie la limo estas metita aliloke.
En ב-Eo la verbo distingas inter singularo kaj pluralo, sed ankoraŭ ne inter la personoj. Tiel la nombro de la koncerna persono aŭ Kapvorto povas aperi ankaŭ en la verbo, dum Mi, Tu kaj I k.t.p. ankoraŭ ne postulas apartajn personajn formojn, nek Ni, Vi kaj Ili siajn proprajn.
En ĉi tiu Eksperimento ni fine elektis konservi senŝanĝa la singularan temposistemon de A-Eo — as, is, os, us — kaj formi la pluralon per aldono de la vokaloj o, e, u kaj a: aso, ise, osu, usa. La origina A-Eo-finaĵo tiel restas rekonebla ĉe la komenco de la plurala finaĵo, kaj ĝia vokalo portas la vortakcenton.
Tia distingo estas simpla en uzo kaj havas siajn avantaĝojn, kaj en la Sonkorpo kaj praktike. La singularo kaj pluralo fariĝas malsame aŭdeblaj ankaŭ en la verbo mem, kio donas pli grandan sonan variecon kaj povas samtempe faciligi la tujan distingon de nombro en aŭdata lingvo. Eĉ sen persona kongruo la nombra distingo povas tiel doni gravan plian klarecon. Kune kun la pronomaro de A-Eo ĝi ekzemple povas helpi distingi la du signifojn de vi. La pronomo mem povas resti sama, sed la singulara aŭ plurala verbo montras, ĉu vi rilatas al unu alparolato aŭ al pluraj. Tiel ב-Eo aldonas informon ĝuste tie, kie A-Eo povas lasi la nombron nedifinita.
La prezo estas plia formdiferencigo en la verbo kaj ripeto de nombra informo, kiu ofte jam estas videbla en la pronomo, Kapvorto aŭ kunteksto. Tiu ripeto tamen ne estas nepre senutila: en parola lingvo ĝi povas samtempe servi al klareco kaj al la Sonkorpo.
Per tio ב-Eo faras unu paŝon en la direkto de verba kongruo, sed ne ankoraŭ tiun paŝon, kiu faras la personon mem parto de la verba finaĵo. Nur en א-Eo (kiel ankaŭ en α-Eo) ambaŭ distingoj — persono kaj nombro — estas kunigitaj en la plena sistemo. En א-Eo la finaĵoj de la tria persono estas konservataj el ב-Eo, dum la unua kaj dua personoj ricevas siajn proprajn finaĵojn ene de la sama tempa kaj nombra ŝablono.
Sed ankaŭ ĉi tie la vojoj ne estas fermitaj. La distingo inter Personvortoj kaj Aĵvortoj de β-Eo povus same esti uzata sur la vojo al א-Eo; kaj la distingo inter singularo kaj pluralo de ב-Eo povus, se oni tiel volus, esti uzata ankaŭ sur la vojo al α-Eo.
Beta kaj Bet do ne estas devigaj ŝtupoj al Alfa kaj Alef. Ili estas memstaraj eblecoj trovitaj intervoje.
Ĉapitro 3: α-Eo kaj א-Eo
Alfa kaj Alef
En α-Eo kaj א-Eo la verba kongruo estas plena: la verbo montras kaj personon kaj nombron. Ambaŭ sistemoj konservas kiel fundamenton la Esperantan tempodistingon, bazitan sur la serio a — i — o — u, sed ili konstruas sur tiu fundamento laŭ parte malsamaj konsideroj.
Plena verba kongruo laŭ persono kaj nombro havas ankaŭ praktikan avantaĝon en la aŭdata lingvo. Ĝi malpliigas la dependecon de tio, ke la persona pronomo estu ĉiufoje klare aŭdata kaj ĝuste distingita. Pluraj el la pronomoj estas mallongaj kaj sone proksimaj unu al alia, kaj en rapida aŭ ne tute klara parolo la distingaj sonoj povas facile perdiĝi. Kiam ankaŭ la verbo montras personon kaj nombron, la aŭskultanto ricevas la saman strukturan informon el pli ol unu loko de la frazo.
Tiu redundanco ne estas senutila ripeto. Ĝi povas fortigi la aŭdeblan strukturon de la lingvo kaj samtempe ebligi ellason de la persona pronomo sen grava perdo de klareco. La Personarko tiam povas esti portata de la verbo mem. La prezo estas la jam menciita Kompligo: pli multaj verbaj formoj devas esti lernataj, distingataj kaj uzataj.
Alfa / α-Eo
En α-Eo la deirpunkto estas precipe la personoj mem. La temposistemo de A-Eo restas rekonebla en la finaĵoj, kaj la tria persono singulara konservas la konatajn formojn -as, -is, -os, -us. Sed ĉirkaŭ tiu konata punkto la aliaj personoj ricevas proprajn, klare distingeblajn formojn.
Aparte reliefiĝas la unua persono, kaj en singularo kaj en pluralo. Ĝi ricevas karakterizan i-elementon, kiu ankaŭ estas akcenta silabo, tiel ke la Parolanto — sola aŭ kune kun aliaj — fariĝas aparte aŭdebla en la verbo. La aliaj personoj ricevas siajn proprajn distingajn sonformojn. Tiel α-Eo konstruas la Verbkongruon antaŭ ĉio kiel sistemon de personoj, dum la Esperanta tempodistingo restas interne de tiu sistemo.
La gajno estas forta kaj klare diferencigita Personarko en la Sonkorpo de la verbo. La persono ne devas esti portata nur de aparta pronomo; ĝi povas esti aŭdata en la verbo mem. La prezo estas pli granda distanco de la verba uzo de A-Eo kaj pli granda nombro da finaĵoj por lerni kaj uzi.
Alef / א-Eo
א -Eo aliras la saman taskon de alia flanko. Ĉi tie la deirpunkto estas pli rekte la jam ekzistanta verba sistemo de A-Eo kaj la distingo inter singularo kaj pluralo trovita en ב-Eo. La tria persono singulara konservas senŝanĝaj la A-Eo-finaĵojn -as, -is, -os, -us, kaj la tria persono plurala konservas la respondajn pluralajn formojn de ב-Eo.
Tiel la tria persono — la Priparolato, tiu aŭ tio pri kiu oni parolas — restas plej proksima al la konata verba formo de A-Eo. La unua kaj dua personoj, la Parolanto kaj la Alparolato, ricevas proprajn finaĵojn kaj tiel apartiĝas de la Priparolato. La sistemo do ne nur distingas la gramatikajn personojn; en ĝia konstruo aperas ankaŭ la baza rilato de la parola situacio: tiu, kiu parolas, tiu, al kiu oni parolas, kaj tiu aŭ tio, pri kiu oni parolas.
La finaĵoj de ĉiuj tri personoj estas unusilabaj en la singularo, sed dusilabaj en la pluralo. La vokala strukturo restas ligita al la Esperanta temposistemo a — i — o — u, dum la nombra distingo kaj la persona distingo estas konstruitaj ĉirkaŭ ĝi. Tiel א-Eo konservas pli videblan kaj aŭdeblan ligon al A-Eo, sed tamen atingas plenan kongruon laŭ persono kaj nombro. Ĉar la unua silabo de la dusilabaj pluralaj finaĵoj portas la vortakcenton, la diferenco inter singularo kaj pluralo fariĝas aparte aŭdebla. Tio influas la Sonkorpon, ĉu oni ŝatas ĝin aŭ ne.
La gajno do estas iom alia ol en α-Eo. Ambaŭ sistemoj donas la klarecon kaj la aŭdeblan Personarkon de plena kongruo, sed α-Eo pli forte reliefigas la personojn mem, dum א-Eo pli forte konservas la ligon al la konata verba strukturo de A-Eo kaj al la distingo inter Parolanto, Alparolato kaj Priparolato.
Ambaŭ sistemoj samtempe utiligas trajton jam profunde konatan en Esperanto: malgrandaj, sisteme aranĝitaj sonaj — ofte vokalaj — diferencoj povas porti gravan gramatikan aŭ signifodistingan informon. Oni povas pensi pri serioj kiel tie, tiu, tio kaj kie, kiu, kio. La verba kongruo aplikas similan principon en alia parto de la lingvo.
Ĉapitro 4. Tabuloj
4.1. La komuna fundamento
La sekva Tabuloj montras kelkajn el la plej grava simpligaj rimedoj de Esperanto kaj la aldonoj kiujn ProEo proponas sur tiu fundamento.
La unua tabelo prezentas la heredita sistemon: regulaj vortformoj, produktiva vortfarado, korelativoj, verbaj formoj kaj aliaj rimedoj kiuj jam faras Esperanton relative facile lernebla kaj uzebla.
La dua tabelo montras la aldonita rimedojn de Baza ProEo, precipe Nefleksiatajn Kivortojn, Unumarkadon kaj Rilatilon. Ili ne anstataŭigas la heredita sistemon, sed ŝanĝas la manieron laŭ kiu iuj gramatikaj rilatoj estas esprimataj.
La celo estas ne forigi gramatikan informon, sed eviti ĝian nenecesan ripetadon kaj doni al la frazaj funkcioj pli rektan esprimon.
Aliaj rimedoj de ProEo, inter ili Etika Simetrio kaj la distingo inter Tu kaj Vi, celas plian precizecon kaj espriman liberecon. Ili apartenas al la sama komuna fundamento, sed ne ĉiuj estas Simpligo en la strikta senco.
Sur tiu fundamento α-Eo kaj א-Eo proponas plian paŝon: Verbkongruon laŭ persono kaj nombro. Tiu paŝo aldonas formojn al la lernenda sistemo, sed samtempe povas faciligi la rekonon de gramatikaj rilatoj kaj la komprenon de la frazo.
La rilato inter Simpligo kaj Kompligo estos pripensata en la sekva ĉapitro, Principoj. Ĉi tie ni unue rigardu la formojn mem.
Tabelo A. La heredita Simpligo · Komuna Esperanto
| Rimedo | Ekzemploj | Kion ĝi faciligas |
| Vortformaj finaĵoj | domo · doma · dome | Regula formado kaj rekono de substantivaj, adjektivaj kaj adverbaj formoj. |
| Radikoj kaj afiksoj | lerni · lernanto · lernejo -et- · -eg- · mal- | Produktiva vortfarado el rekoneblaj elementoj. |
| Kaŭzo kaj fariĝo | farigi · fariĝi | Regula distingo per -ig- kaj -iĝ-. |
| Korelativaj serioj | kio · tio · ĉio kiu · tiu · ĉiu kie · tie · ĉie | Parenca formoj montras sistema signiforilatojn. |
| Verbotempoj kaj modo | parolas · parolis · parolos parolus · parolu | Regula finaĵoj por tempo kaj modo. |
| Participoj | -ant- · -int- · -ont- -at- · -it- · -ot- | Produktiva aktiva kaj pasiva participa formoj. |
| Artikolo | la domo · domo | Unu difina artikolo; neniu nedifina artikolo. |
| Nombro kaj akuzativo | domoj · domon · domojn | Regula markoj -j kaj -n. |
| Numeraloj | unu · unua · unue | Regula distingo inter kvanto, ordo kaj adverba formo. |
| Ortografio kaj akcento | litero / sono akcento sur antaŭlasta silabo | Alte antaŭvidebla legado kaj elparolo. |
Noto. La tabelo ne estas plena gramatiko de Esperanto; ĝi montras elektita rimedojn kiuj restas parto de la komuna fundamento.
4.2. Aldonita Simpligo en ProEo
Tabelo B. Baza ProEo (γ / ג)
| Rimedo | Komuna Esperanto | Baza ProEo | Funkcio |
| Nefleksiataj Kivortoj | bonaj homoj | bona homoj | La Kivorto ne ripetas la plurala markon de la Kapvorto. |
| Unumarkado | ĉiujn bonajn homojn | ĉiu bona homojn | -j kaj -n aperas unufoje ĉe la Kapvorto. |
| Kapvorto laŭ funkcio | Al ĉiuj homoj, saluton! | Al ĉiu homoj, saluton! Al ĉiuj, saluton! | La marko sekvas la Kapvorton, ankaŭ kiam la substantivo forestas. |
| Rilatilo | Habel, kiun mortigis Kain. | Habel kiu Kain mortigis. | kiu povas ligi propoziciojn sen propra akuzativa marko. |
| Interpunkcio laŭ senco | la homo, kiu venis | la homo kiu venis | Komo povas montri paŭzon aŭ sencan apartigon, ne aŭtomatan devigon. |
| Ligmarkoj · laŭvolaj | al Abraham de vi en la domo (kun movo el la interno) | Abrahamum vies en la domon | -um povas anstataŭi al ĉe ricevanto aŭ adresato; -es povas anstataŭi de ĉe posedo aŭ aparteno; -n markas rektan objekton aŭ celon de movo. |
Ĉi tie la ŝanĝo koncernas precipe la lokon kaj ripetadon de gramatikaj markoj, la funkciojn de vortoj en la frazo kaj la ligadon de propozicioj.
Aliaj aldonoj sur la sama fundamento:
Ne ĉiu aldono de ProEo estas Simpligo en strikta senco. La Etika Simetrio (-iv-, -uv-, -ov-) malfermas pli simetria esprimeblojn; la distingo Tu/Vi aldonas apartan singularan kaj pluralan alparolon. Tiuj rimedoj servas ankaŭ al precizeco kaj esprimlibereco.
La Verbkongruo en α-Eo kaj א-Eo estas aparta, laŭvola paŝo. Ĝi aldonas lernenda formojn, sed povas faciligi la rekonon de persono kaj nombro, ankaŭ sen esprimita pronomo.
4.3. Verbkongruo (laŭvola)
La superrigardo inkluzivas ankaŭ β-Eo. Ĝi uzas la jam konatajn verbajn finaĵojn, sed aplikas personan kaj nombran kongruon laŭ la distingo inter Personvorto kaj Aĵvorto; tial ĝi ne bezonas ĉi tie apartan tabelon de novaj finaĵoj.
Tabelo C. Superrigardo de la vojoj
| Vojo | Kongruo | Karaktero |
| β-Eo · laŭvola | Laŭ kunteksto | La distingo inter Personvorto kaj Aĵvorto regas la uzon de Verbkongruo; ĉe nepersona referento restas la komunaj finaĵoj. |
| ב-Eo · laŭvola | Laŭ nombro | Singularo konservas -as/-is/-os/-us; pluralo ricevas proprajn finaĵojn. |
| α-Eo · laŭvola | Laŭ persono kaj nombro | Ses personaj vicoj; propraj finaĵoj ebligas Personarkon kaj pronomforigon. |
| א-Eo · laŭvola | Laŭ persono kaj nombro | Ses personaj vicoj; alia aranĝo de la finaĵoj kaj alia Sonkorpo. |
Tabelo D. ב-Eo · kongruo laŭ nombro · laŭvola
| Nombro | Prezenco | Preterito | Futuro | Kondicionalo |
| Singularo | -as | -is | -os | -us |
| Pluralo | -aso | -ise | -osu | -usa |
Noto. En ב-Eo la diferenco estas nur inter singularo kaj pluralo, ne inter la tri personoj. Ekzemple: estas / estaso.
Tabelo E. α-Eo · plena Verbkongruo · laŭvola
| Persono | Prezenco | Preterito | Futuro | Kondicionalo |
| Mi | -iov | -iin | -ion | -iun |
| Tu | -ent | -int | -ont | -unt |
| I / Li / Ŝi / Ĥo / Ĝi | -as | -is | -os | -us |
| Ni | -iam | -iim | -iom | -ium |
| Vi | -ens | -ins | -ons | -uns |
| Ili | -emn | -imn | -omn | -umn |
Ekzemploj: Mi estiov · Tu estent · I estas · Ni estiam · Vi estens · Ili estemn.
Tabelo F. א-Eo · plena Verbkongruo · laŭvola
| Persono | Prezenco | Preterito | Futuro | Kondicionalo |
| Mi | -an | -in | -on | -un |
| Tu | -ent | -int | -ont | -unt |
| I / Li / Ŝi / Ĥo / Ĝi | -as | -is | -os | -us |
| Ni | -asom | -isem | -osum | -usam |
| Vi | -asons | -isens | -osuns | -usans |
| Ili | -aso | -ise | -osu | -usa |
Ekzemploj: Mi estan · Tu estent · I estas · Ni estasom · Vi estasons · Ili estaso.
4.4. Malsamaj finaĵoj influas la sonkorpojn
Tabelo G. Komparo de la Sonkorpo · prezenco de esti
| Persono | Baza ProEo | α-Eo | א-Eo |
| Mi | mi estas | (mi) estiov | (mi) estan |
| Tu | tu estas | (tu) estent | (tu) estent |
| I | i estas | (i) estas | (i) estas |
| Ni | ni estas | (ni) estiam | (ni) estasom |
| Vi | vi estas | (vi) estens | (vi) estasons |
| Ili | ili estas | (ili) estemn | (ili) estaso |
Noto. La krampoj montras ke la pronomo povas esti ellasita kiam la verbfinaĵo jam portas la informon pri persono kaj nombro. La -u-formo restas ekster ĉi tiu Verbkongruo.
La vojoj ne estas devigaj etapoj de unu evoluskalo. Iliaj finaĵoj estas proponoj por provo, aŭskultado kaj komparo.
4.5. Pri la malsamaj vojoj
La tabeloj montras la sonajn diferencojn. Sed kiel kaj kial estiĝis ĝuste tiuj finaĵoj?
La estiĝo de la finaĵoj: α-Eo, ב-Eo kaj א-Eo
La vojoj de Verbkongruo ne estiĝis nur per kombinado de gramatikaj signoj. Ili estiĝis ankaŭ per aŭskultado, komparado kaj provo. La demando estis ne sole, kiel distingi personojn, nombrojn kaj tempojn, sed ankaŭ kiel tiuj distingoj povus aperi en la Sonkorpo de la Verbo.
La finaĵoj prezentataj ĉi tie estas rezultoj de tia serĉado. Ili ne estas neeviteblaj solvoj, nek definitivaj leĝoj. Aliaj formoj estis eblaj, kaj aliaj ankoraŭ povas montriĝi pli taŭgaj.
Alfa. α-Eo — la personoj kaj ilia Sonkorpo
Ĉi tiu estiĝrakonto povus esti prezentita en la tria persono — kiel rakonto pri «la aŭtoro» — sed mi preferas rakonti ĝin en la unua persono:
En α-Eo mi povus esti konservinta pli kompletan korespondon kun la vokala tempokodo de A-Eo: a–i–o–u, kiel en -as, -is, -os, -us. Sed en la serĉado de personaj finaĵoj aliaj konsideroj fariĝis gravaj, precipe ilia aŭdebla distingebleco kaj ilia Sonkorpo.
Ĉe la dua persono singulara kaj plurala, kaj ĉe la tria persono plurala, mi elektis e anstataŭ la atendebla a en la prezenco:
estant → estent
estans → estens
estamn → estemn
La formoj kun a ŝajnis al mi tro plataj en sia sonrilato al estas. La vokalo e sonis pli portanta, pli malferme akra, kaj samtempe pli klare distingebla. Tio estis kaj fonetika kaj estetika elekto: la finaĵoj devis esti apartaj, sed ankaŭ bone soni.
Alia konsidero regis la unuan personon, kaj singularan kaj pluralan. Tie mi elektis la akcentitan vokalon i, kiu distingas tiujn personojn de ĉiuj aliaj.
En tiu elekto mi aŭdis ankaŭ eblan fenomenologian signifon. La Memo, precipe kiel la Mi, estas unika en sia ekzistado. Ĝi estas parto de la Mondo, vivas en ĝi, kaj tamen rigardas ĝin el sia propra vidpunkto, kiel ion ankaŭ ekster si.
Mi ne pretendas, ke la vokalo i havas tian signifon per si mem. Sed en la serĉata Sonkorpo ĝi povis por mi porti ion el tiu sperto.
Tio fariĝis aparte grava en la unua persono singulara.
La finaĵo -iov rompas pli radikale kun la atendebla prezenca formo ol la aliaj personaj finaĵoj. Mi elektis la vokalon o pro ĝia ronda sonkaraktero, kiun mi ankaŭ vidis reflektita en ĝia skriba formo, la latina litero O.
En la sonrilato i–o mi aŭdis ion apartan: la akran kaj fortan i, kaj poste la rondan, kvazaŭ en si mem ripozantan o. Tiu sonbildo ŝajnis al mi iel speguli la Mi.
Sed necesis konservi tiun sonbildon. Fina n fermus ĝin alimaniere, kiel en -ion, kiu en α-Eo jam estas la finaĵo de la unua persono singulara en la futuro. Tial mi elektis la molan, preskaŭ sensonan v por la prezenco: -iov.
Tiu elekto havas sian prezon. La vokalo o en -iov povas sugesti futuron al tiu, kiu atendas la tempokodon de A-Eo. Tia miskompreno efektive plurfoje aperis, ankaŭ, kaj ne malpleje, ĉe artefarita inteligenteco. Sed la finaĵo estis elektita por la prezenco, ne por la futuro, kaj ĝia formo devenas de la serĉata Sonkorpo de la unua persono singulara. Gravas ankaŭ, ke la sono /o/ troviĝas en senakcenta pozicio, kvazaŭ en la ombro de la akcentita /i/.
Ankaŭ la konsonantaj finoj postulis konsiderindan laboron.
La finaĵoj -nt kaj -ns ne ĉiam okupis siajn nunajn lokojn. Komence mi uzis -ns por la dua persono singulara kaj -nt por la dua persono plurala. Poste mi inversigis ilin, tiel ke la nuna sistemo havas -ent por Tu kaj -ens por Vi. Tiu ŝanĝo postulis multan laboron, sed mi trovis ĝin inda.
La konsonanta grupo -mn en la tria persono plurala ankaŭ longe okupis mian atenton. Unu eblo estis uzi nur -m. Tio aspektas pli mallonga en skribo, sed ne nepre estas pli mallonga aŭ pli facila en la efektiva sonado. La elekto do ne povis dependi sole de la nombro de literoj.
Tiel la finaĵoj de α-Eo formiĝis ne nur kiel gramatika tabelo, sed kiel interrilata Sonkorpo. Ĉiu elekto devis esti konsiderata en rilato al la aliaj.
Bet. ב-Eo — la demando pri singularo kaj pluralo
La estiĝo de ב-Eo (kaj א-Eo) havis alian komencon.
En mia persona lingva sperto gravan lokon okupas la pli malnova sveda lingvo, en kiu pluralaj verbformoj ankoraŭ estis uzataj, kvankam granda parto de la cetera fleksio jam malaperis. Mi spertis tiun svedan lingvoformon kiel pli belan, malgraŭ tio, ke la verbaj pluralformoj jam fariĝis arkaikaj.
Tio ne signifas, ke ב-Eo estas konstruita laŭ la sveda modelo. La rilato estas pli persona kaj nerekta. Tiu sperto helpis veki demandon:
Kio okazus, se singularo kaj pluralo estus aparte markataj en la Verbo?
Post longa laboro kun α-Eo mi ne povis rezisti la tenton provi ankaŭ tiun vojon.
Tiel estiĝis ב-Eo.
La problemo estis trovi pluralajn finaĵojn kiuj samtempe konservus la tempan distingon de A-Eo kaj prezentus ion novan. La pluralo devus esti malsama ol la singularo, sed tamen iel sentebla kiel formo de la sama tempo.
Mi ne scias precize, kiel la solvo aperis. Mi estis ankoraŭ apenaŭ vekiĝinta, kiam la vokaloj o–e–u–a simple kvazaŭ sin aranĝis post -as, -is, -os, -us:
-as → -aso · -is → -ise · -os → -osu · -us → -usa
Kaj al mi ŝajnis, ke tio kantas.
Poste mi provis aliajn aranĝojn, interalie tiajn, kiuj pli rekte korespondus kun la tradicia tempokodo. Sed mi revenis al la unua serio. Mi trovis en la rilatoj a–o, i–e, o–u, u–a aparte bonan sonsvingon.
Grava estas ankaŭ la akcento.
Ĉar la pluralaj finaĵoj havas du silabojn, la ordinara akcentregulo de Esperanto metas la akcenton sur la vokalon kiu jam markas la tempon:
éstas — estáso
éstis — estíse
éstos — estósu
éstus — estúsa
Tiel la tempokodo ne malaperas. Male, en la plurala formo ĝi fariĝas akcentita.
La aldona vokalo distingas la pluralon, dum la heredita tempovokalo konservas sian funkcion. Tio donas kialon atendi, ke la formoj povos resti sufiĉe klaraj en parolo, kvankam tion kompreneble necesas provi en efektiva uzado.
La rezulto estis por mi ne nur regula, sed ankaŭ bele sonanta sistemo.
Alef. א-Eo — de nombro al persono
Kiam ב-Eo jam estis formita, aperis la sekva demando: kio okazus, se tiu sama sistemo distingus ne nur nombron, sed ankaŭ personon?
Ĉi tie mia longa sperto kun α-Eo fariĝis utila. Mi jam estis laborinta kun personaj finaĵoj, kun ilia distingebleco, ilia sono kaj ilia loko en la tuta paradigmo.
Sed la nova sistemo devis konservi sian propran konstruan ideon.
En α-Eo la tria persono singulara konservas la finaĵojn de Komuna Esperanto: -as, -is, -os, -us. Simile, en א-Eo mi volis konservi la bazajn pluralajn finaĵojn de ב-Eo por la tria persono plurala: -aso, -ise, -osu, -usa, sen pliaj konsonantaj personmarkoj. La aliaj personoj ricevus distingilojn laŭ ŝablono parte jam provita en α-Eo.
Ili estaso.
Ni estasom.
Vi estasons.
Fine ŝajnis al mi nature, ke ankaŭ la unua kaj dua personoj singularaj povus utiligi konsonantajn distingilojn jam esploritajn en α-Eo, sed nun en la kadro de la nova sistemo.
Tiel א-Eo konservas la rilaton inter singularo, pluralo kaj tempo, sed samtempe ebligas plenan Verbkongruon laŭ persono kaj nombro.
Iuj finaĵoj estas sendube pli facile alproprigeblaj ol aliaj, sed post provado kaj aŭskultado mi ne trovis la malfacilaĵojn nesupereblaj.
La rezulto estas sistemo kiu esprimas la saman gramatikan distingaron kiel α-Eo, sed laŭ alia interna konstruprincipo kaj kun alia Sonkorpo.
En ambaŭ vojoj la formoj estis ne nur kalkulataj, sed aŭskultataj.
Tamen oni devas distingi inter la persona sperto kiu inspiris elekton kaj la gramatika pravigo de ĝia uzo. Tio, kio sonas bele al unu parolanto, ne nepre sonas same al alia. Kaj formo kiu ŝajnas klara en tabelo devas ankoraŭ pruvi sian klarecon en vivanta Lingvo.
Tial la vojoj restas laŭvolaj kaj provendaj.
4.6. Malfermitaj vojoj en diversaj direktoj
Lingvoj influas unu la alian, same kiel iliaj parolantoj kaj la Mensestaĵoj kiuj renkontiĝas en viva kunteksto tra la tempo. La sveda kaj dana lingvoj profunde ŝanĝiĝis, interalie pro kontakto kun la mezmalaltgermana; la islanda konservis multon el sia malnova strukturo, sed ankaŭ ĝi ŝanĝiĝas, nun sub forta influo de la angla.
Tio apartenas al la naturo de Lingvo kaj komunikado. Mensestaĵo ne estas sola en si mem, sed vivas inter aliaj, similaj kaj tamen malsamaj.
La Tabuloj montras tion, kion ni ĝis nun trovis, ne tion, kio devas resti por ĉiam.
Eble la estonta formo estos nek estiov, nek estan, nek esta, sed ekzemple estias. Eble ankaŭ tu estiant kaj vi estians — aŭ io tute alia.
Eble α-Eo kaj א-Eo restos apartaj vojoj. Eble ili influos unu la alian, parte kuniĝos aŭ naskos formojn, kiujn ni ankoraŭ ne povas antaŭvidi.
Nenio ĉi tie estas ristita en ŝtonon. La Tabuloj estas rimedoj de esplorado, ne leĝoj de la estonteco.
Lingvo kaj Mensestaĵo apartenas unu al la alia. Kaj en ilia kunagado —
la Lingvo mem devas esti kunaŭtoro.
Ĉapitro 5. Principoj
En la antaŭa libroj ni renkontis Esperanton kiel Lingvon, kies propra strukturo malfermas eblecojn de simpligo, precizigo kaj plua evoluo. Ni observis ĝin en tekstoj, en ĝia fluo, en ĝia Sonkorpo kaj en la manieroj laŭ kiuj ĝi direktas la atenton kaj esprimas signifojn.
En la antaŭa ĉapitroj de ĉi tiu libro ni sekvis kelkajn el tiuj eblecoj laŭ malsama vojoj, ĝis la sistemoj α-Eo kaj א-Eo, kaj vidis iliajn formojn en la Tabuloj.
Restas nun la demando: laŭ kio ni prijuĝu tiujn vojojn kaj la solvojn kiujn ili proponas?
5.1. La Unua Principo
«La Lingvo mem devas esti kunaŭtoro.»
Nenio en Esperanto estu ŝanĝata sen valida kialo, kaj nenio estu konservata nur ĉar ĝi jam estas. Ĉiu ŝanĝo devas esti serĉata kaj provata en rilato al tio, kio Esperanto estas — historie kaj sisteme — kaj al tio, kio ĝi povas fariĝi.
Ĝi devas elkreski el la Lingvo kaj ĝiaj propraj eblecoj, sen rompi la kontinuecon kiu faras ĝin Esperanto, kaj ĝi devas servi al la Mensestaĵo kiu ĝin lernas, uzas, pensas kaj kreas per ĝi — kaj esti inda je ties tempo kaj atento.
Ĉar Esperanto ne estas nur sistemo konservenda, sed Lingvo kun Celo: plu vivi kaj evolui kiel internacia flanklingvo de la homa mondo.
Tial nek ŝanĝo nek neŝanĝo pravigas sin mem. La demando estas ĉiam, ĉu la Lingvo per tio pli bone povas esti tio, kio ĝi estas, kaj fariĝi tio, kion ĝi celas fariĝi.
La Unua Principo validas egale por la tradicia formoj de Esperanto kaj por la proponoj de ProEo. Neniu nova formo fariĝas pli prava nur pro tio, ke ĝi estas nova; neniu heredita formo fariĝas neŝanĝebla nur pro tio, ke ĝi estas heredita.
La Lingvo mem, en sia strukturo, historio kaj viva uzado, devas partopreni en la prijuĝo.
5.2. Principoj de Dua Grado
La sekva principoj ne staras sendepende de la Unua. Ili montras malsama flankojn de ĝia apliko al la Lingvo kaj al ĝia uzado.
5.2.1. Kontinueco
«Evoluigu Esperanton el Esperanto mem.»
Esperanto jam posedas riĉan kaj produktivan sistemon de radikoj, prefiksoj, sufiksoj, vortformoj kaj gramatikaj rilatoj. Ĝi posedas ankaŭ propran historion, literaturon kaj komunumon de parolantoj.
ProEo ne komencas per malplena folio. Ĝi heredas tiun Lingvon.
Kontinueco tamen ne signifas senŝanĝecon. La historia formo de regulo ne ĉiam estas la sola ebla formo de ĝia funkcio. La grava demando estas, ĉu proponata ŝanĝo konservas la rekoneblan sistemon kaj la ligon al la komuna Lingvo.
Tial ProEo celas ne anstataŭigi Esperanton per alia lingvo, sed esplori kaj evoluigi ĝiajn proprajn eblecojn.
5.2.2. Sistema Travidebleco
«La formoj kaj iliaj funkcioj estu kiel eble plej klare rekoneblaj.»
La forto de Esperanto kuŝas grandparte en tio, ke ĝiaj elementoj formas sistemon. Radikoj kaj afiksoj povas esti kombinitaj; gramatikaj markoj portas rekoneblajn funkciojn; rilatoj inter vortoj povas esti komprenataj sen longa listo de esceptoj.
ProEo celas konservi kaj, kie eble, profundigi tiun travideblecon.
Sed vortklaso kaj fraza funkcio ne ĉiam estas la sama afero. Vorto povas servi kiel Kapvorto en unu kunteksto kaj kiel Kivorto en alia. Gramatika marko devas esti komprenata laŭ sia funkcio en la koncerna rilato, ne nur laŭ la tradicia nomo de la vortklaso.
Travidebleco gravas ankaŭ inter la malsama formoj de Esperanto. Novaĵo estu laŭeble rekonebla el la komuna sistemo, tiel ke kompreno ne nepre postulu adopton de la sama parolmaniero.
5.2.3. Simpligo kaj Kompligo
«Simpligu tion, kio senbezone malfaciligas; konservu tion, kio jam faciligas; kaj kompliku nur kiam la aldona distingo pravigas sian prezon.»
La Simpligo en ProEo ne signifas nur forigon de gramatikaj markoj aŭ mallongigon de esprimoj. Ĝi baziĝas antaŭ ĉio sur la jam ekzistanta sistemo de Esperanto kaj konservas ĝiajn rimedojn de simpla, regula kaj produktiva lingva formado.
Al tiuj rimedoj apartenas interalie la regulaj vortklasaj finaĵoj, la sistemo de radikoj, prefiksoj kaj sufiksoj, la korelativaj vortserioj, la regula verba temposistemo, la participoj, la simpla artikola sistemo kaj la regula ortografio.
ProEo aldonas al tiu fundamento novajn rimedojn de Simpligo, precipe Nefleksiatajn Kivortojn, Unumarkadon kaj Rilatilon. Ili celas eviti nenecesan ripetadon de gramatika informo kaj ebligi pli rektan fluon de la Lingvo sen perdo de klareco.
Sed Simpligo ne ĉiam signifas malpli da formoj.
La distingo inter Tu kaj Vi, kaj la laŭvola Verbkongruo en α-Eo kaj א-Eo, aldonas formojn kaj tiel kompligas la lernendan sistemon. Samtempe ili povas simpligi la komprenon de la parolata aŭ skribata frazo, ĉar persono kaj nombro fariĝas pli klare rekoneblaj, ankaŭ kiam la persona pronomo estas ellasita.
Tiel la Personarko povas porti informon, kiu alie bezonus apartan vorton. La Kompligo de unu parto de la sistemo povas ebligi Simpligon de alia.
Tial Simpligo kaj Kompligo ne estas simplaj kontraŭoj. Kompligo povas esti pravigita, kiam ĝi alportas valoran distingon, pli grandan klarecon, pli riĉan Sonkorpon aŭ novajn esprimajn eblecojn.
La demando do ne estas nur, kiom simpla estas la lingva formo, sed ankaŭ kiom facile, klare kaj vive la Mensestaĵo povas lerni, uzi kaj kompreni ĝin.
5.2.4. Klareco kaj Fluo
«Maksimuma fluo sen neklariĝo.»
La Lingvo ne konsistas el izolitaj vortoj kaj reguloj. Ĝi vivas en frazoj, tekstoj kaj parolado, kie la atento moviĝas de unu signifo al alia.
La rilatoj inter Kapvortoj, Kivortoj, Verboj kaj Rilatiloj devas esti sufiĉe klaraj por ke la leganto aŭ aŭskultanto povu sekvi tiun moviĝon.
Sed klareco ne postulas, ke ĉiu informo estu ripetata ĉie, kie ĝi povus aperi. Kelkfoje unu marko sufiĉas. Alifoje ripeto aŭ aldona distingo helpas la komprenon.
Tial la celo ne estas forigi ĉian ripeton, sed eviti tiun, kiu nenion utilan aldonas.
Ankaŭ vortordo, interpunkcio kaj paŭzoj partoprenas en la fluo. Ili povas servi al la atento, al la esprimo kaj al la senco, sen esti submetitaj al nenecesa mekanika devigo.
5.2.5. Sonkorpo kaj Esprimpovo
«La Lingvo estu ne nur komprenebla, sed ankaŭ parolebla, aŭdebla kaj esprimriĉa.»
La Lingvo havas Sonkorpon. Ĝiaj sonoj, akcentoj, ritmoj kaj paŭzoj ne estas indiferentaj al la maniero laŭ kiu signifo aperas.
Formo povas esti gramatike regula kaj tamen malfacile aŭdebla aŭ malagrabla en sia kunteksto. Alia formo povas doni pli klaran ritmon, pli rekoneblan distingon aŭ pli grandan liberecon de esprimo.
Tial la valoro de novaĵo ne povas esti prijuĝata nur laŭ la nombro de ĝiaj literoj aŭ gramatikaj markoj.
La Verbkongruo, ekzemple, devas esti esplorata ankaŭ laŭ sia Sonkorpo: kiel la formoj sonas, kiel ili distingiĝas, kiel ili fluas en frazo kaj kiel ili servas al la parolanto.
Same gravas la kapablo de la Lingvo esprimi nuancojn, emfazon, rilatojn kaj pensojn sen nenecesa ĉirkaŭparolado.
Beleco ne estas matematike mezurebla regulo. Sed ĝi estas parto de la viva sperto de Lingvo, kaj pro tio ne povas esti simple ignorata.
5.2.6. Etika Simetrio
«La Lingvo ne devigu distingon, kie la signifo ĝin ne postulas, nek malebligu distingon, kie ĝi estas bezonata.»
La gramatika sistemo partoprenas en la maniero laŭ kiu ni nomas, priskribas kaj rilatigas estaĵojn en nia Vivomondo.
Tial ĝiaj formoj meritas atenton ankaŭ el etika vidpunkto.
ProEo serĉas pli grandan simetrion inter la rimedoj por esprimi inan, viran kaj neŭtralan signifon, sen postuli ke ĉiu referenco al homo nepre enhavu tian distingon.
La simetriaj afiksoj kaj la personaj pronomoj estas rimedoj por tiu celo. Ili ne postulas la forigon de ĉiu heredita formo, sed malfermas pliajn eblecojn de preciza kaj respondeca esprimo.
La principo koncernas ne nur la formojn mem, sed ankaŭ la liberecon de la Mensestaĵo elekti tion, kio gravas en la koncerna esprimo.
5.2.7. Libereco kaj Kunekzisto
«Propono ne estu devigo; malsama formoj povu esti komprenataj ene de la komuna Lingvo.»
ProEo ne postulas, ke ĉiu esperantisto adoptu ĝiajn proponojn, nek ke ĉiu uzanto de ProEo elektu la samajn rimedojn.
La komuna fundamento de Esperanto ebligas esplori malsama vojojn sen tuj postuli ilian apartigon en novajn lingvojn.
Tio validas ankaŭ por α-Eo kaj א-Eo. Ili estas du proponitaj sistemoj de Verbkongruo, kiuj organizas parte la saman informon laŭ malsama manieroj. Neniu el ili estas antaŭdestinita venki la alian, kaj neniu estas devigita resti senŝanĝa.
Ili povas kunekzisti, influi unu la alian, konverĝi aŭ evolui en aliaj direktoj, laŭ tio, kion ilia uzado montros.
Sed libereco ne signifas, ke ĉiu ebla formo estas same bona. La proponoj devas resti kompreneblaj, sisteme pravigeblaj kaj malfermitaj al kritiko.
5.2.8. Provo kaj Respondeco
«Neniu solvo estas finita antaŭ ol ĝi renkontis la uzadon.»
La principoj povas gvidi la serĉadon, sed ili ne povas anstataŭi la sperton de la Lingvo mem.
Nova formo povas ŝajni bonega en tabelo kaj tamen montriĝi malfacila en parolado. Alia povas unue aspekti komplika, sed fariĝi natura kaj utila en daŭra uzado.
Tial ĉiu propono restas provo, kies valoro devas esti esplorata en tekstoj, en legado, en parolado kaj en kompreno.
La aŭtoro de ProEo ne staras ekster tiu postulo. Ankaŭ liaj propraj proponoj devas povi esti korektataj, simpligataj, kunigataj aŭ forlasataj.
La celo ne estas pruvi, ke la proponita sistemoj jam estas perfektaj. La celo estas esplori, kion ili ebligas, kion ili malfaciligas kaj kion la Lingvo mem povas instrui al ni per ilia uzado.
3. La Lingvo kaj Ĝia Celo
La principoj revenigas nin al la demando, kiu staris jam ĉe la komenco de ĉi tiu verko: kion ni efektive celas per Esperanto?
Ne nur facilan lernadon. Ne nur transdonon de informoj inter homoj, kiuj parolas malsama lingvojn.
Tradukado, ankaŭ per artefarita inteligenteco, povas servi al tiu transdono. Sed traduki ne estas la sama afero kiel paroli kune en komuna Lingvo.
Lingvo estas ankaŭ rimedo de pensado, kreado, interkompreno kaj partopreno en komuna homa mondo.
Esperanto devas do esti ne nur sufiĉe facila por lerni, sed ankaŭ inda je lernado; Lingvo en kiu la Mensestaĵo volas vivi, pensi, paroli kaj krei.
Tio estas la Celo al kiu la principoj devas servi.
Kaj tial la vojaĝo ne finiĝas ĉe la Tabuloj, nek ĉe la Principoj.
La sekva paŝo apartenas al la Eksperimentoj — kaj al la leganto, kiu mem renkontos, komparos kaj prijuĝos la proponitajn vojojn.
La Lingvo mem devas esti kunaŭtoro. Ankaŭ la leganto estas invitata partopreni.
PARTO II: EKSPERIMENTOJ
Ĉi tiu parto de la tria libro nomiĝas Eksperimentoj ĉar ĝi permesas al la leganto mense elprovi kaj kompari la diversajn tekstojn, kiujn li havas antaŭ si. La parto estas dividita en tri ĉapitrojn. La unua prezentas la komparan vojon de δ-Eo al α-Eo; la dua, tiun de γ/ג-Eo al א-Eo, uzante la saman elekton de tekstoj. La tria metas α-Eon kaj א-Eon unu apud la alian por observi ilian identecon kaj diferencojn en alia elekto de tekstoj, el Genezo 1–5, kiuj troviĝas ankaŭ en baza ProEo kiel Specimenoj de Libro Unu. Ambaŭ, α-Eo kaj א-Eo, karakteriziĝas per plena Verbkongruo laŭ persono kaj nombro.
[Prahistoria rokgravuraĵo; signifo nekonata.]
Ĉapitro 1: De γ-Eo al α-Eo
[Jen sekvas la unua kompara platformo. Ĝi donas al la leganto la eblecon mem kompari la ĉi-sekvajn tekstojn kun la respondaj tekstoj de Observado Unu en Libro Du, kaj tiel sisteme provi kaj observi la malsamajn formojn de Verbkongruo en α-Eo kaj β-Eo. Tiujn oni povas siavice kompari kun γ-Eo, kie Verbkongruo ne estas uzata, kaj kun δ-Eo, la komuna Esperanto. Pliaj ekzemploj de γ-Eo troviĝas en la Specimenoj de Libro Unu.
En la paralelaj tekstoj de β-Eo kaj γ-Eo kursivo montras verbformojn, kiuj diferencas de α-Eo. Sub ili aperas en δ-Eo (A-Eo) la teme baza teksto, plejparte prenita el la Zamenhofa Biblio. La tekstoj estas enhave samordigitaj, kvankam ili ne ĉiam sekvas vorton post vorto tiun bazan tekston; ili ankaŭ sekvas sian propran interpunkcion.
En la kompara teksto de δ-Eo kursivo atentigas pri du fenomenoj: fleksiaj markoj ĉe Kivortoj, kiuj laŭ Unumarkado ne estas ripetataj en ProEo, kaj objektaj markoj ĉe relativoj, kiuj ne estas bezonataj kiam la koncerna vorto funkcias kiel Rilatilo.
En la δ-Eo-teksto la verboj ne estas markitaj per kursivo, ĉar ili estas nefleksiitaj laŭ persono kaj nombro same kiel en γ-Eo. La kursivo tiel ne celas marki ĉiujn diferencojn inter ProEo kaj δ-Eo. Aliaj fenomenoj de la Gramatiketo, ekzemple tiuj de Etika Simetrio, restas nemarkitaj kaj povas esti observataj rekte en la tekstoj.]
Eksperimento 1: Genezo 6
β-Eo (1) …5 Kaj la Eternulo vidis ke granda estas la malboneco homares sur la tero, kaj ke ĉiu pensoj kaj intencoj de ilia koroj ĉiam estas nur malbono; 6 tiam la Eternulo pentis ke I kreis la homon sur la tero, kaj I afliktiĝis en Sia koro. 7 Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermion de sur la tero la homon kiu Mi kreiin, de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, ĝis la birdoj de la ĉielo; ĉar Mi pentiov ke Mi kreiin ilin. 8 Sed Noa akiris plaĉon en la okuloj Eternules…
γ-Eo (1) …5 Kaj la Eternulo vidis ke granda estas la malboneco homares sur la tero, kaj ke ĉiu pensoj kaj intencoj de ilia koroj ĉiam estas nur malbono; 6 tiam la Eternulo pentis ke I kreis la homon sur la tero, kaj I afliktiĝis en Sia koro. 7 Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermos de sur la tero la homon kiu Mi kreis, de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, ĝis la birdoj de la ĉielo; ĉar Mi pentas ke Mi kreiis ilin. 8 Sed Noa akiris plaĉon en la okuloj Eternules…
δ-Eo (1) …5 Kaj la Eternulo vidis, ke granda estas la malboneco de la homoj sur la tero kaj ke ĉiuj pensoj kaj intencoj de iliaj koroj estas nur malbono en ĉiu tempo; 6 tiam la Eternulo pentis, ke Li kreis la homon sur la tero, kaj Li afliktiĝis en Sia koro. 7 Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermos de sur la tero la homon, kiun Mi kreis, de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, kaj ĝis la birdoj de la ĉielo; ĉar Mi pentas, ke Mi ilin kreis. 8 Sed Noa akiris plaĉon en la okuloj de la Eternulo…
β-Eo (2) …19 Kaj el ĉiu vivaĵoj, el ĉiu karno, enkonduku po unu paro el ĉiu en la arkeon, ke ili restu viva kun tu; bestivo kaj bestuvo ili estu. 20 El la birdoj laŭ ilia specoj, kaj el la brutoj laŭ ilia specoj, el ĉiu rampaĵoj de la tero laŭ ilia specoj, po paro el ĉiu eniru kun tu, por resti viva. 21 Kaj prenu al tu el ĉiu manĝaĵoj kiu estas manĝata, kaj kolektu al tu; kaj ĝi estu por tu kaj ili por manĝi. 22 Kaj Noa ĉion tio faris kiel Dio al li ordonis.
γ-Eo (2) …19 Kaj el ĉiu vivaĵoj, el ĉiu karno, enkonduku po unu paro el ĉiu en la arkeon, ke ili restu viva kun tu; bestivo kaj bestuvo ili estu. 20 El la birdoj laŭ ilia specoj, kaj el la brutoj laŭ ilia specoj, el ĉiu rampaĵoj de la tero laŭ ilia specoj, po paro el ĉiu eniru kun tu, por resti viva. 21 Kaj prenu al tu el ĉiu manĝaĵoj kiu estas manĝata, kaj kolektu al tu; kaj ĝi estu por tu kaj ili por manĝi. 22 Kaj Noa ĉion tio faris kiel Dio al li ordonis.
δ-Eo (2) … 19 Kaj el ĉiuj vivaĵoj, el ĉiu karno, enkonduku po unu paro el ĉiuj en la arkeon, ke ili restu vivaj kun vi; virbesto kaj virinbesto ili estu. 20 El la birdoj laŭ iliaj specoj, kaj el la brutoj laŭ iliaj specoj, el ĉiuj rampaĵoj de la tero laŭ iliaj specoj, po paro el ĉiuj eniru kun vi, por resti vivaj. 21 Kaj vi prenu al vi el ĉiuj manĝaĵoj, kiuj estas manĝataj, kaj kolektu al vi; kaj ĝi estu por vi kaj por ili por manĝi. 22 Kaj Noa tion faris; ĉion, kiel Dio al li ordonis, tiel li faris.
Eksperimento 2: Genezo 7
β-Eo (1) …6 Kaj Noa havis la aĝon de sescent jaroj, kiam la akva diluvo venis sur la teron. 7 Kaj Noa eniris kaj lia filoj kaj edzivo lies kaj la edzivoj de lia filoj kune kun li en la arkeon, pro la akvo de la diluvo. 8 El la brutoj pura, kaj el la brutoj kiu ne estas pura, kaj el la birdoj, kaj el ĉiu rampaĵoj sur la tero, 9 po paro venis al Noa en la arkeon, bestuvo kaj bestivo, kiel Dio ordonis al Noa…
γ-Eo (1) …6 Kaj Noa havis la aĝon de sescent jaroj, kiam la akva diluvo venis sur la teron. 7 Kaj Noa eniris kaj lia filoj kaj edzivo lies kaj la edzivoj de lia filoj kune kun li en la arkeon, pro la akvo de la diluvo. 8 El la brutoj pura, kaj el la brutoj kiu ne estas pura, kaj el la birdoj, kaj el ĉiu rampaĵoj sur la tero, 9 po paro venis al Noa en la arkeon, bestuvo kaj bestivo, kiel Dio ordonis al Noa…
δ-Eo (1) …6 Kaj Noa havis la aĝon de sescent jaroj, kiam la akva diluvo venis sur la teron. 7 Kaj eniris Noa kaj liaj filoj kaj lia edzino kaj la edzinoj de liaj filoj kune kun li en la arkeon, pro la akvo de la diluvo. 8 El la brutoj puraj, kaj el la brutoj, kiuj ne estas puraj, kaj el la birdoj, kaj el ĉiuj rampaĵoj sur la tero, 9 po paro venis al Noa en la arkeon, virbesto kaj ino, kiel Dio ordonis al Noa…
β-Eo (2) …10 Kaj kiam la sep tagoj pasis, la diluva akvo venis sur la teron. 11 En la sescenta jaro de la vivo Noaes, en la dua monato, en la dek-sepa tago de la monato, en tiu tago disfendiĝis ĉiu fontoj de la granda abismo kaj la aperturoj de la ĉielo aperiĝis. 12 Kaj estis pluvo sur la tero dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj…
γ-Eo (2) …10 Kaj kiam la sep tagoj pasis, la diluva akvo venis sur la teron. 11 En la sescenta jaro de la vivo Noaes, en la dua monato, en la dek-sepa tago de la monato, en tiu tago disfendiĝis ĉiu fontoj de la granda abismo kaj la aperturoj de la ĉielo aperiĝis. 12 Kaj estis pluvo sur la tero dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj…
δ-Eo (2) … 10 Kaj kiam pasis la sep tagoj, la diluva akvo venis sur la teron. 11 En la sescenta jaro de la vivo de Noa, en la dua monato, en la dek-sepa tago de la monato, en tiu tago disfendiĝis ĉiuj fontoj de la granda abismo kaj la aperturoj de la ĉielo malfermiĝis. 12 Kaj estis pluvo sur la tero dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj…
β-Eo (3) …19 Kaj la akvo treege fortiĝis kaj tre multiĝis sur la tero; kaj kovriĝis ĉiu alta montoj sub la ĉielo. 20 Dek kvin ulnojn pli alte leviĝis la akvo kaj kovris la montojn. 21 Kaj pereis ĉiu karno kiu moviĝas sur la tero, la birdoj kaj la brutoj kaj la bestoj, kaj ĉiu rampaĵoj kiu rampas sur la tero, kaj ĉiu homoj. 22 Ĉio kio havis en si spiriton de vivo, el ĉio, kio estis sur la seka tero, mortis. 23 Kaj ekstermiĝis ĉiu ekzistaĵoj kiu estis sur la tero, de homo ĝis brutoj kaj rampaĵoj kaj birdoj de la ĉielo; ili ekstermiĝis de sur la tero; kaj restis nur Noa kaj kio estis kun li en la arkeo. 24 Kaj la akvo okupis la teron dum cent kvindek tagoj.
γ-Eo (3) …19 Kaj la akvo treege fortiĝis kaj tre multiĝis sur la tero; kaj kovriĝis ĉiu alta montoj sub la ĉielo. 20 Dek kvin ulnojn pli alte leviĝis la akvo kaj kovris la montojn. 21 Kaj pereis ĉiu karno kiu moviĝas sur la tero, la birdoj kaj la brutoj kaj la bestoj, kaj ĉiu rampaĵoj kiu rampas sur la tero, kaj ĉiu homoj. 22 Ĉio kio havis en si spiriton de vivo, el ĉio, kio estis sur la seka tero, mortis. 23 Kaj ekstermiĝis ĉiu ekzistaĵoj kiu estis sur la tero, de homo ĝis brutoj kaj rampaĵoj kaj birdoj de la ĉielo; ili ekstermiĝis de sur la tero; kaj restis nur Noa kaj kio estis kun li en la arkeo. 24 Kaj la akvo okupis la teron dum cent kvindek tagoj.
δ-Eo (3) … 19 Kaj la akvo treege fortiĝis kaj tre multiĝis sur la tero; kaj kovriĝis ĉiuj altaj montoj, kiuj estas sub la ĉielo. 20 Dek kvin ulnojn pli alte leviĝis la akvo kaj kovris la montojn. 21 Kaj pereis ĉiu karno, kiu moviĝas sur la tero, la birdoj kaj la brutoj kaj la bestoj, kaj ĉiuj rampaĵoj, kiuj rampas sur la tero, kaj ĉiuj homoj. 22 Ĉio, kio havis en si spiriton de vivo, el ĉio, kio estis sur la seka tero, mortis. 23 Kaj ekstermiĝis ĉiuj ekzistaĵoj, kiuj estis sur la tero, de homo ĝis brutoj kaj rampaĵoj kaj birdoj de la ĉielo; ili ekstermiĝis de sur la tero; kaj restis nur Noa kaj kio estis kun li en la arkeo. 24 Kaj la akvo okupis la teron dum cent kvindek tagoj.
Eksperimento 3: Genezo 8
β-Eo (1) …1 Kaj Dio rememoris Noan, kaj ĉiu bestojn kaj ĉiu brutojn kiu estis kun li en la arkeo; kaj Dio venigis venton sur la teron, kaj la akvo kvietiĝis. 2 Kaj fermiĝis la fontoj de la abismo kaj la aperturoj de la ĉielo, kaj ĉesiĝis la pluvo el la ĉielo. 3 Kaj iom post iom retiriĝis la akvo de sur la tero, kaj la akvo komencis reduktiĝi post la paso de cent kvindek tagoj. 4 Kaj la arkeo haltis en la sepa monato, en la dek-sepa tago de la monato, sur la montoj Ararat. 5 Kaj la akvo konstante diminuiĝis ĝis la deka monato; en la unua tago de la deka monato montriĝis la suproj de la montoj. 6 Kaj post kvardek tagoj Noa malfermis la fenestron de la arkeo, kiun li faris. 7 Kaj li ellasis korvon, kaj ĝi elflugis, forflugadis kaj revenadis, ĝis sekiĝis la akvo sur la tero. 8 Kaj li ellasis de si kolombon, por vidi ĉu jam attenuiĝis la akvo sur la tero. 9 Sed la kolombo ne trovis ripozejon por sia piedoj, kaj ĝi revenis al li en la arkeon ĉar akvo estis sur la supraĵo de la tuta tero. 10 Kaj li etendis sia manon kaj prenis la kolombon kaj envenigis ĝin al si en la arkeon. Kaj li atendis ankoraŭ alia sep tagojn, kaj li denove ellasis la kolombon el la arkeo. 11 Kaj revenis al li la kolombo en tempo vespera, kaj jen ĝi havis en sia buŝo deŝirita folion de olivarbo; kaj Noa konvinkiĝis, ke la akvo attenuiĝis sur la tero. 12 Kaj li atendis ankoraŭ alia sep tagojn, kaj li ellasis la kolombon, kaj ĉi tiu jam ne plu revenis…
γ-Eo (1) …1 Kaj Dio rememoris Noan, kaj ĉiu bestojn kaj ĉiu brutojn kiu estis kun li en la arkeo; kaj Dio venigis venton sur la teron, kaj la akvo kvietiĝis. 2 Kaj fermiĝis la fontoj de la abismo kaj la aperturoj de la ĉielo, kaj ĉesiĝis la pluvo el la ĉielo. 3 Kaj iom post iom retiriĝis la akvo de sur la tero, kaj la akvo komencis reduktiĝi post la paso de cent kvindek tagoj. 4 Kaj la arkeo haltis en la sepa monato, en la dek-sepa tago de la monato, sur la montoj Ararat. 5 Kaj la akvo konstante diminuiĝis ĝis la deka monato; en la unua tago de la deka monato montriĝis la suproj de la montoj. 6 Kaj post kvardek tagoj Noa malfermis la fenestron de la arkeo, kiun li faris. 7 Kaj li ellasis korvon, kaj ĝi elflugis, forflugadis kaj revenadis, ĝis sekiĝis la akvo sur la tero. 8 Kaj li ellasis de si kolombon, por vidi ĉu jam attenuiĝis la akvo sur la tero. 9 Sed la kolombo ne trovis ripozejon por sia piedoj, kaj ĝi revenis al li en la arkeon ĉar akvo estis sur la supraĵo de la tuta tero. 10 Kaj li etendis sia manon kaj prenis la kolombon kaj envenigis ĝin al si en la arkeon. Kaj li atendis ankoraŭ alia sep tagojn, kaj li denove ellasis la kolombon el la arkeo. 11 Kaj revenis al li la kolombo en tempo vespera, kaj jen ĝi havis en sia buŝo deŝirita folion de olivarbo; kaj Noa konvinkiĝis, ke la akvo attenuiĝis sur la tero. 12 Kaj li atendis ankoraŭ alia sep tagojn, kaj li ellasis la kolombon, kaj ĉi tiu jam ne plu revenis…
δ-Eo (1) … 1 Kaj Dio rememoris Noan, kaj ĉiujn bestojn kaj ĉiujn brutojn, kiuj estis kun li en la arkeo; kaj Dio venigis venton sur la teron, kaj la akvo kvietiĝis. 2 Kaj fermiĝis la fontoj de la abismo kaj la aperturoj de la ĉielo, kaj ĉesiĝis la pluvo el la ĉielo. 3 Kaj iom post iom reforiĝis la akvo de sur la tero, kaj la akvo komencis malmultiĝi post la paso de cent kvindek tagoj. 4 Kaj la arkeo haltis en la sepa monato, en la dek-sepa tago de la monato, sur la montoj Ararat. 5 Kaj la akvo konstante malpliiĝadis ĝis la deka monato; en la unua tago de la deka monato montriĝis la suproj de la montoj. 6 Kaj post kvardek tagoj Noa malfermis la fenestron de la arkeo, kiun li faris. 7 Kaj li ellasis korvon, kaj ĝi elflugis, forflugadis kaj revenadis, ĝis forsekiĝis la akvo sur la tero. 8 Kaj li ellasis de si kolombon, por vidi, ĉu jam malfortiĝis la akvo sur la tero. 9 Sed la kolombo ne trovis ripozejon por siaj piedoj, kaj ĝi revenis al li en la arkeon, ĉar akvo estis sur la supraĵo de la tuta tero. 10 Kaj li etendis sian manon kaj prenis la kolombon kaj envenigis ĝin al si en la arkeon. Kaj li atendis ankoraŭ aliajn sep tagojn, kaj li denove ellasis la kolombon el la arkeo. 11 Kaj revenis al li la kolombo en tempo vespera, kaj jen ĝi havis en sia buŝo deŝiritan folion de olivarbo; kaj Noa konvinkiĝis, ke la akvo malfortiĝis sur la tero. 12 Kaj li atendis ankoraŭ aliajn sep tagojn, kaj li ellasis la kolombon, kaj ĉi tiu jam ne plu revenis al li.
β-Eo (2) …15 Kaj Dio jene diris al Noa: 16 Eliru el la arkeo, tu kaj tua edzivo kaj filoj tua kaj ilia edzivoj; 17 kaj ĉiu bestojn kiu estas kun tu, el ĉiu karno, el la birdoj kaj brutoj, kaj el ĉiu rampaĵoj kiu rampas sur la tero elirigu kune kun tu; kaj ili moviĝu sur la tero kaj fruktu kaj multiĝu sur la tero. 18 Kaj eliris Noa kaj lia filuvoj kaj lia edzivo kaj la edzivoj de lia filuvoj kune kun li. 19 Ĉiu bestoj, ĉiu rampaĵoj, kaj ĉiu birdoj, ĉio kio moviĝas sur la tero, laŭ sia familioj, eliris el la arkeo…
γ-Eo (2) …15 Kaj Dio jene diris al Noa: 16 Eliru el la arkeo, tu kaj tua edzivo kaj filoj tua kaj ilia edzivoj; 17 kaj ĉiu bestojn kiu estas kun tu, el ĉiu karno, el la birdoj kaj brutoj, kaj el ĉiu rampaĵoj kiu rampas sur la tero elirigu kune kun tu; kaj ili moviĝu sur la tero kaj fruktu kaj multiĝu sur la tero. 18 Kaj eliris Noa kaj lia filuvoj kaj lia edzivo kaj la edzivoj de lia filuvoj kune kun li. 19 Ĉiu bestoj, ĉiu rampaĵoj, kaj ĉiu birdoj, ĉio kio moviĝas sur la tero, laŭ sia familioj, eliris el la arkeo…
δ-Eo (2) …15 Kaj Dio diris al Noa jene: 16 Eliru el la arkeo, vi kaj via edzino kaj viaj filoj kaj la edzinoj de viaj filoj kune kun vi; ĉiujn bestojn, kiuj estas kun vi, el ĉiu karno, el la birdoj kaj brutoj, kaj el ĉiuj rampaĵoj, kiuj rampas sur la tero, elirigu kune kun vi; kaj ili moviĝu sur la tero kaj fruktu kaj multiĝu sur la tero. 18 Kaj eliris Noa kaj liaj filoj kaj lia edzino kaj la edzinoj de liaj filoj kune kun li. 19 Ĉiuj bestoj, ĉiuj rampaĵoj, kaj ĉiuj birdoj, ĉio, kio moviĝas sur la tero, laŭ siaj familioj, eliris el la arkeo…
β-Eo (2) … 20 Kaj Noa konstruis altaron Eternulum, kaj prenis el ĉiu pura brutoj kaj el ĉiu pura birdoj kaj oferis bruloferojn sur la altaro. 21 Kaj la Eternulo flaris la agrabla odoron kaj en koro Sia I diris: Mi ne plu malbeniov la teron pro la homo ĉar la penso de la homa koro estas maligna jam de lia juneco; kaj Mi ne bation plu ĉion vivanta kiel Mi fariin. 22 De nun tiel longe, kiel la tero ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj vintro, tago kaj nokto ne ĉesiĝos.
γ-Eo (2) … 20 Kaj Noa konstruis altaron Eternulum, kaj prenis el ĉiu pura brutoj kaj el ĉiu pura birdoj kaj oferis bruloferojn sur la altaro. 21 Kaj la Eternulo flaris la agrabla odoron kaj en koro Sia I diris: Mi ne plu malbenis la teron pro la homo ĉar la penso de la homa koro estas maligna jam de lia juneco; kaj Mi ne batos plu ĉion vivanta kiel Mi faris. 22 De nun tiel longe, kiel la tero ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj vintro, tago kaj nokto ne ĉesiĝos.
δ-Eo (2) …20 Kaj Noa konstruis altaron al la Eternulo, kaj li prenis el ĉiuj puraj brutoj kaj el ĉiuj puraj birdoj kaj oferis bruloferojn sur la altaro. 21 Kaj la Eternulo flaris la agrablan odoron, kaj la Eternulo diris en Sia koro: Mi ne plu malbenos la teron pro la homo, ĉar la penso de la homa koro estas malbona jam de lia juneco; kaj Mi ne batos plu ĉion vivantan, kiel Mi faris. 22 De nun tiel longe, kiel la tero ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj vintro, tago kaj nokto ne ĉesiĝos.
Eksperimento 4: Genezo 9
β-Eo (1) …1 Kaj Dio benis Noan kaj lia filojn, dirante: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron. 2 Timu vin kaj tremu antaŭ vin ĉiu bestoj de la tero kaj ĉiu birdoj de la ĉielo, ĉio kio moviĝas sur la tero, kaj ĉiu fiŝoj de la maro; en manojn vies ili estas transdonitaj. 3 Ĉio kio moviĝas kaj vivas servu al vi kiel manĝaĵo; kiel verda herbon, Mi doniov ĉion al vi…
γ-Eo (1) …1 Kaj Dio benis Noan kaj lia filojn, dirante: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron. 2 Timu vin kaj tremu antaŭ vin ĉiu bestoj de la tero kaj ĉiu birdoj de la ĉielo, ĉio kio moviĝas sur la tero, kaj ĉiu fiŝoj de la maro; en manojn vies ili estas transdonitaj. 3 Ĉio kio moviĝas kaj vivas servu al vi kiel manĝaĵo; kiel verda herbon, Mi donas ĉion al vi…
δ-Eo (1) …1 Kaj Dio benis Noan kaj liajn filojn, kaj diris al ili: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron. 2 Kaj ili timu vin kaj tremu antaŭ vi, ĉiuj bestoj de la tero kaj ĉiuj birdoj de la ĉielo, ĉio, kio moviĝas sur la tero, kaj ĉiuj fiŝoj de la maro; en viajn manojn ili estas transdonitaj. 3 Ĉio, kio moviĝas kaj vivas, servu al vi kiel manĝaĵo; kiel verdan herbon, Mi donis al vi ĉion…
β-Eo (2) …8 Kaj Dio diris al Noa kaj al lia filoj kune kun li jene: 9 Jen Mi starigiov Mia interligon kun vi kaj idaro vies post vi; 10 kaj kun ĉiu vivaĵo kiu estas kun vi, el birdoj, el brutoj kaj el ĉiu bestoj de la tero, el ĉiuj kiu eliriras el la arkeo, kun ĉiu bestoj de la tero. 11 Kaj Mi starigiov Mia interligon kun vi, ke ne ekstermiĝos plu ĉiu karno per akvo diluves, kaj ne estos plu diluvo por pereigi la teron.
γ-Eo (2) …8 Kaj Dio diris al Noa kaj al lia filoj kune kun li jene: 9 Jen Mi starigas Mia interligon kun vi kaj idaro vies post vi; 10 kaj kun ĉiu vivaĵo kiu estas kun vi, el birdoj, el brutoj kaj el ĉiu bestoj de la tero, el ĉiuj kiu eliriras el la arkeo, kun ĉiu bestoj de la tero. 11 Kaj Mi starigas Mia interligon kun vi, ke ne ekstermiĝos plu ĉiu karno per akvo diluves, kaj ne estos plu diluvo por pereigi la teron.
δ-Eo (2) … 8 Kaj Dio diris al Noa kaj al liaj filoj kune kun li jene: 9 Jen Mi starigas Mian interligon kun vi kaj kun via idaro post vi; 10 kaj kun ĉiu viva ekzistaĵo, kiu estas kun vi, el birdoj, el brutoj, kaj el ĉiuj bestoj de la tero kun vi, el ĉiuj, kiuj eliris el la arkeo, kun ĉiuj bestoj de la tero. 11 Kaj Mi starigas Mian interligon kun vi, ke ne ekstermiĝos plu ĉiu karno per akvo de diluvo, kaj ne estos plu diluvo, por pereigi la teron.
Eksperimento 5: Genezo 10
β-Eo (1) …13 Kaj Micraim naskigis la Ludidojn kaj la Anamidojn kaj la Lehabidojn kaj la Naftuĥidojn 14 kaj la Patrusidojn kaj la Kasluĥidojn (de kiu devenimn la Filiŝtoj) kaj la Kaftoridojn.
15 Kaj Kanaanum naskiĝis Cidon, lia unuenaskito, 16 kaj Ĥet, kaj la Jebusidoj kaj la Amoridoj kaj la Girgaŝidoj 17 kaj la Ĥividoj kaj la Arkidoj kaj la Sinidoj 18 kaj la Arvadidoj kaj la Cemaridoj kaj la Ĥamatidoj; kaj poste la gentoj Kanaana disiĝis. 19 Kaj la limoj de la Kanaanidoj estis de Cidon ĝis Gerar kaj Gaza, ĝis Sodom kaj Gomora, Adma kaj Ceboim ĝis Laŝa…
γ-Eo (1) … 13 Kaj Micraim naskigis la Ludidojn kaj la Anamidojn kaj la Lehabidojn kaj la Naftuĥidojn 14 kaj la Patrusidojn kaj la Kasluĥidojn (de kiu devenis la Filiŝtoj) kaj la Kaftoridojn.
15 Kaj Kanaanum naskiĝis Cidon, lia unuenaskito, 16 kaj Ĥet, kaj la Jebusidoj kaj la Amoridoj kaj la Girgaŝidoj 17 kaj la Ĥividoj kaj la Arkidoj kaj la Sinidoj 18 kaj la Arvadidoj kaj la Cemaridoj kaj la Ĥamatidoj; kaj poste la gentoj Kanaana disiĝis. 19 Kaj la limoj de la Kanaanidoj estis de Cidon ĝis Gerar kaj Gaza, ĝis Sodom kaj Gomora, Adma kaj Ceboim ĝis Laŝa…
δ-Eo (1) … 13 Kaj Micraim naskigis la Ludidojn kaj la Anamidojn kaj la Lehabidojn kaj la Naftuĥidojn 14 kaj la Patrusidojn kaj la Kasluĥidojn (de kiuj devenis la Filiŝtoj) kaj la Kaftoridojn. 15 Kaj de Kanaan naskiĝis Cidon, lia unuenaskito, kaj Ĥet, 16 kaj la Jebusidoj kaj la Amoridoj kaj la Girgaŝidoj 17 kaj la Ĥividoj kaj la Arkidoj kaj la Sinidoj 18 kaj la Arvadidoj kaj la Cemaridoj kaj la Ĥamatidoj; kaj poste la gentoj Kanaanaj disiĝis. 19 Kaj la limoj de la Kanaanidoj estis de Cidon ĝis Gerar kaj Gaza, ĝis Sodom kaj Gomora, Adma kaj Ceboim ĝis Laŝa…
β-Eo (2) …32 Tio estas la gentoj de la filoj Noaes, laŭ sia generacioj, en sia nacioj; kaj de ili disiĝis la popoloj sur la tero post la diluvo.
γ-Eo (2) …32 Tio estas la gentoj de la filoj Noaes, laŭ sia generacioj, en sia nacioj; kaj de ili disiĝis la popoloj sur la tero post la diluvo.
δ-Eo (2) …32 Tio estas la gentoj de la filoj de Noa, laŭ siaj generacioj, en siaj nacioj; kaj de ili disiĝis la popoloj sur la tero post la diluvo.
Eksperimento 6: Genezo 11
β-Eo …31 Kaj Teraĥ prenis sia filo Abram kaj sia nepon Lot, filo de Haran, kaj sia bofilivon Saraj, edzivo de lia filuvo Abram; kaj ili elirimn kune el Ur la Ĥaldea por iri en la landon Kanaana; kaj ili venimn ĝis Ĥaran kaj enloĝiĝis tie. 32 Kaj Teraĥ atingis la aĝon de ducent kvin jaroj; Teraĥ mortis en Ĥaran.
γ-Eo …31 Kaj Teraĥ prenis sia filo Abram kaj sia nepon Lot, filo de Haran, kaj sia bofilivon Saraj, edzivo de lia filuvo Abram; kaj ili eliris kune el Ur la Ĥaldea por iri en la landon Kanaana; kaj ili venis ĝis Ĥaran kaj enloĝiĝis tie. 32 Kaj Teraĥ atingis la aĝon de ducent kvin jaroj; Teraĥ mortis en Ĥaran.
δ-Eo … 31 Kaj Teraĥ prenis sian filon Abram kaj sian nepon Lot, filo de Haran, kaj sian bofilinon Saraj, edzino de lia filo Abram; kaj ili eliris kune el Ur la Ĥaldea, por iri en la landon Kanaanan; kaj ili venis ĝis Ĥaran kaj enloĝiĝis tie. 32 Kaj Teraĥ atingis la aĝon de ducent kvin jaroj, kaj Teraĥ mortis en Ĥaran.
Eksperimento 7: Genezo 13
β-Eo …5 Kaj ankaŭ Lot, kiu iris kun Abram, havis ŝafojn kaj bovojn kaj tendojn. 6 Kaj ne sufiĉis por ili la tero, ke ili loĝu kune, ĉar ilia havo estis granda kaj ili ne povimn loĝi kune. 7 Kaj estis malpaco inter la paŝtistoj de la brutaro Abrames kaj la paŝtistoj de la brutaro Lotes; kaj la Kanaanidoj kaj Perizidoj tiam loĝis en la lando.
γ-Eo …5 Kaj ankaŭ Lot, kiu iris kun Abram, havis ŝafojn kaj bovojn kaj tendojn. 6 Kaj ne sufiĉis por ili la tero, ke ili loĝu kune, ĉar ilia havo estis granda kaj ili ne povis loĝi kune. 7 Kaj estis malpaco inter la paŝtistoj de la brutaro Abrames kaj la paŝtistoj de la brutaro Lotes; kaj la Kanaanidoj kaj Perizidoj tiam loĝis en la lando.
δ-Eo …Kaj ankaŭ Lot, kiu iris kun Abram, havis ŝafojn kaj bovojn kaj tendojn. 6 Kaj ne sufiĉis por ili la tero, ke ili loĝu kune, ĉar ilia havo estis granda kaj ili ne povis loĝi kune. 7 Kaj estis malpaco inter la paŝtistoj de la brutaro Abrames kaj la paŝtistoj de la brutaro Lotes; kaj la Kanaanidoj kaj Perizidoj tiam loĝis en la lando.
Eksperimento 8: Genezo 14
β-Eo …8 Kaj elirimn la reĝo de Sodom kaj la reĝo de Gomora kaj la reĝo de Adma kaj la reĝo de Ceboim, kaj la reĝo de Bela, kiu estas Coar, kaj komencimn batalon kontraŭ ili en la valo Sidim, 9 kontraŭ Kedorlaomer, reĝo de Elam, kaj Tidal, reĝo de Gojim, kaj Amrafel, reĝo de Ŝinar, kaj Arjoĥ, reĝo de Elasar; kvar reĝoj kontraŭ kvin. 10 Kaj en la valo Sidim estis multe da bituma kavoj; kaj la reĝoj de Sodom kaj Gomora forkurimn kaj falimn tien; la restintoj kurimn sur la monton. 11 Kaj ili prenimn la tuta havon Sodomes kaj Gomoraes kaj ilia tuta manĝeblaĵon, kaj foririmn. 12 Ili prenimn Loton, la nevon Abrames, kaj lia havaĵojn, ĉar li loĝis en Sodom, kaj foririmn.
γ-Eo …8 Kaj eliris la reĝo de Sodom kaj la reĝo de Gomora kaj la reĝo de Adma kaj la reĝo de Ceboim, kaj la reĝo de Bela, kiu estas Coar, kaj komencis batalon kontraŭ ili en la valo Sidim, 9 kontraŭ Kedorlaomer, reĝo de Elam, kaj Tidal, reĝo de Gojim, kaj Amrafel, reĝo de Ŝinar, kaj Arjoĥ, reĝo de Elasar; kvar reĝoj kontraŭ kvin. 10 Kaj en la valo Sidim estis multe da bituma kavoj; kaj la reĝoj de Sodom kaj Gomora forkuris kaj falis tien; la restintoj kuris sur la monton. 11 Kaj ili prenis la tuta havon Sodomes kaj Gomoraes kaj ilia tuta manĝeblaĵon, kaj foriris. 12 Ili prenis Loton, la nevon Abrames, kaj lia havaĵojn, ĉar li loĝis en Sodom, kaj foriris.
δ-Eo …8 Kaj eliris la reĝo de Sodom kaj la reĝo de Gomora kaj la reĝo de Adma kaj la reĝo de Ceboim, kaj la reĝo de Bela, kiu estas Coar, kaj komencis batalon kontraŭ ili en la valo Sidim, 9 kontraŭ Kedorlaomer, reĝo de Elam, kaj Tidal, reĝo de Gojim, kaj Amrafel, reĝo de Ŝinar, kaj Arjoĥ, reĝo de Elasar; kvar reĝoj kontraŭ kvin. 10 Kaj en la valo Sidim estis multe da bitumaj kavoj; kaj la reĝoj de Sodom kaj Gomora forkuris kaj falis tien, kaj la restintoj kuris sur la monton. 11 Kaj ili prenis la tutan havon de Sodom kaj Gomora kaj ilian tutan manĝeblaĵon, kaj foriris. 12 Ili prenis Loton, la nevon de Abram, kaj lian havon, ĉar li loĝis en Sodom, kaj ili foriris.
Eksperimento 9: Genezo 15
β-Eo …7 Kaj I diris al li: Mi estiov la Eternulo kiu elirigiin tun el Ur la Ĥaldea por doni al tu ĉi tiu landon kiel posedaĵon. 8 Kaj li diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, per kio mi poviov scii ke mi ĝin posedion? 9 Kaj I diris al li: Prenu por Mi bovinon trijara kaj kaprinon trijara kaj ŝafon trijara kaj turton kaj kolombon juna. 10 Kaj li alportis Ium ĉion ĉi tio, kaj I distranĉis ilin laŭ la mezo kaj metis ĉiu partojn unu kontraŭ la alia, sed la birdojn I ne distranĉis. 11 Kaj la rabobirdoj malleviĝis sur la kadavrojn, sed Abram ilin forpelis.
γ-Eo …7 Kaj I diris al li: Mi estis la Eternulo kiu elirigis tun el Ur la Ĥaldea por doni al tu ĉi tiu landon kiel posedaĵon. 8 Kaj li diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, per kio mi povis scii ke mi ĝin posedion? 9 Kaj I diris al li: Prenu por Mi bovinon trijara kaj kaprinon trijara kaj ŝafon trijara kaj turton kaj kolombon juna. 10 Kaj li alportis Ium ĉion ĉi tio, kaj I distranĉis ilin laŭ la mezo kaj metis ĉiu partojn unu kontraŭ la alia, sed la birdojn I ne distranĉis. 11 Kaj la rabobirdoj malleviĝis sur la kadavrojn, sed Abram ilin forpelis.
δ-Eo …7 Kaj Li diris al li: Mi estas la Eternulo, kiu elirigis vin el Ur la Ĥaldea, por doni al vi ĉi tiun landon kiel posedaĵon. 8 Kaj li diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, per kio mi povas scii, ke mi ĝin posedos? 9 Kaj Li diris al li: Prenu por Mi bovinon trijaran kaj kaprinon trijaran kaj ŝafon trijaran kaj turton kaj junan kolombon. 10 Kaj li alportis al Li ĉion ĉi tion, kaj Li distranĉis ilin laŭ la mezo kaj metis ĉiujn partojn unu kontraŭ la alia, sed la birdojn Li ne distranĉis. Kaj la rabobirdoj malleviĝis sur la kadavrojn, sed Abram ilin forpelis.
Eksperimento 10: Genezo 16
β-Eo …5 Kaj Saraj diris al Abram: Tu estent maljusta kontraŭ mi; mi doniin mia sklavivon en tua brakojn, sed kiam ŝi vidis ke ŝi gravediĝis, mi fariĝiin senvalora en ŝia okuloj; la Eternulo juĝu inter mi kaj tu. 6 Kaj Abram diris al Saraj: Jen tua sklavivo estas en tua manoj, faru kun ŝi ĉion kio plaĉas tuum. Kaj Saraj komencis premi ŝin, kaj ŝi forkuris.
7 Kaj trovis ŝin anĝelo de la Eternulo ĉe akva fonto en la dezerto, ĉe la fonto sur la vojo al Ŝur. 8 Kaj I diris: Hagar, sklavo Sarajes, de kie tu venent kaj kien tu irent? Kaj ŝi diris: De Saraj, mia sinjorivo, mi forkuriam. 9 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Reiru al via sinjorivo, kaj humiliĝu sub ŝia manoj.
10 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Mi multigion tua idaron tiel ke pro multeco oni ne povos ĝin kalkuli.
γ-Eo … 5 Kaj Saraj diris al Abram: Tu estas maljusta kontraŭ mi; mi donis mia sklavivon en tua brakojn, sed kiam ŝi vidis ke ŝi gravediĝis, mi fariĝis senvalora en ŝia okuloj; la Eternulo juĝu inter mi kaj tu. 6 Kaj Abram diris al Saraj: Jen tua sklavivo estas en tua manoj, faru kun ŝi ĉion kio plaĉas tuum. Kaj Saraj komencis premi ŝin, kaj ŝi forkuris.
7 Kaj trovis ŝin anĝelo de la Eternulo ĉe akva fonto en la dezerto, ĉe la fonto sur la vojo al Ŝur. 8 Kaj I diris: Hagar, sklavo Sarajes, de kie tu venas kaj kien tu iras? Kaj ŝi diris: De Saraj, mia sinjorivo, mi forkuris. 9 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Reiru al via sinjorivo, kaj humiliĝu sub ŝia manoj.
10 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Mi multigos tua idaron tiel ke pro multeco oni ne povos ĝin kalkuli.
δ-Eo …5 Kaj Saraj diris al Abram: Vi estas maljusta kontraŭ mi; mi donis mian sklavinon en viajn brakojn, sed kiam ŝi vidis, ke ŝi gravediĝis, mi senvaloriĝis en ŝiaj okuloj; la Eternulo juĝu inter mi kaj vi. 6 Kaj Abram diris al Saraj: Jen via sklavino estas en viaj manoj, faru kun ŝi ĉion, kio plaĉas al vi. Kaj Saraj komencis premi ŝin, kaj ŝi forkuris.
7 Kaj trovis ŝin anĝelo de la Eternulo ĉe akva fonto en la dezerto, ĉe la fonto sur la vojo al Ŝur. 8 Kaj li diris: Hagar, sklavino de Saraj, de kie vi venas kaj kien vi iras? Kaj ŝi diris: De Saraj, mia sinjorino, mi forkuras. 9 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Reiru al via sinjorino, kaj humiliĝu sub ŝiaj manoj.
10 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Mi multigos vian idaron tiel, ke pro multeco oni ne povos ĝin kalkuli.
Eksperimento 11: Genezo 17
β-Eo …15 Kaj Dio diris al Abraham: Sarajon, tua edzivon, ne nomu Saraj sed ŝia nomo estu Sara. 16 Kaj Mi benion ŝin, kaj Mi donion tuum filon de ŝi; kaj Mi benion ŝin, kaj de ŝi devenis popoloj, reĝoj de popoloj devenomn de ŝi. 17 Kaj Abraham ĵetis sin vizaĝaltere, kaj ekridis, kaj diris en sia koro: Ĉu naskiĝos el homo centjara, kaj ĉu Sara la naŭdekjara naskos?
γ-Eo …15 Kaj Dio diris al Abraham: Sarajon, tua edzivon, ne nomu Saraj sed ŝia nomo estu Sara. 16 Kaj Mi benos ŝin, kaj Mi donos tuum filon de ŝi; kaj Mi benis ŝin, kaj de ŝi devenis popoloj, reĝoj de popoloj devenis de ŝi. 17 Kaj Abraham ĵetis sin vizaĝaltere, kaj ekridis, kaj diris en sia koro: Ĉu naskiĝos el homo centjara, kaj ĉu Sara la naŭdekjara naskos?
δ-Eo … 15 Kaj Dio diris al Abraham: Vian edzinon Saraj ne nomu Saraj, sed ŝia nomo estu Sara. 16 Kaj Mi benos ŝin, kaj Mi donos de ŝi al vi filon; kaj Mi benos ŝin, kaj de ŝi devenos popoloj, reĝoj de popoloj devenos de ŝi. 17 Kaj Abraham ĵetis sin vizaĝaltere, kaj ekridis, kaj diris en sia koro: Ĉu de homo centjara fariĝos nasko, kaj ĉu Sara la naŭdekjara naskos?
Eksperimento 12: Genezo 18
β-Eo …16 Kaj leviĝimn de tie la virovoj kaj direktiĝimn al Sodom: kaj Abraham iris kun ili por akompani ilin. 17 Kaj la Eternulo diris: Ĉu Mi kaŝion antaŭ Abraham, kion Mi fariov? 18 Abraham fariĝos ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beniĝomn ĉiu popoloj de la tero. 19 Ĉar Mi lin elektiin por ke li ordonu al sia filovoj kaj al sia domo post si ke ili observu la vojon de la Eternulo, agante virte kaj juste; por ke la Eternulo plenumu pri Abraham kion I promesis pri li.
γ-Eo …16 Kaj leviĝis de tie la virovoj kaj direktiĝis al Sodom: kaj Abraham iris kun ili por akompani ilin. 17 Kaj la Eternulo diris: Ĉu Mi kaŝos antaŭ Abraham, kion Mi faris? 18 Abraham fariĝos ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beniĝos ĉiu popoloj de la tero. 19 Ĉar Mi lin elektis por ke li ordonu al sia filovoj kaj al sia domo post si ke ili observu la vojon de la Eternulo, agante virte kaj juste; por ke la Eternulo plenumu pri Abraham kion I promesis pri li.
δ-Eo …16 Kaj leviĝis de tie la viroj kaj direktiĝis al Sodom: kaj Abraham iris kun ili, por akompani ilin. 17 Kaj la Eternulo diris: Ĉu mi kaŝos antaŭ Abraham, kion Mi faras? 18 Abraham fariĝos ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beniĝos ĉiuj popoloj de la tero. 19 Ĉar Mi lin elektis, por ke li ordonu al siaj filoj kaj al sia domo post si, ke ili observu la vojon de la Eternulo, agante virte kaj juste; por ke la Eternulo plenumu pri Abraham, kion Li diris pri li.
Eksperimento 13: Genezo 20
β-Eo … 6 Kaj Dio diris al li en la sonĝo: Mi ankaŭ sciiov ke en senkulpeco de tua koro tu farint tion, kaj tial Mi deteniin tun ke tu ne peku kontraŭ Mi, tial Mi ne lasiin ke tu kuntuŝiĝu kun ŝi. 7 Kaj nun redonu la edzivon al la edzuvo ĉar li estas profeto, kaj li preĝos pri tu kaj tu restont viva; sed se tu ne redonont, tiam sciu, ke tu mortont, tu kaj ĉiuj tua.
8 Kaj Abimeleĥ leviĝis frue matene, kaj li vokis ĉiujn sia sklavo kaj rakontis ĉion ĉi tio al ilia oreloj; kaj la homoj tre ektimimn.
γ-Eo … 6 Kaj Dio diris al li en la sonĝo: Mi ankaŭ scias ke en senkulpeco de tua koro tu faris tion, kaj tial Mi detenis tun ke tu ne peku kontraŭ Mi, tial Mi ne lasis ke tu kuntuŝiĝu kun ŝi. 7 Kaj nun redonu la edzivon al la edzuvo ĉar li estas profeto, kaj li preĝos pri tu kaj tu restos viva; sed se tu ne redonos, tiam sciu, ke tu mortos, tu kaj ĉiuj tua.
8 Kaj Abimeleĥ leviĝis frue matene, kaj li vokis ĉiujn sia sklavo kaj rakontis ĉion ĉi tio al ilia oreloj; kaj la homoj tre ektimis.
δ-Eo …6 Kaj Dio diris al li en la sonĝo: Mi ankaŭ scias, ke en senkulpeco de via koro vi tion faris, kaj tial Mi detenis vin, ke vi ne peku kontraŭ Mi, tial Mi ne lasis, ke vi kuntuŝiĝu kun ŝi. 7 Kaj nun redonu la edzinon al la edzo, ĉar li estas profeto, kaj li preĝos pri vi, kaj vi restos viva; sed se vi ne redonos, tiam sciu, ke vi mortos, vi kaj ĉiuj viaj.” 8 Kaj Abimeleĥ leviĝis frue matene, kaj li vokis ĉiujn siajn sklavojn kaj rakontis ĉion ĉi tion al iliaj oreloj; kaj la homoj tre ektimis.
Eksperimento 14: Genezo 22
β-Eo …15 Kaj denove anĝelo de la Eternulo vokis al Abraham el la ĉielo, 16 kaj diris: Mi ĵuriov per Mi, diras la Eternulo, ke ĉar tu farint tiun aferon kaj ne indulgint tua filuvon, la sola; 17 tial Mi benion tun kaj Mi multigion tua idaron simile al la steloj ĉieles kaj al la sablo sur la bordo mares; kaj tua idaro posedos la pordegojn de sia malamikoj. 18 Kaj beniĝos per tua idaro ĉiu popoloj de la tero pro tio ke tu obeint Mia voĉon.
γ-Eo …15 Kaj denove anĝelo de la Eternulo vokis al Abraham el la ĉielo, 16 kaj diris: Mi ĵuris per Mi, diras la Eternulo, ke ĉar tu faris tiun aferon kaj ne indulgis tua filuvon, la sola; 17 tial Mi benis tun kaj Mi multigis tua idaron simile al la steloj ĉieles kaj al la sablo sur la bordo mares; kaj tua idaro posedos la pordegojn de sia malamikoj. 18 Kaj beniĝos per tua idaro ĉiu popoloj de la tero pro tio ke tu obeis Mia voĉon.
δ-Eo …15 Kaj denove anĝelo de la Eternulo vokis al Abraham el la ĉielo, 16 kaj diris: Mi ĵuras per Mi, diras la Eternulo, ke ĉar vi faris tiun aferon kaj ne indulgis vian filon, la solan; 17 tial Mi benos vin kaj Mi multigos vian idaron simile al la steloj de la ĉielo kaj al la sablo sur la bordo de la maro; kaj via idaro posedos la pordegojn de siaj malamikoj. 18 Kaj beniĝos per via idaro ĉiuj popoloj de la tero, pro tio, ke vi obeis Mian voĉon.
Eksperimento 15: Genezo 23
β-Eo …1 Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estid la jaroj de la vivo Saraes. 2 Kaj Sara mortis en Kirjat-Arba, kiu estas Ĥebron en la lando Kanaana. Kaj Abraham venis, por funebri pri Sara kaj plori pri ŝi. 3 Kaj Abraham leviĝis for de sia mortintivo, kaj diris filojum Ĥetes jene: 4 Fremdulo kaj pasloĝanto mi estiov ĉe vi; donu al mi lokon posedota por tombo inter vi por ke mi enterigu mia mortintivon kiu estas antaŭ mi.
γ-Eo …1 Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estis la jaroj de la vivo Saraes. 2 Kaj Sara mortis en Kirjat-Arba, kiu estas Ĥebron en la lando Kanaana. Kaj Abraham venis, por funebri pri Sara kaj plori pri ŝi. 3 Kaj Abraham leviĝis for de sia mortintivo, kaj diris filojum Ĥetes jene: 4 Fremdulo kaj pasloĝanto mi estis ĉe vi; donu al mi lokon posedota por tombo inter vi por ke mi enterigu mia mortintivon kiu estas antaŭ mi.
δ-Eo …1 Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estis la jaroj de la vivo de Sara. 2 Kaj Sara mortis en Kirjat-Arba, kiu estas Ĥebron, en la lando Kanaana. Kaj Abraham venis, por funebri pri Sara kaj plori pri ŝi. 3 Kaj Abraham leviĝis for de sia mortintino, kaj diris al la filoj de Ĥet jene: 4 Fremdulo kaj pasloĝanto mi estas ĉe vi; donu al mi posedotan lokon por tombo inter vi, por ke mi enterigu mian mortintinon, kiu estas antaŭ mi.
Eksperimento 16: Genezo 24
β-Eo …11 Kaj li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo ĉe puto kun akvo en vespera tempo, en la tempo kiam eliremn la virivoj por ĉerpi akvon. 12 Kaj li diris: Ho Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham, sukcesigu min hodiaŭ kaj faru favorkoraĵon al mia sinjoro Abraham. 13 Jen mi stariov apud la fonto da akvo, kaj la doĉoj de la urbanoj eliremn por ĉerpi akvon; 14 kaj la junulivo al kiu mi dirion: Volu klini tuan kruĉon ke mi trinku, kaj ŝi diros: Trinku, kaj mi trinkigion ankaŭ tua kamelojn — ŝin Tu destinint por Tua sklavo Isaak; kaj per tio mi sciiĝion ke Tu farint favorkoraĵon al mia sinjoro.
15 Kaj antaŭ ol li finis paroli jen eliras Rebeka, kiu estis naskita al Betuel, la filo de Milka, edzivo de Naĥor, frato de Abraham; kaj ŝia kruĉo estis sur ŝia ŝultro. 16 Kaj la junivo estis tre belaspekta, virgulivo kiu ankoraŭ ne ekkonis viruvon. Kaj ŝi malsupreniris al la fonto kaj plenigis sia kruĉon kaj iris supren. 17 Kaj la sklavo kuris al ŝi renkonte, kaj diris: Volu lasi min trinki iom da akvo el tua kruĉo. 18 Kaj ŝi diris: Trinku, mia sinjoro; kaj ŝi rapide demetis la kruĉon sur sia manon kaj donis al li trinki. 19 Kaj kiam ŝi sufiĉe trinkigis lin, ŝi diris: Ankaŭ por tua kameloj mi ĉerpion ĝis ili finos trinki. 20 Kaj rapide ŝi elverŝis el sia kruĉo en la trinkujon, kaj kuris denove al la puto por ĉerpi por ĉiu lia kameloj. 21 Kaj la viro admiris ŝin silente, por konvinkiĝi ĉu la Eternulo prosperigis lia vojon aŭ ne. 22 Kaj kiam la kameloj ĉesis trinki, tiam la viro prenis ora ringon, havanta la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn or ŝia manoj, havanta la pezon de dek sikloj da oro.
γ-Eo … 11 Kaj li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo ĉe puto kun akvo en vespera tempo, en la tempo kiam eliras la virivoj por ĉerpi akvon. 12 Kaj li diris: Ho Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham, sukcesigu min hodiaŭ kaj faru favorkoraĵon al mia sinjoro Abraham. 13 Jen mi staras apud la fonto da akvo, kaj la doĉoj de la urbanoj eliras por ĉerpi akvon; 14 kaj la junulivo al kiu mi diros: Volu klini tuan kruĉon ke mi trinku, kaj ŝi diros: Trinku, kaj mi trinkigos ankaŭ tua kamelojn — ŝin Tu destinis por Tua sklavo Isaak; kaj per tio mi sciiĝis ke Tu faris favorkoraĵon al mia sinjoro.
15 Kaj antaŭ ol li finis paroli jen eliras Rebeka, kiu estis naskita al Betuel, la filo de Milka, edzivo de Naĥor, frato de Abraham; kaj ŝia kruĉo estis sur ŝia ŝultro. 16 Kaj la junivo estis tre belaspekta, virgulivo kiu ankoraŭ ne ekkonis viruvon. Kaj ŝi malsupreniris al la fonto kaj plenigis sia kruĉon kaj iris supren. 17 Kaj la sklavo kuris al ŝi renkonte, kaj diris: Volu lasi min trinki iom da akvo el tua kruĉo. 18 Kaj ŝi diris: Trinku, mia sinjoro; kaj ŝi rapide demetis la kruĉon sur sia manon kaj donis al li trinki. 19 Kaj kiam ŝi sufiĉe trinkigis lin, ŝi diris: Ankaŭ por tua kameloj mi ĉerpos ĝis ili finos trinki. 20 Kaj rapide ŝi elverŝis el sia kruĉo en la trinkujon, kaj kuris denove al la puto por ĉerpi por ĉiu lia kameloj. 21 Kaj la viro admiris ŝin silente, por konvinkiĝi ĉu la Eternulo prosperigis lia vojon aŭ ne. 22 Kaj kiam la kameloj ĉesis trinki, tiam la viro prenis ora ringon, havanta la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn por ŝia manoj, havanta la pezon de dek sikloj da oro.
δ-Eo
… 11 Kaj li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo, ĉe puto kun akvo, en vespera tempo, en la tempo, kiam eliras la virinoj, por ĉerpi akvon. 12 Kaj li diris: Ho Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham, sukcesigu min hodiaŭ kaj faru favorkoraĵon al mia sinjoro Abraham. 13 Jen mi staras apud la fonto da akvo, kaj la filinoj de la urbanoj eliras, por ĉerpi akvon; 14 kaj la junulinon, al kiu mi diros: Volu klini vian kruĉon, ke mi trinku, kaj ŝi diros: Trinku, kaj mi trinkigos ankaŭ viajn kamelojn — ŝin Vi destinis por Via sklavo Isaak; kaj per tio mi sciiĝos, ke Vi faris favorkoraĵon al mia sinjoro. 1
5 Kaj antaŭ ol li finis paroli, jen eliras Rebeka, kiu estis naskita al Betuel, la filo de Milka, edzino de Naĥor, frato de Abraham; kaj ŝia kruĉo estis sur ŝia ŝultro. 16 Kaj la junulino estis tre belaspekta, virgulino, kiun ankoraŭ ne ekkonis viro. Kaj ŝi malsupreniris al la fonto kaj plenigis sian kruĉon kaj iris supren. 17 Kaj la sklavo kuris al ŝi renkonte, kaj diris: Volu lasi min trinki iom da akvo el via kruĉo. 18 Kaj ŝi diris: Trinku, mia sinjoro; kaj ŝi rapide mallevis la kruĉon sur sian manon, kaj ŝi donis al li trinki. 19 Kaj kiam ŝi sufiĉe lin trinkigis, ŝi diris: Ankaŭ por viaj kameloj mi ĉerpos, ĝis ili finos trinki. 20 Kaj rapide ŝi elverŝis el sia kruĉo en la trinkujon, kaj kuris denove al la puto, por ĉerpi por ĉiuj liaj kameloj. 21 Kaj la viro admiris ŝin silente, por konvinkiĝi, ĉu la Eternulo prosperigis lian vojon aŭ ne. 22 Kaj kiam la kameloj ĉesis trinki, tiam la viro prenis oran ringon, havantan la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn por ŝiaj manoj, havantajn la pezon de dek sikloj da oro.
Eksperimento 17: Genezo 27
β-Eo …41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ la tagoj venis de funebro pro mia patro, tiam mi mortigion mia fraton Jakob. 42 Kaj oni raportis al Rebeka la vortojn de ŝia pli maljuna filo Esav; tiam ŝi sendis kaj vokis sia pli juna filon Jakob, kaj diris al li: Jen tua frato Esav minacas mortigi tun; 43 tial nun, mia filo, aŭskultu mia voĉon; kaj leviĝu, forkuru al mia frato Laban en Ĥaran; 44 kaj loĝu ĉe li kelka tempon ĝis kvietiĝos la furiozo de tua frato; 45 ĝis la kolero de tua frato deturniĝos de tu, kaj li forgesos kion tu farint al li. Tiam mi sendion kaj prenion tun de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
γ-Eo …41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ la tagoj venis de funebro pro mia patro, tiam mi mortigis mia fraton Jakob. 42 Kaj oni raportis al Rebeka la vortojn de ŝia pli maljuna filo Esav; tiam ŝi sendis kaj vokis sia pli juna filon Jakob, kaj diris al li: Jen tua frato Esav minacas mortigi tun; 43 tial nun, mia filo, aŭskultu mia voĉon; kaj leviĝu, forkuru al mia frato Laban en Ĥaran; 44 kaj loĝu ĉe li kelka tempon, ĝis kvietiĝos la furiozo de tua frato; 45 ĝis la kolero de tua frato deturniĝos de tu, kaj li forgesos kion tu faris al li. Tiam mi sendis kaj prenis tun de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
δ-Eo …41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno, per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ venos la tagoj de funebro pro mia patro, tiam mi mortigos mian fraton Jakob. 42 Kaj oni raportis al Rebeka la vortojn de ŝia pli maljuna filo Esav; tiam ŝi sendis kaj vokis sian pli junan filon Jakob, kaj diris al li: Jen via frato Esav minacas mortigi vin; 43 tial nun, mia filo, aŭskultu mian voĉon; kaj leviĝu, forkuru al mia frato Laban en Ĥaran; 44 kaj loĝu ĉe li kelkan tempon, 45 ĝis kvietiĝos la furiozo de via frato; ĝis la kolero de via frato deturniĝos de vi, kaj li forgesos, kion vi faris al li. Tiam mi sendos kaj prenos vin de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
Eksperimento 18: Genezo 30
β-Eo …35 Kaj en tiu tago Laban apartigis la striita kaj makulita virkaprojn, kaj la mikskolora kaj makulita malvirkaprojn, kaj ĉiuj kiu havis sur si iom da blankaĵo, kaj ĉiu ŝafojn kiu estis nigra; kaj li transdonis ilin en la manojn de sia filoj. 36 Kaj li faris interspacon de tritaga irado inter si kaj Jakob. Kaj Jakob paŝtis la restinta ŝafojn de Laban. 37 Kaj Jakob prenis al si bastonojn el verda poploj, migdalarboj, kaj platanarboj, kaj senŝeligis sur ili blanka striojn tiamaniere ke la blankaĵo sur la bastonoj elmontriĝis. 38 Kaj li metis la skrapita bastonojn antaŭ la ŝafoj en la akvotrinkiga kanalojn, al kiu la ŝafoj venadis por trinki, kaj ili gravediĝadis, kiam ili venadis trinki. 39 Kaj la ŝafoj gravediĝis super la bastonoj, kaj ili naskis ŝafidojn striita, mikskolora, kaj makulita. 40 Kaj la ŝafidojn Jakob apartigis, kaj li turnis la vizaĝojn de la brutoj kontraŭ la striita kaj kontraŭ la nigra bruton de Laban; sed sia brutarojn li apartigis kaj ne almiksis ilin al la brutoj de Laban. 41 Ĉiufoje kiam la forta brutoj pasiiĝimn Jakob metis la bastonojn en la kanaloj antaŭ la okuloj la brutojes por ke ili pasiiĝu antaŭ la bastonoj; 42 sed kiam la brutoj estis malforta li ne metis. Tiamaniere la malforta bestoj fariĝis apartenaĵo de Laban, kaj la forta bestoj fariĝis apartenaĵo de Jakob. 43 Kaj tiu homo fariĝis eksterordinare riĉa, kaj li havis multe da brutoj kaj sklavivojn kaj sklavuvojn kaj kamelojn kaj azenojn.
γ-Eo …35 Kaj en tiu tago Laban apartigis la striita kaj makulita virkaprojn, kaj la mikskolora kaj makulita malvirkaprojn, kaj ĉiuj kiu havis sur si iom da blankaĵo, kaj ĉiu ŝafojn kiu estis nigra; kaj li transdonis ilin en la manojn de sia filoj. 36 Kaj li faris interspacon de tritaga irado inter si kaj Jakob. Kaj Jakob paŝtis la restinta ŝafojn de Laban. 37 Kaj Jakob prenis al si bastonojn el verda poploj, migdalarboj, kaj platanarboj, kaj senŝeligis sur ili blanka striojn tiamaniere ke la blankaĵo sur la bastonoj elmontriĝis. 38 Kaj li metis la skrapita bastonojn antaŭ la ŝafoj en la akvotrinkiga kanalojn, al kiu la ŝafoj venadis por trinki, kaj ili gravediĝadis, kiam ili venadis trinki. 39 Kaj la ŝafoj gravediĝis super la bastonoj, kaj ili naskis ŝafidojn striita, mikskolora, kaj makulita. 40 Kaj la ŝafidojn Jakob apartigis, kaj li turnis la vizaĝojn de la brutoj kontraŭ la striita kaj kontraŭ la nigra bruton de Laban; sed sia brutarojn li apartigis kaj ne almiksis ilin al la brutoj de Laban. 41 Ĉiufoje kiam la forta brutoj pasiiĝimn Jakob metis la bastonojn en la kanaloj antaŭ la okuloj la brutojes por ke ili pasiiĝu antaŭ la bastonoj; 42 sed kiam la brutoj estis malforta li ne metis. Tiamaniere la malforta bestoj fariĝis apartenaĵo de Laban, kaj la forta bestoj fariĝis apartenaĵo de Jakob. 43 Kaj tiu homo fariĝis eksterordinare riĉa, kaj li havis multe da brutoj kaj sklavivojn kaj sklavuvojn kaj kamelojn kaj azenojn.
δ-Eo …35 Kaj li apartigis en tiu tago la virkaprojn striitajn kaj makulitajn kaj ĉiujn kaprinojn mikskolorajn kaj makulitajn, ĉiujn, kiuj havis sur si iom da blankaĵo, kaj ĉiujn nigrajn ŝafojn; kaj li transdonis ilin en la manojn de siaj filoj. 36 Kaj li faris interspacon de tritaga irado inter si kaj Jakob. Kaj Jakob paŝtis la restintajn ŝafojn de Laban. 37 Kaj Jakob prenis al si bastonojn el verdaj poploj, migdalarboj, kaj platanarboj, kaj senŝeligis sur ili blankajn striojn tiamaniere, ke la blankaĵo sur la bastonoj elmontriĝis. 38 Kaj li metis la skrapitajn bastonojn antaŭ la ŝafoj en la akvotrinkigajn kanalojn, al kiuj la ŝafoj venadis por trinki, kaj ili gravediĝadis, kiam ili venadis trinki. 39 Kaj la ŝafoj gravediĝis super la bastonoj, kaj ili naskis ŝafidojn striitajn, mikskolorajn, kaj makulitajn. 40 Kaj la ŝafidojn Jakob apartigis, kaj li turnis la vizaĝojn de la brutoj kontraŭ la striitajn kaj kontraŭ la nigrajn brutojn de Laban; sed siajn brutarojn li apartigis kaj ne almiksis ilin al la brutoj de Laban. 41 Ĉiufoje, kiam pasiiĝis brutoj fortaj, Jakob metis la bastonojn en la kanalojn antaŭ la okuloj de la brutoj, por ke ili pasiiĝu antaŭ la bastonoj; 42 sed kiam la brutoj estis malfortaj, li ne metis. Tiamaniere la malfortaj fariĝis apartenaĵo de Laban, kaj la fortaj fariĝis apartenaĵo de Jakob. 43 Kaj tiu homo fariĝis eksterordinare riĉa, kaj li havis multe da brutoj kaj sklavinojn kaj sklavojn kaj kamelojn kaj azenojn.
Eksperimento 19: Genezo 33
β-Eo …1 Jakob levis sia okulojn, kaj vidis, ke jen venas Esav kaj kun li kvarcent homoj. Tiam li dividis la infanojn de Lea kaj de Raĥel kaj de la du sklavivoj. 2 Kaj li starigis la sklavivojn kaj ilia infanojn antaŭe, Lean kun ŝia infanoj poste, kaj Raĥelon kun Jozef en la fino. 3 Kaj li mem pasis preter ilin, kaj kliniĝis ĝis la tero sep fojojn antaŭ ol li atingis sia fraton. 4 Sed Esav kuris lium renkonte kaj ĉirkaŭprenis lin, kaj ĵetis sin sur lia kolon kaj kisis lin; kaj ili plorimn. 5 Esav levis sia okulojn kaj ekvidis la virivojn kaj la infanojn kaj diris: Kiu estemn ĉe tu, ĉi tiuj? Jakob respondis: La infanoj kiu Dio favore donis al tua sklavo. 6 Tiam alproksimiĝis la sklavivoj, ili kaj ilia infanoj, kaj profunde kliniĝimn. 7 Poste alproksimiĝis ankaŭ Lea kaj ŝia infanoj kaj kliniĝimn; fine alproksimiĝis Jozef kaj Raĥel kaj kliniĝimn.
8 Tiam Esav diris: Kio estas tiu tuta taĉmento, kiun mi renkontis? Kaj Jakob respondis: Por akiri la favoron de mia sinjoro. 9 Sed Esav diris: Haviov multe, frato mia; kio apartenas al tu, tio restu ĉe tu. 10 Kaj Jakob diris: Ho ne! Se mi akiriin tua favoron, prenu mia donacon el mia mano; ĉar mi vidiin tua vizaĝon, kvazaŭ mi vidiun la vizaĝon de Dio, kaj tu montriĝint favora al mi. 11 Prenu mia benon kiu estas alportita al tu; ĉar Dio favore donis al mi kaj mi haviov ĉion. Kaj li insistis, kaj tiu prenis.
γ-Eo …1 Jakob levis sia okulojn, kaj vidis, ke jen venas Esav kaj kun li kvarcent homoj. Tiam li dividis la infanojn de Lea kaj de Raĥel kaj de la du sklavivoj. 2 Kaj li starigis la sklavivojn kaj ilia infanojn antaŭe, Lean kun ŝia infanoj poste, kaj Raĥelon kun Jozef en la fino. 3 Kaj li mem pasis preter ilin, kaj kliniĝis ĝis la tero sep fojojn antaŭ ol li atingis sia fraton. 4 Sed Esav kuris lium renkonte kaj ĉirkaŭprenis lin, kaj ĵetis sin sur lia kolon kaj kisis lin; kaj ili ploris. 5 Esav levis sia okulojn kaj ekvidis la virivojn kaj la infanojn kaj diris: Kiu estas ĉe tu, ĉi tiuj? Jakob respondis: La infanoj kiu Dio favore donis al tua sklavo. 6 Tiam alproksimiĝis la sklavivoj, ili kaj ilia infanoj, kaj profunde kliniĝis. 7 Poste alproksimiĝis ankaŭ Lea kaj ŝia infanoj kaj kliniĝis; fine alproksimiĝis Jozef kaj Raĥel kaj kliniĝis.
8 Tiam Esav diris: Kio estas tiu tuta taĉmento, kiun mi renkontis? Kaj Jakob respondis: Por akiri la favoron de mia sinjoro. 9 Sed Esav diris: Mi havis multe, frato mia; kio apartenas al tu, tio restu ĉe tu. 10 Kaj Jakob diris: Ho ne! Se mi akiris tua favoron, prenu mia donacon el mia mano; ĉar mi vidis tua vizaĝon, kvazaŭ mi vidus la vizaĝon de Dio, kaj tu montriĝis favora al mi. 11 Prenu mia benon kiu estas alportita al tu; ĉar Dio favore donis al mi kaj mi havos ĉion. Kaj li insistis, kaj tiu prenis.
δ-Eo …1 Jakob levis siajn okulojn, kaj vidis, ke jen venas Esav kaj kun li kvarcent homoj. Tiam li dividis la infanojn de Lea kaj de Raĥel kaj de la du sklavinoj. 2 Kaj li starigis la sklavinojn kaj iliajn infanojn antaŭe, Lean kun ŝiaj infanoj poste, kaj Raĥelon kun Jozef en la fino. 3 Kaj li mem pasis preter ilin, kaj kliniĝis ĝis la tero sep fojojn, antaŭ ol li atingis sian fraton. 4 Sed Esav kuris al li renkonte kaj ĉirkaŭprenis lin, kaj ĵetis sin sur lian kolon kaj kisis lin; kaj ili ploris. 5 Esav levis siajn okulojn kaj ekvidis la virinojn kaj la infanojn, kaj diris: Kiuj estas ĉe vi ĉi tiuj? Jakob respondis: La infanoj, kiujn Dio favore donis al via sklavo. 6 Tiam alproksimiĝis la sklavinoj, ili kaj iliaj infanoj, kaj profunde kliniĝis. 7 Poste alproksimiĝis ankaŭ Lea kaj ŝiaj infanoj kaj kliniĝis; fine alproksimiĝis Jozef kaj Raĥel kaj kliniĝis. 8 Tiam Esav diris: Kio estas tiu tuta taĉmento, kiun mi renkontis? Kaj Jakob respondis: Por akiri la favoron de mia sinjoro. 9 Sed Esav diris: Mi havas multe, mia frato; kio apartenas al vi, tio restu ĉe vi. 10 Kaj Jakob diris: Ho ne! se mi akiris vian favoron, prenu mian donacon el mia mano; ĉar mi vidis vian vizaĝon, kvazaŭ mi vidus la vizaĝon de Dio, kaj vi montriĝis favora al mi. 11 Prenu mian benon, kiu estas alportita al vi; ĉar Dio favore donis al mi kaj mi havas ĉion. Kaj li insistis, kaj tiu prenis.
Eksperimento 20: Genezo 34
β-Eo …24 Kaj obeimn al Ĥamor kaj lia filo Ŝeĥem ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo; kaj cirkumcidiĝimn ĉiu virseksuloj, ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo. 25 En la tria tago, kiam ili estimn malsana, du filoj Jakobes, Simeon kaj Levi, fratoj de Dina, prenimn ĉiu sia glavon kaj venimn sentime en la urbon kaj mortigimn ĉiujn virseksulo. 26 Kaj Ĥamoron kaj lia filon Ŝeĥem ili mortigimn per glavo, kaj prenimn Dinan el la domo de Ŝeĥem, kaj elirimn.
γ-Eo …24 Kaj obeis al Ĥamor kaj lia filo Ŝeĥem ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo; kaj cirkumcidiĝis ĉiu virseksuloj, ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo. 25 En la tria tago, kiam ili estis malsana, du filoj Jakobes, Simeon kaj Levi, fratoj de Dina, prenis ĉiu sia glavon kaj venis sentime en la urbon kaj mortigis ĉiujn virseksulo. 26 Kaj Ĥamoron kaj lia filon Ŝeĥem ili mortigis per glavo, kaj prenis Dinan el la domo de Ŝeĥem, kaj eliris.
δ-Eo …24 Kaj obeis al Ĥamor kaj al lia filo Ŝeĥem ĉiuj elirantaj el la pordego de lia urbo; kaj cirkumcidiĝis ĉiuj virseksuloj, ĉiuj elirantaj el la pordego de lia urbo. 25 En la tria tago, kiam ili estis malsanaj, du filoj de Jakob, Simeon kaj Levi, fratoj de Dina, prenis ĉiu sian glavon kaj venis sentime en la urbon kaj mortigis ĉiujn virseksulojn. 26 Kaj Ĥamoron kaj lian filon Ŝeĥem ili mortigis per glavo, kaj prenis Dinan el la domo de Ŝeĥem kaj eliris.
Eksperimento 21: Genezo 35
β-Eo …4 Kaj ili donis al Jakob ĉiu fremda diojn kiu estis en ilia manoj, kaj la ringojn kiu estis en ilia oreloj; kaj Jakob enfosis ilin sub la kverko kiu estis apud Ŝeĥem. 5 Kaj ili ekirimn. Kaj timo de Dio venis sur la urbojn kiu estis ĉirkaŭ ili, kaj ili ne persekutimn la filojn Jakobes.
γ-Eo …4 Kaj ili donis al Jakob ĉiu fremda diojn kiu estis en ilia manoj, kaj la ringojn kiu estis en ilia oreloj; kaj Jakob enfosis ilin sub la kverko kiu estis apud Ŝeĥem. 5 Kaj ili ekiris. Kaj timo de Dio venis sur la urbojn kiu estis ĉirkaŭ ili, kaj ili ne persekutis la filojn Jakobes.
δ-Eo …4 Kaj ili donis al Jakob ĉiujn fremdajn diojn, kiuj estis en iliaj manoj, kaj la ringojn, kiuj estis en iliaj oreloj; kaj Jakob enfosis ilin sub la kverko, kiu estis apud Ŝeĥem. 5 Kaj ili ekiris. Kaj timo de Dio venis sur la urbojn kiu estis ĉirkaŭ ili, kaj ili ne persekutis la filojn de Jakob.
Eksperimento 22: Genezo 36
β-Eo …20 Jen estemn la filoj de Seir la Ĥorido, kiuj loĝimn en la lando: Lotan kaj Ŝobal kaj Cibeon kaj Ana 21 kaj Diŝon kaj Ecer kaj Diŝan. Tio estemn la ĉefoj de la Ĥoridoj, filoj de Seir en la lando de Edom.
γ-Eo …20 Jen estas la filoj de Seir la Ĥorido, kiuj loĝis en la lando: Lotan kaj Ŝobal kaj Cibeon kaj Ana 21 kaj Diŝon kaj Ecer kaj Diŝan. Tio estas la ĉefoj de la Ĥoridoj, filoj de Seir en la lando de Edom.
δ-Eo …20 Jen estas la filoj de Seir la Ĥorido, kiuj logis en la lando: Lotan kaj Ŝobal kaj Cibeon kaj Ana 21 kaj Diŝon kaj Ecer kaj Diŝan. Tio estas la ĉefoj de la Ĥoridoj, filoj de Seir, en la lando de Edom.
Eksperimento 23: Genezo 37
β-Eo …2 Lia fratoj irimn paŝti la ŝafojn de sia patro en Ŝeĥem. 13 Kaj Izrael diris al Jozef: Tua fratoj paŝtemn ja en Ŝeĥem; venu do, mi sendion tun al ili. Kaj tiu respondis al li: Jen mi estiov. 14 Kaj Izrael diris al li: Iru, rigardu kiel fartemn tua fratoj kaj kiel fartas la ŝafoj, kaj alportu al mi respondon. Kaj li forsendis lin el la valo de Ĥebron, kaj tiu venis al Ŝeĥem.
15 Kaj iu viro trovis lin kaj vidis ke li erarvagas sur la kampo kaj li demandis lin: Kion tu serĉent? 16 Kaj li diris: Mia fratojn mi serĉiov; diru al mi kie ili paŝtemn. 17 Kaj la viro diris: Ili foririmn de ĉi tie; ĉar mi aŭdiin ke ili dirimn: Ni iru al Dotan. Kaj Jozef iris serĉi sia fratojn kaj trovis ilin en Dotan.
18 Kaj ili ekvidimn lin de malproksime; kaj antaŭ ol li alproksimiĝis al ili naskiĝis en ili la malica intenco mortigi lin. 19 Kaj ili dirimn unu al alia: Jen tiu sonĝisto venas; 20 nun ni iru kaj mortigu lin, kaj ni ĵetu lin en unu el la putoj, kaj ni diru ke sovaĝa besto lin formanĝis; kaj ni vidiom kio fariĝos el lia sonĝoj.
γ-Eo … 12 Lia fratoj iris paŝti la ŝafojn de sia patro en Ŝeĥem. 13 Kaj Izrael diris al Jozef: Tua fratoj paŝtas ja en Ŝeĥem; venu do, mi sendion tun al ili. Kaj tiu respondis al li: Jen mi estis. 14 Kaj Izrael diris al li: Iru, rigardu kiel fartas tua fratoj kaj kiel fartas la ŝafoj, kaj alportu al mi respondon. Kaj li forsendis lin el la valo de Ĥebron, kaj tiu venis al Ŝeĥem.
15 Kaj iu viro trovis lin, kaj vidis ke li erarvagas sur la kampo kaj li demandis lin: Kion tu serĉas? 16 Kaj li diris: Mia fratojn mi serĉas; diru al mi kie ili paŝtas. 17 Kaj la viro diris: Ili foriris de ĉi tie; ĉar mi aŭdis ke ili diris: Ni iru al Dotan. Kaj Jozef iris serĉi sia fratojn kaj trovis ilin en Dotan.
18 Kaj ili ekvidis lin de malproksime; kaj antaŭ ol li alproksimiĝis al ili naskiĝis en ili la malica intenco mortigi lin. 19 Kaj ili diris unu al alia: Jen tiu sonĝisto venas; 20 nun ni iru kaj mortigu lin, kaj ni ĵetu lin en unu el la putoj, kaj ni diru ke sovaĝa besto lin formanĝis; kaj ni vidos kio fariĝos el lia sonĝoj.
δ-Eo …12 Liaj fratoj iris paŝti la ŝafojn de sia patro en Ŝeĥem. 13 Kaj Izrael diris al Jozef: Viaj fratoj paŝtas ja en Ŝeĥem; venu do, mi sendos vin al ili. Kaj tiu respondis al li: Jen mi estas. 14 Kaj Izrael diris al li: Iru, rigardu, kiel fartas viaj fratoj kaj kiel fartas la ŝafoj, kaj alportu al mi respondon. Kaj li forsendis lin el la valo de Ĥebron, kaj tiu venis Ŝeĥemon. 15 Kaj iu viro trovis lin, kaj vidis, ke li erarvagas sur la kampo; kaj la viro demandis lin: Kion vi serĉas? 16 Kaj li diris: Miajn fratojn mi serĉas; diru al mi, kie ili paŝtas. 17 Kaj la viro diris: Ili foriris de ĉi tie; ĉar mi aŭdis, ke ili diris: Ni iru al Dotan. Kaj Jozef iris serĉi siajn fratojn, kaj trovis ilin en Dotan.
18 Kaj ili ekvidis lin de malproksime; kaj antaŭ ol li alproksimiĝis al ili, naskiĝis en ili la malbona intenco mortigi lin. 19 Kaj ili diris unu al alia: Jen tiu sonĝisto venas; nun ni iru kaj mortigu lin, kaj ni ĵetu lin en unu el la putoj, 20 kaj ni diru, ke sovaĝa besto lin formanĝis; kaj ni vidos, kio fariĝos el liaj sonĝoj.
Eksperimento 24: Genezo 40
β-Eo (1) …9 Tiam la vinistestro rakontis sia sonĝon al Jozef kaj diris al li: En mia sonĝo mi vidiin antaŭ mi vinbertrunkon; 10 la trunko havis tri branĉojn; apenaŭ ĝi ekfloris tuj aperis sur ĝi beraroj kun matura beroj; 11 kaj la pokalo Faraones estis en mia mano; kaj mi preniin la berojn kaj elpremiin ilin en la pokalon de Faraono, kaj mi doniin la pokalon en la manon de Faraono. 12 Kaj Jozef diris al li: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri branĉoj estas tri tagoj; 13 post tri tagoj Faraono levos tua kapon kaj redonos al tu oficon tua, kaj tu donont la pokalon de Faraono en lia manon laŭ la maniero de antaŭe kiam tu estint lia vinisto…
γ-Eo (1) …9 Tiam la vinistestro rakontis sia sonĝon al Jozef, kaj diris al li: En mia sonĝo mi vidis antaŭ mi vinbertrunkon; 10 la trunko havis tri branĉojn; apenaŭ ĝi ekfloris tuj aperis sur ĝi beraroj kun matura beroj; 11 kaj la pokalo Faraones estis en mia mano; kaj mi prenis la berojn kaj elpremis ilin en la pokalon de Faraono, kaj mi donis la pokalon en la manon de Faraono. 12 Kaj Jozef diris al li: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri branĉoj estas tri tagoj; 13 post tri tagoj Faraono levos tua kapon kaj redonos al tu oficon tua, kaj tu donont la pokalon de Faraono en lia manon laŭ la maniero de antaŭe kiam tu estint lia vinisto…
δ-Eo (1) …9 Tiam la vinistestro rakontis sian sonĝon al Jozef, kaj diris al li: En mia sonĝo mi vidis antaŭ mi vinbertrunkon; 10 la trunko havis tri branĉojn; apenaŭ ĝi ekfloris, tuj aperis sur ĝi beraroj kun maturaj beroj; 11 kaj la pokalo de Faraono estis en mia mano; kaj mi prenis la berojn, kaj mi elpremis ilin en la pokalon de Faraono, kaj mi donis la pokalon en la manon de Faraono. 12 Kaj Jozef diris al li: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri branĉoj estas tri tagoj; 13 post tri tagoj Faraono levos vian kapon kaj redonos al vi vian oficon, kaj vi donos la pokalon de Faraono en lian manon laŭ la maniero de antaŭe, kiam vi estis lia vinisto…
β-Eo (2) …16 Kiam la bakistestro vidis ke la signifoklarigo estas bona, li diris al Jozef: Mi ankaŭ haviin sonĝon; jen tri blanka korboj estis sur mia kapo; 17 kaj en la supra korbo estis ĉiaspeca manĝaĵoj de Faraono, bakitaĵoj, kaj la birdoj manĝis ilin el la korbo sur mia kapo. 18 Kaj Jozef respondis, dirante: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri korboj estas tri tagoj; 19 post tri tagoj Faraono deprenos de tu tua kapon kaj pendigos tun sur arbo, kaj la birdoj formanĝos de tu tua karnon.
γ-Eo (2) …16 Kiam la bakistestro vidis ke la signifoklarigo estas bona, li diris al Jozef: Mi ankaŭ havis sonĝon; jen tri blanka korboj estis sur mia kapo; 17 kaj en la supra korbo estis ĉiaspeca manĝaĵoj de Faraono, bakitaĵoj, kaj la birdoj manĝis ilin el la korbo sur mia kapo. 18 Kaj Jozef respondis, dirante: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri korboj estas tri tagoj; 19 post tri tagoj Faraono deprenos de tu tua kapon kaj pendigos tun sur arbo, kaj la birdoj formanĝos de tu tua karnon.
δ-Eo …16 Kiam la bakistestro vidis, ke la signifoklarigo estas bona, li diris al Jozef: Mi ankaŭ havis sonĝon; jen tri blankaj korboj estis sur mia kapo; 17 kaj en la supra korbo estis ĉiaspecaj manĝaĵoj de Faraono, bakitaĵoj, kaj la birdoj manĝis ilin el la korbo sur mia kapo. 18 Kaj Jozef respondis, dirante: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri korboj estas tri tagoj; 19 post tri tagoj Faraono deprenos de vi vian kapon kaj pendigos vin sur arbo, kaj la birdoj formanĝos de vi vian karnon.
Eksperimento 25: Genezo 41
β-Eo …1 Post du jaroj Faraono havis sonĝon ke jen li staras apud la Rivero. 2 Kaj jen el la Rivero eliras sep bovinoj belaspekta kaj grasa, kaj ili paŝtiĝas en la kanejo. 3 Kaj jen sep alia bovinoj hidaspekta kaj magra eliras post ili el la Rivero kaj ili stariĝas apud tiu bovinoj sur la bordo de la Rivero. 4 Kaj la bovinoj malbelaspekta kaj malgrasa formanĝis la sep bovinojn belaspekta kaj grasa. Kaj Faraono vekiĝis. 5 Kaj li endormiĝis kaj denove havis sonĝon: jen sep spikoj leviĝas sur unu spiktrunko, dika kaj bona. 6 Sed jen sep spikoj, tenua kaj bruligita de la orienta vento, elkreskas post ili. 7 Kaj la tenua spikoj englutis la sep spikojn dika kaj plena. Kaj Faraono vekiĝis, kaj vidis ke tio estis sonĝo.
8 En la mateno lia spirito afliktiĝis, kaj li sendis kaj vokigis ĉiu sorĉistojn Egiptujes kaj ĉiu ĝia saĝulojn, kaj Faraono rakontis al ili sia sonĝon; sed neniu povis signifoklarigi ĝin al li. 9 Tiam la vinistestro ekparolis Faraonum, dirante: Hodiaŭ pekojn mies mi rememoriov. 10 Faraono koleris sia sklavojn, kaj metis min en malliberejon en la domon de la estro de la korpogardistoj, min kaj la bakistestron. 11 Kaj ni sonĝiim sonĝon en unu nokto, mi kaj li; ĉiu havis sonĝon kun aparta signifo. 12 Kaj tie estis kun ni Hebrea junulo, sklavo de la estro de la korpogardistoj; kaj ni rakontiim lium nia sonĝojn kaj li signifoklarigis nium, al ĉiu li klarigis laŭ lia sonĝo. 13 Kaj kiel li klarigis tiel fariĝis: min oni revenigis al mia ofico, lin oni pendigis.
γ-Eo …1 Post du jaroj Faraono havis sonĝon ke jen li staras apud la Rivero. 2 Kaj jen el la Rivero eliras sep bovinoj belaspekta kaj grasa, kaj ili paŝtiĝas en la kanejo. 3 Kaj jen sep alia bovinoj hidaspekta kaj magra eliras post ili el la Rivero kaj ili stariĝas apud tiu bovinoj sur la bordo de la Rivero. 4 Kaj la bovinoj malbelaspekta kaj malgrasa formanĝas la sep bovinojn belaspekta kaj grasa. Kaj Faraono vekiĝis. 5 Kaj li endormiĝis kaj denove havis sonĝon: jen sep spikoj leviĝas sur unu spiktrunko, dika kaj bona. 6 Sed jen sep spikoj, tenua kaj bruligita de la orienta vento, elkreskas post ili. 7 Kaj la tenua spikoj englutis la sep spikojn dika kaj plena. Kaj Faraono vekiĝis, kaj vidis ke tio estis sonĝo.
8 En la mateno lia spirito afliktiĝis, kaj li sendis kaj vokigis ĉiu sorĉistojn Egiptujes kaj ĉiu ĝia saĝulojn, kaj Faraono rakontis al ili sia sonĝon; sed neniu povis signifoklarigi ĝin al li. 9 Tiam la vinistestro ekparolis Faraonum, dirante: Hodiaŭ pekojn mies mi rememoras. 10 Faraono koleris sia sklavojn, kaj metis min en malliberejon en la domon de la estro de la korpogardistoj, min kaj la bakistestron. 11 Kaj ni sonĝis sonĝon en unu nokto, mi kaj li; ĉiu havis sonĝon kun aparta signifo. 12 Kaj tie estis kun ni Hebrea junulo, sklavo de la estro de la korpogardistoj; kaj ni rakontis lium nia sonĝojn kaj li signifoklarigis nium, al ĉiu li klarigis laŭ lia sonĝo. 13 Kaj kiel li klarigis tiel fariĝis: min oni revenigis al mia ofico, lin oni pendigis.
δ-Eo …1 Post du jaroj Faraono havis sonĝon, ke jen li staras apud la Rivero. 2 Kaj jen el la Rivero eliras sep bovinoj belaspektaj kaj grasaj, kaj ili paŝtiĝas en la kanejo. 3 Kaj jen sep aliaj bovinoj eliras post ili el la Rivero, malbelaspektaj kaj malgrasaj, kaj ili stariĝas apud tiuj bovinoj sur la bordo de la Rivero. 4 Kaj la bovinoj malbelaspektaj kaj malgrasaj formanĝis la sep bovinojn belaspektajn kaj grasajn. Kaj Faraono vekiĝis. 5 Kaj li endormiĝis kaj denove havis sonĝon: jen sep spikoj leviĝas sur unu spiktrunko, dikaj kaj bonaj. 6 Sed jen sep spikoj, maldikaj kaj bruligitaj de la orienta vento, elkreskas post ili. 7 Kaj la maldikaj spikoj englutis la sep spikojn dikajn kaj plenajn. Kaj Faraono vekiĝis, kaj vidis, ke tio estis sonĝo.
8 En la mateno lia spirito afliktiĝis; kaj li sendis kaj vokigis ĉiujn sorĉistojn de Egiptujo kaj ĉiujn ĝiajn saĝulojn, kaj Faraono rakontis al ili sian sonĝon; sed neniu povis signifoklarigi ĝin al Faraono. 9 Tiam la vinistestro ekparolis al Faraono, dirante: Miajn pekojn mi rememoras hodiaŭ. 10 Faraono koleris siajn sklavojn, kaj metis min en malliberejon en la domon de la estro de la korpogardistoj, min kaj la bakistestron. 11 Kaj ni sonĝis sonĝon en unu nokto, mi kaj li; ĉiu havis sonĝon kun aparta signifo. 12 Kaj tie estis kun ni Hebrea junulo, sklavo de la estro de la korpogardistoj; kaj ni rakontis al li, kaj li signifoklarigis al ni niajn sonĝojn, al ĉiu li klarigis laŭ lia sonĝo. 13 Kaj kiel li klarigis al ni, tiel fariĝis: min oni revenigis al mia ofico, kaj lin oni pendigis.
Eksperimento 26: Genezo 42
β-Eo …36 Kaj ilia patro Jakob diris al ili: Vi min seninfanigins; Jozef forestas, kaj Simeon forestas, kaj Benjamenon vi volens forpreni! Sur min ĉio falis! 37 Tiam Ruben diris al sia patro jene: Mia du filojn mortigu se mi ne revenigion lin al vi; donu lin en mia manon, kaj mi revenigion lin al tu. 38 Sed li diris: Mia filo ne iros kun vi, ĉar lia frato mortis, kaj li sola restis. Se lin trafos malfeliĉo sur la vojo vi irons, tiam vi enirigons mia griza harojn kun malĝojo en Ŝeolon.
γ-Eo …36 Kaj ilia patro Jakob diris al ili: Vi min seninfanigis; Jozef forestas, kaj Simeon forestas, kaj Benjamenon vi volas forpreni! Sur min ĉio falis! 37 Tiam Ruben diris al sia patro jene: Mia du filojn mortigu se mi ne revenigis lin al vi; donu lin en mia manon, kaj mi revenigis lin al tu. 38 Sed li diris: Mia filo ne iros kun vi, ĉar lia frato mortis, kaj li sola restis. Se lin trafos malfeliĉo sur la vojo vi iros, tiam vi enirigs mia griza harojn kun malĝojo en Ŝeolon.
δ-Eo …36 Kaj ilia patro Jakob diris al ili: Vi min seninfanigis; Jozef forestas, kaj Simeon forestas, kaj Benjamenon vi volas forpreni! sur min ĉio falis! 37 Tiam Ruben diris al sia patro jene: Miajn du filojn mortigu, se mi ne revenigos lin al vi; donu lin en mian manon, kaj mi revenigos lin al vi. 38 Sed li diris: Mia filo ne iros kun vi; ĉar lia frato mortis, kaj li sola restis. Se lin trafos malfeliĉo sur la vojo, kiun vi iros, tiam vi enirigos miajn grizajn harojn kun malĝojo en Ŝeolon.
Eksperimento 27: Genezo 45
β-Eo … 4 Kaj Jozef diris al sia fratoj: Mi estiov Jozef; ĉu mia patro vivas ankoraŭ? Sed lia fratoj ne povimn respondi al li, ĉar ili konfuziĝimn antaŭ li. Kaj Jozef diris al sia fratoj: Aliru do al mi. Kaj ili alirimn. Kaj li diris: Mi estiov Jozef, via frato kiu vi vendins en Egiptujon. 5 Sed nun ne afliktiĝu kaj ne bedaŭru ke vi vendins min ĉi tien, ĉar por la savo de via vivo Dio sendis min antaŭ vi. 6 Ĉar nun jam du jarojn daŭras la malsato en la lando sed ankoraŭ dum kvin jaroj ne estos plugado nek rikoltado. 7 Kaj Dio sendis min antaŭ vi por restigi vin sur la tero kaj por konservi via vivon per granda savo. 8 Sciu do, ne vi sendimn min ĉi tien, sed Dio; kaj I faris min la patrio al Faraono kaj sinjorio super lia tuta domo kaj efektive reganto super la tuta Egipta lando. 9 Iru rapide al mia patro kaj diru al li: Tiele diris tua filo Jozef: Dio faris min sinjorio super la tuta Egiptujo; venu al mi, ne prokrastu.
γ-Eo …4 Kaj Jozef diris al sia fratoj: Mi estas Jozef; ĉu mia patro vivas ankoraŭ? Sed lia fratoj ne povis respondi al li, ĉar ili konfuziĝis antaŭ li. Kaj Jozef diris al sia fratoj: Aliru do al mi. Kaj ili aliris Kaj li diris: Mi estas Jozef, via frato kiu vi vendis en Egiptujon. 5 Sed nun ne afliktiĝu kaj ne bedaŭru ke vi vendis min ĉi tien ĉar por la savo de via vivo Dio sendis min antaŭ vi. 6 Ĉar nun jam du jarojn daŭras la malsato en la lando sed ankoraŭ dum kvin jaroj ne estos plugado nek rikoltado. 7 Kaj Dio sendis min antaŭ vi por restigi vin sur la tero kaj por konservi via vivon per granda savo. 8 Sciu do, ne vi sendis min ĉi tien, sed Dio; kaj I faris min la patrio al Faraono kaj sinjorio super lia tuta domo kaj efektive reganto super la tuta Egipta lando. 9 Iru rapide al mia patro kaj diru al li: Tiele diris tua filo Jozef: Dio faris min sinjorio super la tuta Egiptujo; venu al mi, ne prokrastu.
δ-Eo …4 Kaj Jozef diris al siaj fratoj: Mi estas Jozef; ĉu mia patro vivas ankoraŭ? Sed liaj fratoj ne povis respondi al li, ĉar ili konfuziĝis antaŭ li. Kaj Jozef diris al siaj fratoj: Aliru do al mi. Kaj ili aliris. Kaj li diris: Mi estas Jozef, via frato, kiun vi vendis en Egiptujon. 5 Sed nun ne afliktiĝu, kaj ne bedaŭru, ke vi vendis min ĉi tien; ĉar por la savo de via vivo Dio sendis min antaŭ vi. 6 Ĉar nun jam du jarojn daŭras la malsato en la lando, sed ankoraŭ dum kvin jaroj ne estos plugado nek rikoltado. 7 Kaj Dio sendis min antaŭ vi, por vin restigi sur la tero kaj por konservi vian vivon per granda savo. 8 Sciu do, ne vi sendis min ĉi tien, sed Dio; kaj Li faris min patro al Faraono, kaj sinjoro super lia tuta domo, kaj reganto super la tuta Egipta lando. 9 Iru rapide al mia patro, kaj diru al li: Tiele diris via filo Jozef: Dio faris min sinjoro super la tuta Egiptujo; venu al mi, ne prokrastu.
Ĉapitro 2: De ג Eo al א Eo
[
La plena Verbkongruo en א-Eo konservas senŝanĝaj la finaĵojn de la 3-a persono singulara de α-Eo kaj A-Eo. La aliaj personoj havas unusilabajn finaĵojn en la singularo, sed dusilabajn en la pluralo. La vokala strukturo baziĝas sur la Esperanta temposistemo a — i — o — u; en la pluralaj finaĵoj la sama tempa serio vastiĝas al aso — ise — osu — usa.]
[Stonehenge, Anglio]
( א – נ) Eksperimento 1: Genezo 6
γ/ג Eo …5 Kaj la Eternulo vidis ke granda estas la malboneco homares sur la tero, kaj ke ĉiu pensoj kaj intencoj de ilia koroj ĉiam estas nur malbono; 6 tiam la Eternulo pentis ke I kreis la homon sur la tero, kaj I afliktiĝis en Sia koro. 7 Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermos de sur la tero la homon kiu Mi kreis, de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, ĝis la birdoj de la ĉielo; ĉar Mi pentas ke Mi kreis ilin. 8 Sed Noa akiris plaĉon en la okuloj Eternules…
…19 Kaj el ĉiu vivaĵoj, el ĉiu karno, enkonduku po unu paro el ĉiu en la arkeon, ke ili restu viva kun tu; bestivo kaj bestuvo ili estu. 20 El la birdoj laŭ ilia specoj, kaj el la brutoj laŭ ilia specoj, el ĉiu rampaĵoj de la tero laŭ ilia specoj, po paro el ĉiu eniru kun tu, por resti viva. 21 Kaj prenu al tu el ĉiu manĝaĵoj kiu estas manĝata, kaj kolektu al tu; kaj ĝi estu por tu kaj ili por manĝi. 22 Kaj Noa ĉion tio faris kiel Dio al li ordonis.
א Eo …5 Kaj la Eternulo vidis ke granda estas la malboneco homares sur la tero, kaj ke ĉiu pensoj kaj intencoj de ilia koroj ĉiam estaso nur malbono; 6 tiam la Eternulo pentis ke I kreis la homon sur la tero, kaj I afliktiĝis en Sia koro. 7 Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermon de sur la tero la homon kiu Mi krein, de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, ĝis la birdoj de la ĉielo; ĉar Mi pentan ke Mi krein ilin. 8 Sed Noa akiris plaĉon en la okuloj Eternules…
…19 Kaj el ĉiu vivaĵoj, el ĉiu karno, enkonduku po unu paro el ĉiu en la arkeon, ke ili restu viva kun tu; bestivo kaj bestuvo ili estu. 20 El la birdoj laŭ ilia specoj, kaj el la brutoj laŭ ilia specoj, el ĉiu rampaĵoj de la tero laŭ ilia specoj, po paro el ĉiu eniru kun tu, por resti viva. 21 Kaj prenu al tu el ĉiu manĝaĵoj kiu estaso manĝata, kaj kolektu al tu; kaj ĝi estu por tu kaj ili por manĝi. 22 Kaj Noa ĉion tio faris kiel Dio al li ordonis.
ב Eo … [ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno krom en v.7]: 7 Kaj la Eternulo diris: Mi ekstermos [< ekstermon (א Eo)] de sur la tero la homon kiu Mi kreis [< krein (א Eo)], de la homo ĝis la brutoj, ĝis la rampaĵoj, ĝis la birdoj de la ĉielo; ĉar Mi pentas [<pentan (א Eo)] ke Mi kreis [< krein (א Eo)] ilin.
( א – נ) Eksperimento 2: Genezo 7
γ/ג Eo …6 Kaj Noa havis la aĝon de sescent jaroj, kiam la akva diluvo venis sur la teron. 7 Kaj Noa eniris kaj lia filoj kaj edzivo lies kaj la edzivoj de lia filoj kune kun li en la arkeon, pro la akvo de la diluvo. 8 El la brutoj pura, kaj el la brutoj kiu ne estas pura, kaj el la birdoj, kaj el ĉiu rampaĵoj sur la tero, 9 po paro venis al Noa en la arkeon, bestuvo kaj bestivo, kiel Dio ordonis al Noa…
…10 Kaj kiam la sep tagoj pasis, la diluva akvo venis sur la teron. 11 En la sescenta jaro de la vivo Noaes, en la dua monato, en la dek-sepa tago de la monato, en tiu tago disfendiĝis ĉiu fontoj de la granda abismo kaj la aperturoj de la ĉielo aperiĝis. 12 Kaj estis pluvo sur la tero dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj…
…9 Kaj la akvo treege fortiĝis kaj tre multiĝis sur la tero; kaj kovriĝis ĉiu alta montoj sub la ĉielo. 20 Dek kvin ulnojn pli alte leviĝis la akvo kaj kovris la montojn. 21 Kaj pereis ĉiu karno kiu moviĝas sur la tero, la birdoj kaj la brutoj kaj la bestoj, kaj ĉiu rampaĵoj kiu rampas sur la tero, kaj ĉiu homoj. 22 Ĉio kio havis en si spiriton de vivo, el ĉio, kio estis sur la seka tero, mortis. 23 Kaj ekstermiĝis ĉiu ekzistaĵoj kiu estis sur la tero, de homo ĝis brutoj kaj rampaĵoj kaj birdoj de la ĉielo; ili ekstermiĝis de sur la tero; kaj restis nur Noa kaj kio estis kun li en la arkeo. 24 Kaj la akvo okupis la teron dum cent kvindek tagoj.
א Eo …6 Kaj Noa havis la aĝon de sescent jaroj, kiam la akva diluvo venis sur la teron. 7 Kaj Noa eniris kaj lia filoj kaj edzivo lies kaj la edzivoj de lia filoj kune kun li en la arkeon, pro la akvo de la diluvo. 8 El la brutoj pura, kaj el la brutoj kiu ne estaso pura, kaj el la birdoj, kaj el ĉiu rampaĵoj sur la tero, 9 po paro venise al Noa en la arkeon, bestuvo kaj bestivo, kiel Dio ordonis al Noa…
…10 Kaj kiam la sep tagoj pasise, la diluva akvo venis sur la teron. 11 En la sescenta jaro de la vivo Noaes, en la dua monato, en la dek-sepa tago de la monato, en tiu tago disfendiĝise ĉiu fontoj de la granda abismo kaj la aperturoj de la ĉielo aperiĝise. 12 Kaj estis pluvo sur la tero dum kvardek tagoj kaj kvardek noktoj…
…19 Kaj la akvo treege fortiĝis kaj tre multiĝis sur la tero; kaj kovriĝis ĉiu alta montoj sub la ĉielo. 20 Dek kvin ulnojn pli alte leviĝis la akvo kaj kovris la montojn. 21 Kaj pereis ĉiu karno kiu moviĝas sur la tero, la birdoj kaj la brutoj kaj la bestoj, kaj ĉiu rampaĵoj kiu rampaso sur la tero, kaj ĉiu homoj. 22 Ĉio kio havis en si spiriton de vivo, el ĉio, kio estis sur la seka tero, mortis. 23 Kaj ekstermiĝise ĉiu ekzistaĵoj kiu estise sur la tero, de homo ĝis brutoj kaj rampaĵoj kaj birdoj de la ĉielo; ili ekstermiĝise de sur la tero; kaj restis nur Noa kaj kio estis kun li en la arkeo. 24 Kaj la akvo okupis la teron dum cent kvindek tagoj. [ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno.]
( א – נ) Eksperimento 3: Genezo 8
γ/ג Eo …1 Kaj Dio rememoris Noan, kaj ĉiu bestojn kaj ĉiu brutojn kiu estis kun li en la arkeo; kaj Dio venigis venton sur la teron, kaj la akvo kvietiĝis. 2 Kaj fermiĝis la fontoj de la abismo kaj la aperturoj de la ĉielo, kaj ĉesiĝis la pluvo el la ĉielo. 3 Kaj iom post iom retiriĝis la akvo de sur la tero, kaj la akvo komencis reduktiĝi post la paso de cent kvindek tagoj. 4 Kaj la arkeo haltis en la sepa monato, en la dek-sepa tago de la monato, sur la montoj Ararat. 5 Kaj la akvo konstante diminuiĝis ĝis la deka monato; en la unua tago de la deka monato montriĝis la suproj de la montoj. 6 Kaj post kvardek tagoj Noa malfermis la fenestron de la arkeo, kiun li faris. 7 Kaj li ellasis korvon, kaj ĝi elflugis, forflugadis kaj revenadis, ĝis sekiĝis la akvo sur la tero. 8 Kaj li ellasis de si kolombon por vidi ĉu jam attenuiĝis la akvo sur la tero. 9 Sed la kolombo ne trovis ripozejon por sia piedoj, kaj ĝi revenis al li en la arkeon ĉar akvo estis sur la supraĵo de la tuta tero…
… 15 Kaj Dio jene diris al Noa: 16 Eliru el la arkeo, tu kaj tua edzivo kaj filoj tua kaj ilia edzivoj; 17 kaj ĉiu bestojn kiu estas kun tu, el ĉiu karno, el la birdoj kaj brutoj, kaj el ĉiu rampaĵoj kiu rampas sur la tero elirigu kune kun tu; kaj ili moviĝu sur la tero kaj fruktu kaj multiĝu sur la tero. 18 Kaj eliris Noa kaj lia filuvoj kaj lia edzivo kaj la edzivoj de lia filuvoj kune kun li. 19 Ĉiu bestoj, ĉiu rampaĵoj, kaj ĉiu birdoj, ĉio kio moviĝas sur la tero, laŭ sia familioj, eliris el la arkeo.
20 Kaj Noa konstruis altaron Eternulum, kaj prenis el ĉiu pura brutoj kaj el ĉiu pura birdoj kaj oferis bruloferojn sur la altaro. 21 Kaj la Eternulo flaris la agrabla odoron kaj en koro Sia I diris: Mi ne plu malbenos la teron pro la homo ĉar la penso de la homa koro estas maligna jam de lia juneco; kaj Mi ne batos plu ĉion vivanta kiel Mi faris. 22 De nun tiel longe, kiel la tero ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj vintro, tago kaj nokto ne ĉesiĝos.
א Eo …1 Kaj Dio rememoris Noan, kaj ĉiu bestojn kaj ĉiu brutojn kiu estise kun li en la arkeo; kaj Dio venigis venton sur la teron, kaj la akvo kvietiĝis. 2 Kaj fermiĝise la fontoj de la abismo kaj la aperturoj de la ĉielo, kaj ĉesiĝis la pluvo el la ĉielo. 3 Kaj iom post iom retiriĝis la akvo de sur la tero, kaj la akvo komencis reduktiĝi post la paso de cent kvindek tagoj. 4 Kaj la arkeo haltis en la sepa monato, en la dek-sepa tago de la monato, sur la montoj Ararat. 5 Kaj la akvo konstante diminuiĝis ĝis la deka monato; en la unua tago de la deka monato montriĝiso la suproj de la montoj. 6 Kaj post kvardek tagoj Noa malfermis la fenestron de la arkeo, kiun li faris. 7 Kaj li ellasis korvon, kaj ĝi elflugis, forflugadis kaj revenadis, ĝis sekiĝis la akvo sur la tero. 8 Kaj li ellasis de si kolombon, por vidi ĉu jam attenuiĝis la akvo sur la tero. 9 Sed la kolombo ne trovis ripozejon por sia piedoj, kaj ĝi revenis al li en la arkeon ĉar akvo estis sur la supraĵo de la tuta tero.
… 15 Kaj Dio jene diris al Noa: 16 Eliru el la arkeo, tu kaj tua edzivo kaj filoj tua kaj ilia edzivoj; 17 kaj ĉiu bestojn kiu estaso kun tu, el ĉiu karno, el la birdoj kaj brutoj, kaj el ĉiu rampaĵoj kiu rampaso sur la tero elirigu kune kun tu; kaj ili moviĝu sur la tero kaj fruktu kaj multiĝu sur la tero. 18 Kaj eliris Noa kaj lia filuvoj kaj lia edzivo kaj la edzivoj de lia filuvoj kune kun li. 19 Ĉiu bestoj, ĉiu rampaĵoj, kaj ĉiu birdoj, ĉio kio moviĝaso sur la tero, laŭ sia familioj, eliris el la arkeo…
20 Kaj Noa konstruis altaron Eternulum, kaj prenis el ĉiu pura brutoj kaj el ĉiu pura birdoj kaj oferis bruloferojn sur la altaro. 21 Kaj la Eternulo flaris la agrabla odoron kaj en koro Sia I diris: Mi ne plu malbenon la teron pro la homo ĉar la penso de la homa koro estas maligna jam de lia juneco; kaj Mi ne baton plu ĉion vivanta kiel Mi farin. 22 De nun tiel longe, kiel la tero ekzistos, semado kaj rikoltado, malvarmo kaj varmo, somero kaj vintro, tago kaj nokto ne ĉesiĝos.
ב Eo …[ ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno krom en v. 21]: 21 Kaj la Eternulo flaris la agrabla odoron kaj en koro Sia I diris: Mi ne plu malbenos [< malbenon (א Eo)] la teron pro la homo ĉar la penso de la homa koro estas maligna jam de lia juneco; kaj Mi ne batos [< baton (א Eo)] plu ĉion vivanta kiel Mi faris [< farin (א Eo)].
( א – נ) Eksperimento 4: Genezo 9
γ/ג Eo …1 Kaj Dio benis Noan kaj lia filojn, dirante: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron. 2 Timu vin kaj tremu antaŭ vin ĉiu bestoj de la tero kaj ĉiu birdoj de la ĉielo, ĉio kio moviĝas sur la tero, kaj ĉiu fiŝoj de la maro; en manojn vies ili estas transdonitaj. 3 Ĉio kio moviĝas kaj vivas servu al vi kiel manĝaĵo; kiel verda herbon, Mi donas ĉion al vi…
…8 Kaj Dio diris al Noa kaj al lia filoj kune kun li jene: 9 Jen Mi starigas Mia interligon kun vi kaj idaro vies post vi; 10 kaj kun ĉiu vivaĵo kiu estas kun vi, el birdoj, el brutoj kaj el ĉiu bestoj de la tero, el ĉiuj kiu eliriras el la arkeo, kun ĉiu bestoj de la tero. 11 Kaj Mi starigas Mia interligon kun vi, ke ne ekstermiĝos plu ĉiu karno per akvo diluves, kaj ne estos plu diluvo por pereigi la teron.
א Eo …1 Kaj Dio benis Noan kaj lia filojn, dirante: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron. 2 Timu vin kaj tremu antaŭ vin ĉiu bestoj de la tero kaj ĉiu birdoj de la ĉielo, ĉio kio moviĝas sur la tero, kaj ĉiu fiŝoj de la maro; en manojn vies ili estaso transdonitaj. 3 Ĉio kio moviĝas kaj vivas servu al vi kiel manĝaĵo; kiel verda herbon, Mi donan ĉion al vi…
…8 Kaj Dio diris al Noa kaj al lia filoj kune kun li jene: 9 Jen Mi starigan Mia interligon kun vi kaj idaro vies post vi; 10 kaj kun ĉiu vivaĵo kiu estas kun vi, el birdoj, el brutoj kaj el ĉiu bestoj de la tero, el ĉiuj kiu eliriraso el la arkeo, kun ĉiu bestoj de la tero. 11 Kaj Mi starigan Mia interligon kun vi, ke ne ekstermiĝos plu ĉiu karno per akvo diluves, kaj ne estos plu diluvo por pereigi la teron.
ב Eo … [ ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno krom en v. 3, 9, 11]: 3 Ĉio kio moviĝas kaj vivas servu al vi kiel manĝaĵo; kiel verda herbon, Mi donas [< donan (א Eo)] ĉion al vi. / 9 Jen Mi starigos [< starigan (א Eo)] Mia interligon kun vi kaj idaro vies post vi; / 11 Kaj Mi starigos [< starigan (א Eo)] Mia interligon kun vi, ke ne ekstermiĝos plu ĉiu karno per akvo diluves, kaj ne estos plu diluvo por pereigi la teron.
( א – נ) Eksperimento 5: Genezo 10
γ/ג Eo … 13 Kaj Micraim naskigis la Ludidojn kaj la Anamidojn kaj la Lehabidojn kaj la Naftuĥidojn 14 kaj la Patrusidojn kaj la Kasluĥidojn (de kiu devenis la Filiŝtoj) kaj la Kaftoridojn.
15 Kaj Kanaanum naskiĝis Cidon, lia unuenaskito, 16 kaj Ĥet, kaj la Jebusidoj kaj la Amoridoj kaj la Girgaŝidoj 17 kaj la Ĥividoj kaj la Arkidoj kaj la Sinidoj 18 kaj la Arvadidoj kaj la Cemaridoj kaj la Ĥamatidoj; kaj poste la gentoj Kanaana disiĝis. 19 Kaj la limoj de la Kanaanidoj estis de Cidon ĝis Gerar kaj Gaza, ĝis Sodom kaj Gomora, Adma kaj Ceboim ĝis Laŝa…
…32 Tio estas la gentoj de la filoj Noaes, laŭ sia generacioj, en sia nacioj; kaj de ili disiĝis la popoloj sur la tero post la diluvo.
א Eo …13 Kaj Micraim naskigis la Ludidojn kaj la Anamidojn kaj la Lehabidojn kaj la Naftuĥidojn 14 kaj la Patrusidojn kaj la Kasluĥidojn (de kiu devenise la Filiŝtoj) kaj la Kaftoridojn.
15 Kaj Kanaanum naskiĝis Cidon, lia unuenaskito, 16 kaj Ĥet, kaj la Jebusidoj kaj la Amoridoj kaj la Girgaŝidoj 17 kaj la Ĥividoj kaj la Arkidoj kaj la Sinidoj 18 kaj la Arvadidoj kaj la Cemaridoj kaj la Ĥamatidoj; kaj poste la gentoj Kanaana disiĝis. 19 Kaj la limoj de la Kanaanidoj estise de Cidon ĝis Gerar kaj Gaza, ĝis Sodom kaj Gomora, Adma kaj Ceboim ĝis Laŝa…
…32 Tio estaso la gentoj de la filoj Noaes, laŭ sia generacioj, en sia nacioj; kaj de ili disiĝise la popoloj sur la tero post la diluvo. [ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno]
( א – נ) Eksperimento 6: Genezo 11
γ/ג Eo …31 Kaj Teraĥ prenis sia filo Abram kaj sia nepon Lot, filo de Haran, kaj sia bofilivon Saraj, edzivo de lia filuvo Abram; kaj ili eliris kune el Ur la Ĥaldea por iri en la landon Kanaana; kaj ili venis ĝis Ĥaran kaj enloĝiĝis tie. 32 Kaj Teraĥ atingis la aĝon de ducent kvin jaroj; Teraĥ mortis en Ĥaran.
א Eo …31 Kaj Teraĥ prenis sia filo Abram kaj sia nepon Lot, filo de Haran, kaj sia bofilivon Saraj, edzivo de lia filuvo Abram; kaj ili elirise kune el Ur la Ĥaldea por iri en la landon Kanaana; kaj ili venise ĝis Ĥaran kaj enloĝiĝise tie. 32 Kaj Teraĥ atingis la aĝon de ducent kvin jaroj; Teraĥ mortis en Ĥaran. [ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno]
( א – נ) Eksperimento 7: Genezo 13
γ/ג Eo …5 Kaj ankaŭ Lot, kiu iris kun Abram, havis ŝafojn kaj bovojn kaj tendojn. 6 Kaj ne sufiĉis por ili la tero, ke ili loĝu kune, ĉar ilia havo estis granda kaj ili ne povis loĝi kune. 7 Kaj estis malpaco inter la paŝtistoj de la brutaro Abrames kaj la paŝtistoj de la brutaro Lotes; kaj la Kanaanidoj kaj Perizidoj tiam loĝis en la lando.
א Eo …5 Kaj ankaŭ Lot, kiu iris kun Abram, havis ŝafojn kaj bovojn kaj tendojn. 6 Kaj ne sufiĉis por ili la tero, ke ili loĝu kune, ĉar ilia havo estis granda kaj ili ne povise loĝi kune. 7 Kaj estis malpaco inter la paŝtistoj de la brutaro Abrames kaj la paŝtistoj de la brutaro Lotes; kaj la Kanaanidoj kaj Perizidoj tiam loĝise en la lando. [ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno]
( א – נ) Eksperimento 8: Genezo 14
γ/ג Eo …8 Kaj eliris la reĝo de Sodom kaj la reĝo de Gomora kaj la reĝo de Adma kaj la reĝo de Ceboim, kaj la reĝo de Bela, kiu estas Coar, kaj komencis batalon kontraŭ ili en la valo Sidim, 9 kontraŭ Kedorlaomer, reĝo de Elam, kaj Tidal, reĝo de Gojim, kaj Amrafel, reĝo de Ŝinar, kaj Arjoĥ, reĝo de Elasar; kvar reĝoj kontraŭ kvin. 10 Kaj en la valo Sidim estis multe da bituma kavoj; kaj la reĝoj de Sodom kaj Gomora forkuris kaj falis tien; la restintoj kuris sur la monton. 11 Kaj ili prenis la tuta havon Sodomes kaj Gomoraes kaj ilia tuta manĝeblaĵon, kaj foriris. 12 Ili prenis Loton, la nevon Abrames, kaj lia havaĵojn, ĉar li loĝis en Sodom, kaj foriris.
א Eo …8 Kaj elirise la reĝo de Sodom kaj la reĝo de Gomora kaj la reĝo de Adma kaj la reĝo de Ceboim, kaj la reĝo de Bela, kiu estas Coar, kaj komencise batalon kontraŭ ili en la valo Sidim, 9 kontraŭ Kedorlaomer, reĝo de Elam, kaj Tidal, reĝo de Gojim, kaj Amrafel, reĝo de Ŝinar, kaj Arjoĥ, reĝo de Elasar; kvar reĝoj kontraŭ kvin. 10 Kaj en la valo Sidim estise multe da bituma kavoj; kaj la reĝoj de Sodom kaj Gomora forkurise kaj falise tien; la restintoj kurise sur la monton. 11 Kaj ili prenise la tuta havon Sodomes kaj Gomoraes kaj ilia tuta manĝeblaĵon, kaj foririse. 12 Ili prenise Loton, la nevon Abrames, kaj lia havaĵojn, ĉar li loĝis en Sodom, kaj foririse. [ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno]
( א – נ) Eksperimento 9: Genezo 15
γ/ג Eo …7 Kaj I diris al li: Mi estis la Eternulo kiu elirigis tun el Ur la Ĥaldea por doni al tu ĉi tiu landon kiel posedaĵon. 8 Kaj li diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, per kio mi povas scii ke mi ĝin posedion? 9 Kaj I diris al li: Prenu por Mi bovinon trijara kaj kaprinon trijara kaj ŝafon trijara kaj turton kaj kolombon juna. 10 Kaj li alportis Ium ĉion ĉi tio, kaj I distranĉis ilin laŭ la mezo kaj metis ĉiu partojn unu kontraŭ la alia, sed la birdojn I ne distranĉis. 11 Kaj la rabobirdoj malleviĝis sur la kadavrojn, sed Abram ilin forpelis.
א Eo …7 Kaj I diris al li: Mi estin la Eternulo kiu elirigin tun el Ur la Ĥaldea por doni al tu ĉi tiu landon kiel posedaĵon. 8 Kaj li diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, per kio mi povan scii ke mi ĝin posedion? 9 Kaj I diris al li: Prenu por Mi bovinon trijara kaj kaprinon trijara kaj ŝafon trijara kaj turton kaj kolombon juna. 10 Kaj li alportis Ium ĉion ĉi tio, kaj I distranĉis ilin laŭ la mezo kaj metis ĉiu partojn unu kontraŭ la alia, sed la birdojn I ne distranĉis. 11 Kaj la rabobirdoj malleviĝise sur la kadavrojn, sed Abram ilin forpelis.
ב Eo … [ ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno krom en v. 7-8]: 7 Kaj I diris al li: Mi estos [< estan (א Eo)] la Eternulo kiu elirigis [< elirigin (א Eo)] tun el Ur la Ĥaldea por doni al tu ĉi tiu landon kiel posedaĵon. 8 Kaj li diris: Ho Eternulo, mia Sinjoro, per kio mi povas [< povan (א Eo)] scii ke mi ĝin posedion?
( א – נ) Eksperimento 10: Genezo 16
γ/ג Eo … 5 Kaj Saraj diris al Abram: Tu estas maljusta kontraŭ mi; mi donis mia sklavivon en tua brakoj, sed kiam ŝi vidis ke ŝi gravediĝis, mi fariĝis senvalora en ŝia okuloj; la Eternulo juĝu inter mi kaj tu. 6 Kaj Abram diris al Saraj: Jen tua sklavivo estas en tua manoj, faru kun ŝi ĉion kio plaĉas tuum. Kaj Saraj komencis premi ŝin, kaj ŝi forkuris.
7 Kaj trovis ŝin anĝelo de la Eternulo ĉe akva fonto en la dezerto, ĉe la fonto sur la vojo al Ŝur. 8 Kaj I diris: Hagar, sklavo Sarajes, de kie tu venas kaj kien tu iras? Kaj ŝi diris: De Saraj, mia sinjorivo, mi forkuris. 9 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Reiru al via sinjorivo, kaj humiliĝu sub ŝia manoj.
10 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Mi multigos tua idaron tiel ke pro multeco oni ne povos ĝin kalkuli.
א Eo …5 Kaj Saraj diris al Abram: Tu estent maljusta kontraŭ mi; mi donin mia sklavivon en tua brakoj, sed kiam ŝi vidis ke ŝi gravediĝis, mi fariĝin senvalora en ŝia okuloj; la Eternulo juĝu inter mi kaj tu. 6 Kaj Abram diris al Saraj: Jen tua sklavivo estas en tua manoj, faru kun ŝi ĉion kio plaĉas tuum. Kaj Saraj komencis premi ŝin, kaj ŝi forkuris.
7 Kaj trovis ŝin anĝelo de la Eternulo ĉe akva fonto en la dezerto, ĉe la fonto sur la vojo al Ŝur. 8 Kaj I diris: Hagar, sklavo Sarajes, de kie tu venent kaj kien tu irent? Kaj ŝi diris: De Saraj, mia sinjorivo, mi forkurint. 9 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Reiru al via sinjorivo, kaj humiliĝu sub ŝia manoj.
10 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Mi multigon tua idaron tiel ke pro multeco oni ne povos ĝin kalkuli.
ב Eo … [ ב Eo estas identa al א Eo en ĉi tiu specimeno krom en v. 5,7, 10]: 5 Kaj Saraj diris al Abram: Tu estas [< estent (א Eo)] maljusta kontraŭ mi; mi donis [< donin (א Eo)] mia sklavivon en tua brakoj, sed kiam ŝi vidis ke ŝi gravediĝis, mi farigis [< fariĝin (א Eo)] senvalora en ŝia okuloj; la Eternulo juĝu inter mi kaj tu. / 8 Kaj I diris: Hagar, sklavo Sarajes, de kie tu venas [< venent (א Eo)] kaj kien tu iras [< irent (א Eo)]. Kaj ŝi diris: De Saraj, mia sinjorivo, mi forkuris [< forkurint (א Eo)]. / 10 Kaj la anĝelo de la Eternulo diris al ŝi: Mi muligos [< multigon (א Eo)] tua idaron tiel ke pro multeco oni ne povos ĝin kalkuli.
###
( א – נ) Eksperimento 11: Genezo 17
γ/ג Eo …15 Kaj Dio diris al Abraham: Sarajon, tua edzivon, ne nomu Saraj sed ŝia nomo estu Sara. 16 Kaj Mi benos ŝin, kaj Mi donos tuum filon de ŝi; kaj Mi benos ŝin, kaj de ŝi devenos popoloj, reĝoj de popoloj devenos de ŝi. 17 Kaj Abraham ĵetis sin vizaĝaltere, kaj ekridis, kaj diris en sia koro: Ĉu naskiĝos el homo centjara, kaj ĉu Sara la naŭdekjara nasko.
א Eo …15 Kaj Dio diris al Abraham: Sarajon, tua edzivon, ne nomu Saraj sed ŝia nomo estu Sara. 16 Kaj Mi benon ŝin, kaj Mi donns tuum filon de ŝi; kaj Mi benon ŝin, kaj de ŝi devenosu popoloj, reĝoj de popoloj devenosu de ŝi. 17 Kaj Abraham ĵetis sin vizaĝaltere, kaj ekridis, kaj diris en sia koro: Ĉu naskiĝos el homo centjara, kaj ĉu Sara la naŭdekjara nasko.
ב Eo …[ ב Eo estas identa en ĉi tiu specimeno krom en v. 15-16 ]: 15 Kaj Dio diris al Abraham: Sarajon, tua edzivon, ne nomu Saraj sed ŝia nomo estu Sara. 16 Kaj Mi benos [< benon (א Eo)] ŝin, kaj Mi donos [< donon (א Eo)] tuum filon de ŝi; kaj Mi benos [< benon (א Eo)] ŝin, kaj de ŝi devenosu popoloj, reĝoj de popoloj devenosu de ŝi.
( א – נ) Eksperimento 12: Genezo 18
γ/ג Eo …16 Kaj leviĝis de tie la virovoj kaj direktiĝis al Sodom: kaj Abraham iris kun ili por akompani ilin. 17 Kaj la Eternulo diris: Ĉu Mi kaŝos antaŭ Abraham, kion Mi faras? 18 Abraham fariĝos ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beniĝos ĉiu popoloj de la tero. 19 Ĉar Mi lin elektis por ke li ordonu al sia filovoj kaj al sia domo post si ke ili observu la vojon de la Eternulo, agante virte kaj juste; por ke la Eternulo plenumu pri Abraham kion I promesis pri li.
א Eo …16 Kaj leviĝise de tie la virovoj kaj direktiĝise al Sodom: kaj Abraham iris kun ili por akompani ilin. 17 Kaj la Eternulo diris: Ĉu Mi kaŝos antaŭ Abraham, kion Mi farin? 18 Abraham fariĝos ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beniĝosu ĉiu popoloj de la tero. 19 Ĉar Mi lin elektis por ke li ordonu al sia filovoj kaj al sia domo post si ke ili observu la vojon de la Eternulo, agante virte kaj juste; por ke la Eternulo plenumu pri Abraham kion I promesis pri li.
ב Eo …. …[ ב Eo estas identa al א Eo krom en v. 17-18: 17 Kaj la Eternulo diris: Ĉu Mi kaŝos antaŭ Abraham, kion Mi faris [< farin (א Eo)]? 18 Abraham fariĝos ja popolo granda kaj potenca, kaj per li beniĝosu ĉiu popoloj de la tero.
( א – נ) Eksperimento 13: Genezo 20
γ/ג Eo … 6 Kaj Dio diris al li en la sonĝo: Mi ankaŭ scias ke en senkulpeco de tua koro tu faris tion, kaj tial Mi detenis tun ke tu ne peku kontraŭ Mi, tial Mi ne lasis ke tu kuntuŝiĝu kun ŝi. 7 Kaj nun redonu la edzivon al la edzuvo ĉar li estas profeto, kaj li preĝos pri tu kaj tu restos viva; sed se tu ne redonos, tiam sciu, tu mortos, tu kaj ĉiuj tua.
8 Kaj Abimeleĥ leviĝis frue matene, kaj li vokis ĉiujn sia sklavo kaj rakontis ĉion ĉi tio al ilia oreloj; kaj la homoj tre ektimis.
א Eo …6 Kaj Dio diris al li en la sonĝo: Mi ankaŭ scian ke en senkulpeco de tua koro tu farint tion, kaj tial Mi detenin tun ke tu ne peku kontraŭ Mi, tial Mi ne lasin ke tu kuntuŝiĝu kun ŝi. 7 Kaj nun redonu la edzivon al la edzuvo ĉar li estas profeto, kaj li preĝos pri tu kaj tu restont viva; sed se tu ne redonont, tiam sciu, tu mortont, tu kaj ĉiuj tua.
8 Kaj Abimeleĥ leviĝis frue matene, kaj li vokis ĉiujn sia sklavo kaj rakontis ĉion ĉi tio al ilia oreloj; kaj la homoj tre ektimise.
ב Eo … [ב Eo estas identa al γ/ג Eo krom en v. 8]: 8 Kaj Abimeleĥ leviĝis frue matene, kaj li vokis ĉiujn sia sklavo kaj rakontis ĉion ĉi tio al ilia oreloj; kaj la homoj tre ektimise [>ektimis (γ/ג Eo)].
( א – נ) Eksperimento 14: Genezo 22
γ/ג Eo …15 Kaj denove anĝelo de la Eternulo vokis al Abraham el la ĉielo, 16 kaj diris: Mi ĵuras per Mi, diras la Eternulo, ke ĉar tu faris tiun aferon kaj ne indulgis tua filuvon, la sola; 17 tial Mi benos tun kaj Mi multigos tua idaron simile al la steloj ĉieles kaj al la sablo sur la bordo mares; kaj tua idaro posedos la pordegojn de sia malamikoj. 18 Kaj beniĝos per tua idaro ĉiu popoloj de la tero pro tio ke tu obeis Mia voĉon.
א Eo …15 Kaj denove anĝelo de la Eternulo vokis al Abraham el la ĉielo, 16 kaj diris: Mi ĵuron per Mi, diras la Eternulo, ke ĉar tu farint tiun aferon kaj ne indulgis tua filuvon, la sola; 17 tial Mi benon tun kaj Mi multigon tua idaron simile al la steloj ĉieles kaj al la sablo sur la bordo mares; kaj tua idaro posedos la pordegojn de sia malamikoj. 18 Kaj beniĝon per tua idaro ĉiu popoloj de la tero pro tio ke tu obeis Mia voĉon. [ב Eo estas identa al γ/ג Eo]
( א – נ) Eksperimento 15: Genezo 23
γ/ג Eo …1 Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estis la jaroj de la vivo Saraes. 2 Kaj Sara mortis en Kirjat-Arba, kiu estas Ĥebron en la lando Kanaana. Kaj Abraham venis por funebri pri Sara kaj plori pri ŝi. 3 Kaj Abraham leviĝis for de sia mortintivo, kaj diris filojum Ĥetes jene: 4 Fremdulo kaj pasloĝanto mi estis ĉe vi; donu al mi lokon posedota por tombo inter vi por ke mi enterigu mia mortintivon kiu estas antaŭ mi.
א Eo …1 Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estise la jaroj de la vivo Saraes. 2 Kaj Sara mortis en Kirjat-Arba, kiu estas Ĥebron en la lando Kanaana. Kaj Abraham venis por funebri pri Sara kaj plori pri ŝi. 3 Kaj Abraham leviĝis for de sia mortintivo, kaj diris filojum Ĥetes jene: 4 Fremdulo kaj pasloĝanto mi estan ĉe vi; donu al mi lokon posedota por tombo inter vi por ke mi enterigu mia mortintivon kiu estas antaŭ mi.
ב Eo … [ב Eo estas identa al γ/ג Eo krom en v. 1]: 1 Kaj la vivo de Sara estis cent dudek sep jaroj; tiom estise [>estis (γ/ג Eo)] la jaroj de la vivo Saraes.
( א – נ) Eksperimento 16: Genezo 24
γ/ג Eo … 11 Kaj li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo ĉe puto kun akvo en vespera tempo, en la tempo kiam eliras la virivoj por ĉerpi akvon. 12 Kaj li diris: Ho Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham, sukcesigu min hodiaŭ kaj faru favorkoraĵon al mia sinjoro Abraham. 13 Jen mi staras apud la fonto da akvo, kaj la doĉoj de la urbanoj eliras por ĉerpi akvon; 14 kaj la junulivo al kiu mi diros: Volu klini tuan kruĉon ke mi trinku, kaj ŝi diros: Trinku, kaj mi trinkigos ankaŭ tua kamelojn — ŝin Tu destinis por Tua sklavo Isaak; kaj per tio mi sciiĝos ke Tu faris favorkoraĵon al mia sinjoro.
15 Kaj antaŭ ol li finis paroli jen eliras Rebeka, kiu estis naskita al Betuel, la filo de Milka, edzivo de Naĥor, frato de Abraham; kaj ŝia kruĉo estis sur ŝia ŝultro. 16 Kaj la junivo estis tre belaspekta, virgulivo kiu ankoraŭ ne ekkonis viruvon. Kaj ŝi malsupreniris al la fonto kaj plenigis sia kruĉon kaj iris supren. 17 Kaj la sklavo kuris al ŝi renkonte, kaj diris: Volu lasi min trinki iom da akvo el tua kruĉo. 18 Kaj ŝi diris: Trinku, mia sinjoro; kaj ŝi rapide demetis la kruĉon sur sia manon kaj donis al li trinki. 19 Kaj kiam ŝi sufiĉe trinkigis lin, ŝi diris: Ankaŭ por tua kameloj mi ĉerpos ĝis ili finos trinki. 20 Kaj rapide ŝi elverŝis el sia kruĉo en la trinkujon, kaj kuris denove al la puto por ĉerpi por ĉiu lia kameloj. 21 Kaj la viro admiris ŝin silente, por konvinkiĝi ĉu la Eternulo prosperigis lia vojon aŭ ne. 22 Kaj kiam la kameloj ĉesis trinki, tiam la viro prenis ora ringon, havanta la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn por ŝia manoj, havanta la pezon de dek sikloj da oro.
א Eo … 11 Kaj li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo ĉe puto kun akvo en vespera tempo, en la tempo kiam eliraso la virivoj por ĉerpi akvon. 12 Kaj li diris: Ho Eternulo, Dio de mia sinjoro Abraham, sukcesigu min hodiaŭ kaj faru favorkoraĵon al mia sinjoro Abraham. 13 Jen mi staran apud la fonto da akvo, kaj la doĉoj de la urbanoj eliraso por ĉerpi akvon; 14 kaj la junulivo al kiu mi diros: Volu klini tuan kruĉon ke mi trinku, kaj ŝi diros: Trinku, kaj mi trinkigon ankaŭ tua kamelojn — ŝin Tu destinint por Tua sklavo Isaak; kaj per tio mi sciigon ke Tu farint favorkoraĵon al mia sinjoro.
15 Kaj antaŭ ol li finis paroli jen eliras Rebeka, kiu estis naskita al Betuel, la filo de Milka, edzivo de Naĥor, frato de Abraham; kaj ŝia kruĉo estis sur ŝia ŝultro. 16 Kaj la junivo estis tre belaspekta, virgulivo kiu ankoraŭ ne ekkonis viruvon. Kaj ŝi malsupreniris al la fonto kaj plenigis sia kruĉon kaj iris supren. 17 Kaj la sklavo kuris al ŝi renkonte, kaj diris: Volu lasi min trinki iom da akvo el tua kruĉo. 18 Kaj ŝi diris: Trinku, mia sinjoro; kaj ŝi rapide demetis la kruĉon sur sia manon kaj donis al li trinki. 19 Kaj kiam ŝi sufiĉe trinkigis lin, ŝi diris: Ankaŭ por tua kameloj mi ĉerpon ĝis ili finosu trinki. 20 Kaj rapide ŝi elverŝis el sia kruĉo en la trinkujon, kaj kuris denove al la puto por ĉerpi por ĉiu lia kameloj. 21 Kaj la viro admiris ŝin silente, por konvinkiĝi ĉu la Eternulo prosperigis lia vojon aŭ ne. 22 Kaj kiam la kameloj ĉesise trinki, tiam la viro prenis ora ringon, havanta la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn por ŝia manoj, havanta la pezon de dek sikloj da oro.
ב Eo [ב Eo estas identa al γ/ג Eo en tiu specimeno krom en v. 11, 13-14, 19, 22]: 11 Kaj li genuigis la kamelojn ekstere de la urbo ĉe puto kun akvo en vespera tempo, en la tempo kiam eliraso [>eliras (γ/ג)] la virivoj por ĉerpi akvon. / 13 Jen mi staras [<staran (א Eo)] apud la fonto da akvo, kaj la doĉoj de la urbanoj eliraso [>eliras (γ/ג)] por ĉerpi akvon; 14 kaj la junulivo al kiu mi diros [<diron (א Eo)]: Volu klini tuan kruĉon ke mi trinku, kaj ŝi diros: Trinku, kaj mi trinkigos [<trinkigon (א Eo)] ankaŭ tua kamelojn — ŝin Tu destinis [<destinint (א Eo)] por Tua sklavo Isaak; kaj per tio mi sciigos [< sciigon (א Eo)] ke Tu faris [<farint (א Eo)] favorkoraĵon al mia sinjoro. / 19 Kaj kiam ŝi sufiĉe trinkigis lin, ŝi diris: Ankaŭ por tua kameloj mi ĉerpos [<ĉerpon (א Eo)] ĝis ili finosu [>finos (γ/ג)] trinki. / 22 Kaj kiam la kameloj ĉesise [>ĉesis (γ/ג)] trinki, tiam la viro prenis ora ringon, havanta la pezon de duono de siklo, kaj du braceletojn por ŝia manoj, havanta la pezon de dek sikloj da oro.
( א – נ) Eksperimento 17: Genezo 27
א Eo …41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ la tagoj venis de funebro pro mia patro, tiam mi mortigion mia fraton Jakob. 42 Kaj oni raportis al Rebeka la vortojn de ŝia pli maljuna filo Esav; tiam ŝi sendis kaj vokis sia pli juna filon Jakob, kaj diris al li: Jen tua frato Esav minacas mortigi tun; 43 tial nun, mia filo, aŭskultu mia voĉon; kaj leviĝu, forkuru al mia frato Laban en Ĥaran; 44 kaj loĝu ĉe li kelka tempon ĝis kvietiĝos la furiozo de tua frato; 45 ĝis la kolero de tua frato deturniĝos de tu, kaj li forgesos kion tu farint al li. Tiam mi sendion kaj prenion tun de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
γ/ג Eo … 41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ la tagoj venis de funebro pro mia patro, tiam mi mortigos mia fraton Jakob. 42 Kaj oni raportis al Rebeka la vortojn de ŝia pli maljuna filo Esav; tiam ŝi sendis kaj vokis sia pli juna filon Jakob, kaj diris al li: Jen tua frato Esav minacas mortigi tun; 43 tial nun, mia filo, aŭskultu mia voĉon; kaj leviĝu, forkuru al mia frato Laban en Ĥaran; 44 kaj loĝu ĉe li kelka tempon, ĝis kvietiĝos la furiozo de tua frato; 45 ĝis la kolero de tua frato deturniĝos de tu, kaj li forgesos kion tu faris al li. Tiam mi sendis kaj prenis tun de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
א Eo …41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ la tagoj venosu de funebro pro mia patro, tiam mi mortigon mia fraton Jakob. 42 Kaj oni raportis al Rebeka la vortojn de ŝia pli maljuna filo Esav; tiam ŝi sendis kaj vokis sia pli juna filon Jakob, kaj diris al li: Jen tua frato Esav minacas mortigi tun; 43 tial nun, mia filo, aŭskultu mia voĉon; kaj leviĝu, forkuru al mia frato Laban en Ĥaran; 44 kaj loĝu ĉe li kelka tempon, ĝis kvietiĝos la furiozo de tua frato; 45 ĝis la kolero de tua frato deturniĝos de tu, kaj li forgesos kion tu farint al li. Tiam mi sendis kaj prenis tun de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
ב Eo … [ב Eo estas identa al γ/ג Eo krom en v. 41 kaj 45]: 41 Kaj Esav ekmalamis Jakobon pro la beno per kiu benis lin lia patro; kaj Esav diris en sia koro: Baldaŭ la tagoj venosu [>venos (γ/ג)] de funebro pro mia patro, tiam mi mortigos [<mortigon (א Eo)] mia fraton Jakob. / 45 ĝis la kolero de tua frato deturniĝos de tu, kaj li forgesos kion tu farins [< farint (א Eo)] al li. Tiam mi sendis kaj prenis tun de tie. Kial mi perdu vin ambaŭ en unu tago?
( א – נ) Eksperimento 18: Genezo 30
γ/ג Eo …35 Kaj en tiu tago Laban apartigis la striita kaj makulita virkaprojn, kaj la mikskolora kaj makulita malvirkaprojn, kaj ĉiuj kiu havis sur si iom da blankaĵo, kaj ĉiu ŝafojn kiu estis nigra; kaj li transdonis ilin en la manojn de sia filoj. 36 Kaj li faris interspacon de tritaga irado inter si kaj Jakob. Kaj Jakob paŝtis la restinta ŝafojn de Laban. 37 Kaj Jakob prenis al si bastonojn el verda poploj, migdalarboj, kaj platanarboj, kaj senŝeligis sur ili blanka striojn tiamaniere ke la blankaĵo sur la bastonoj elmontriĝis. 38 Kaj li metis la skrapita bastonojn antaŭ la ŝafoj en la akvotrinkiga kanalojn, al kiu la ŝafoj venadis por trinki, kaj ili gravediĝadis, kiam ili venadis trinki. 39 Kaj la ŝafoj gravediĝis super la bastonoj, kaj ili naskis ŝafidojn striita, mikskolora, kaj makulita. 40 Kaj la ŝafidojn Jakob apartigis, kaj li turnis la vizaĝojn de la brutoj kontraŭ la striita kaj kontraŭ la nigra bruton de Laban; sed sia brutarojn li apartigis kaj ne almiksis ilin al la brutoj de Laban. 41 Ĉiufoje kiam la forta brutoj pasiiĝis Jakob metis la bastonojn en la kanaloj antaŭ la okuloj la brutojes por ke ili pasiiĝu antaŭ la bastonoj; 42 sed kiam la brutoj estis malforta li ne metis. Tiamaniere la malforta bestoj fariĝis apartenaĵo de Laban, kaj la forta bestoj fariĝis apartenaĵo de Jakob. 43 Kaj tiu homo fariĝis eksterordinare riĉa, kaj li havis multe da brutoj kaj sklavivojn kaj sklavuvojn kaj kamelojn kaj azenojn.
א Eo …35 Kaj en tiu tago Laban apartigis la striita kaj makulita virkaprojn, kaj la mikskolora kaj makulita malvirkaprojn, kaj ĉiuj kiu havise sur si iom da blankaĵo, kaj ĉiu ŝafojn kiu estise nigra; kaj li transdonis ilin en la manojn de sia filoj. 36 Kaj li faris interspacon de tritaga irado inter si kaj Jakob. Kaj Jakob paŝtis la restinta ŝafojn de Laban. 37 Kaj Jakob prenis al si bastonojn el verda poploj, migdalarboj, kaj platanarboj, kaj senŝeligis sur ili blanka striojn tiamaniere ke la blankaĵo sur la bastonoj elmontriĝis. 38 Kaj li metis la skrapita bastonojn antaŭ la ŝafoj en la akvotrinkiga kanalojn, al kiu la ŝafoj venadise por trinki, kaj ili gravediĝadise, kiam ili venadise trinki. 39 Kaj la ŝafoj gravediĝise super la bastonoj, kaj ili naskise ŝafidojn striita, mikskolora, kaj makulita. 40 Kaj la ŝafidojn Jakob apartigis, kaj li turnis la vizaĝojn de la brutoj kontraŭ la striita kaj kontraŭ la nigra bruton de Laban; sed sia brutarojn li apartigis kaj ne almiksis ilin al la brutoj de Laban. 41 Ĉiufoje kiam la forta brutoj pasiiĝise Jakob metis la bastonojn en la kanaloj antaŭ la okuloj la brutojes por ke ili pasiiĝu antaŭ la bastonoj; 42 sed kiam la brutoj estise malforta li ne metis. Tiamaniere la malforta bestoj fariĝise apartenaĵo de Laban, kaj la forta bestoj fariĝise apartenaĵo de Jakob. 43 Kaj tiu homo fariĝis eksterordinare riĉa, kaj li havis multe da brutoj kaj sklavivojn kaj sklavuvojn kaj kamelojn kaj azenojn. [ ב Eo estas identa al א Eo en tiu specimeno]
ב Eo [ב Eo estas identa al γ/ג Eo krom en v. 35, 38-39 kaj 41]: 35 Kaj en tiu tago Laban apartigis la striita kaj makulita virkaprojn, kaj la mikskolora kaj makulita malvirkaprojn, kaj ĉiuj kiu havise [>havis (γ/ג)] sur si iom da blankaĵo, kaj ĉiu ŝafojn kiu estise [>estis (γ/ג)] nigra; kaj li transdonis ilin en la manojn de sia filoj. / 38 Kaj li metis la skrapita bastonojn antaŭ la ŝafoj en la akvotrinkiga kanalojn, al kiu la ŝafoj venadise [>venadis (γ/ג)] por trinki, kaj ili gravediĝadise [>gravediĝadis (γ/ג)], kiam ili venadise [>venadis (γ/ג)] trinki. 39 Kaj la ŝafoj gravediĝise [>gravediĝadis (γ/ג)] super la bastonoj, kaj ili naskise [>naskis (γ/ג)] ŝafidojn striita, mikskolora, kaj makulita. / 41 Ĉiufoje kiam la forta brutoj pasiiĝise [>pasiiĝis (γ/ג)] Jakob metis la bastonojn en la kanaloj antaŭ la okuloj la brutojes por ke ili pasiiĝu antaŭ la bastonoj; 42 sed kiam la brutoj estise [>estis (γ/ג)] malforta li ne metis. Tiamaniere la malforta bestoj fariĝise [>fariĝis (γ/ג)] apartenaĵo de Laban, kaj la forta bestoj fariĝise [>fariĝis (γ/ג)] apartenaĵo de Jakob.
( א – נ) Eksperimento 19: Genezo 33
γ/ג Eo …1 Jakob levis sia okulojn, kaj vidis, ke jen venas Esav kaj kun li kvarcent homoj. Tiam li dividis la infanojn de Lea kaj de Raĥel kaj de la du sklavivoj. 2 Kaj li starigis la sklavivojn kaj ilia infanojn antaŭe, Lean kun ŝia infanoj poste, kaj Raĥelon kun Jozef en la fino. 3 Kaj li mem pasis preter ilin, kaj kliniĝis ĝis la tero sep fojojn antaŭ ol li atingis sia fraton. 4 Sed Esav kuris lium renkonte kaj ĉirkaŭprenis lin, kaj ĵetis sin sur lia kolon kaj kisis lin; kaj ili ploris. 5 Esav levis sia okulojn kaj ekvidis la virivojn kaj la infanojn kaj diris: Kiu estas ĉe tu, ĉi tiuj? Jakob respondis: La infanoj kiu Dio favore donis al tua sklavo. 6 Tiam alproksimiĝis la sklavivoj, ili kaj ilia infanoj, kaj profunde kliniĝis. 7 Poste alproksimiĝis ankaŭ Lea kaj ŝia infanoj kaj kliniĝis; fine alproksimiĝis Jozef kaj Raĥel kaj kliniĝis.
8 Tiam Esav diris: Kio estas tiu tuta taĉmento, kiun mi renkontis? Kaj Jakob respondis: Por akiri la favoron de mia sinjoro. 9 Sed Esav diris: Mi havis multe, frato mia; kio apartenas al tu, tio restu ĉe tu. 10 Kaj Jakob diris: Ho ne! Se mi akiris tua favoron, prenu mia donacon el mia mano; ĉar mi vidis tua vizaĝon, kvazaŭ mi vidus la vizaĝon de Dio, kaj tu montriĝis favora al mi. 11 Prenu mia benon kiu estas alportita al tu; ĉar Dio favore donis al mi kaj mi havos ĉion. Kaj li insistis, kaj tiu prenis.
א Eo …1 Jakob levis sia okulojn, kaj vidis, ke jen venas Esav kaj kun li kvarcent homoj. Tiam li dividis la infanojn de Lea kaj de Raĥel kaj de la du sklavivoj. 2 Kaj li starigis la sklavivojn kaj ilia infanojn antaŭe, Lean kun ŝia infanoj poste, kaj Raĥelon kun Jozef en la fino. 3 Kaj li mem pasis preter ilin, kaj kliniĝis ĝis la tero sep fojojn antaŭ ol li atingis sia fraton. 4 Sed Esav kuris lium renkonte kaj ĉirkaŭprenis lin, kaj ĵetis sin sur lia kolon kaj kisis lin; kaj ili plorise. 5 Esav levis sia okulojn kaj ekvidis la virivojn kaj la infanojn kaj diris: Kiu estaso ĉe tu, ĉi tiuj? Jakob respondis: La infanoj kiu Dio favore donis al tua sklavo. 6 Tiam alproksimiĝise la sklavivoj, ili kaj ilia infanoj, kaj profunde kliniĝise. 7 Poste alproksimiĝise ankaŭ Lea kaj ŝia infanoj kaj kliniĝise; fine alproksimiĝise Jozef kaj Raĥel kaj kliniĝise.
8 Tiam Esav diris: Kio estas tiu tuta taĉmento, kiun mi renkontis? Kaj Jakob respondis: Por akiri la favoron de mia sinjoro. 9 Sed Esav diris: Mi havan multe, frato mia; kio apartenas al tu, tio restu ĉe tu. 10 Kaj Jakob diris: Ho ne! Se mi akirin tua favoron, prenu mia donacon el mia mano; ĉar mi vidin tua vizaĝon, kvazaŭ mi vidun la vizaĝon de Dio, kaj tu montriĝint favora al mi. 11 Prenu mia benon kiu estas alportita al tu; ĉar Dio favore donis al mi kaj mi havon ĉion. Kaj li insistis, kaj tiu prenis.
ב Eo [ב Eo estas identa al aŭ א Eo (v. 1-11) aŭ γ/ג Eo (v.1-3, 8) krom en v. 4-7]: 4 Sed Esav kuris lium renkonte kaj ĉirkaŭprenis lin, kaj ĵetis sin sur lia kolon kaj kisis lin; kaj ili plorise [>ploris (γ/ג)].5 Esav levis sia okulojn kaj ekvidis la virivojn kaj la infanojn kaj diris: Kiu estaso [>estas (γ/ג)] ĉe tu, ĉi tiuj? Jakob respondis: La infanoj kiu Dio favore donis al tua sklavo. 6 Tiam alproksimiĝise [>alproksimiĝis (γ/ג)] la sklavivoj, ili kaj ilia infanoj, kaj profunde kliniĝise [>kliniĝis (γ/ג)]. 7 Poste alproksimiĝise [>alproksimiĝis (γ/ג)] ankaŭ Lea kaj ŝia infanoj kaj kliniĝise [>kliniĝis (γ/ג)]; fine alproksimiĝise [>alproksimiĝis (γ/ג)] Jozef kaj Raĥel kaj kliniĝise [>kliniĝis (γ/ג)].
( א – נ) Eksperimento 20: Genezo 34
γ/ג Eo …24 Kaj obeis al Ĥamor kaj lia filo Ŝeĥem ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo; kaj cirkumcidiĝis ĉiu virseksuloj, ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo. 25 En la tria tago, kiam ili estis malsana, du filoj Jakobes, Simeon kaj Levi, fratoj de Dina, prenis ĉiu sia glavon kaj venis sentime en la urbon kaj mortigis ĉiujn virseksulo. 26 Kaj Ĥamoron kaj lia filon Ŝeĥem ili mortigis per glavo, kaj prenis Dinan el la domo de Ŝeĥem, kaj eliris.
א Eo …24 Kaj obeise al Ĥamor kaj lia filo Ŝeĥem ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo; kaj cirkumcidiĝise ĉiu virseksuloj, ĉiuj eliranta el la pordego de lia urbo. 25 En la tria tago, kiam ili estise malsana, du filoj Jakobes, Simeon kaj Levi, fratoj de Dina, prenise ĉiu sia glavon kaj venise sentime en la urbon kaj mortigise ĉiujn virseksulo. 26 Kaj Ĥamoron kaj lia filon Ŝeĥem ili mortigise per glavo, kaj prenise Dinan el la domo de Ŝeĥem, kaj elirise. [En tiu specimeno ב Eo estas identa al א Eo]
( א – נ) Eksperimento 21: Genezo 35
γ/ג Eo …4 Kaj ili donis al Jakob ĉiu fremda diojn kiu estis en ilia manoj, kaj la ringojn kiu estis en ilia oreloj; kaj Jakob enfosis ilin sub la kverko kiu estis apud Ŝeĥem. 5 Kaj ili ekiris. Kaj timo de Dio venis sur la urbojn kiu estis ĉirkaŭ ili, kaj ili ne persekutis la filojn Jakobes.
א Eo …4 Kaj ili donise al Jakob ĉiu fremda diojn kiu estise en ilia manoj, kaj la ringojn kiu estise en ilia oreloj; kaj Jakob enfosis ilin sub la kverko kiu estis apud Ŝeĥem. 5 Kaj ili ekirise. Kaj timo de Dio venis sur la urbojn kiu estise ĉirkaŭ ili, kaj ili ne persekutise la filojn Jakobes. [ב Eo estas identa al א Eo en tiu specimeno]
( א – נ) Eksperimento 22: Genezo 36
γ/ג Eo …20 Jen estas la filoj de Seir la Ĥorido, kiuj loĝis en la lando: Lotan kaj Ŝobal kaj Cibeon kaj Ana 21 kaj Diŝon kaj Ecer kaj Diŝan. Tio estas la ĉefoj de la Ĥoridoj, filoj de Seir en la lando de Edom.
א Eo …20 Jen estaso la filoj de Seir la Ĥorido, kiuj loĝise en la lando: Lotan kaj Ŝobal kaj Cibeon kaj Ana 21 kaj Diŝon kaj Ecer kaj Diŝan. Tio estaso la ĉefoj de la Ĥoridoj, filoj de Seir en la lando de Edom.
( א – נ) Eksperimento 23: Genezo 37
γ/ג Eo … 12 Lia fratoj iris paŝti la ŝafojn de sia patro en Ŝeĥem. 13 Kaj Izrael diris al Jozef: Tua fratoj paŝtas ja en Ŝeĥem; venu do, mi sendos tun al ili. Kaj tiu respondis al li: Jen mi estas. 14 Kaj Izrael diris al li: Iru, rigardu kiel fartas tua fratoj kaj kiel fartas la ŝafoj, kaj alportu al mi respondon. Kaj li forsendis lin el la valo de Ĥebron, kaj tiu venis al Ŝeĥem.
15 Kaj iu viro trovis lin, kaj vidis ke li erarvagas sur la kampo kaj li demandis lin: Kion tu serĉas? 16 Kaj li diris: Mia fratojn mi serĉas; diru al mi kie ili paŝtas. 17 Kaj la viro diris: Ili foriris de ĉi tie; ĉar mi aŭdis ke ili diris: Ni iru al Dotan. Kaj Jozef iris serĉi sia fratojn kaj trovis ilin en Dotan. 18 Kaj ili ekvidis lin de malproksime; kaj antaŭ ol li alproksimiĝis al ili naskiĝis en ili la malica intenco mortigi lin. 19 Kaj ili diris unu al alia: Jen tiu sonĝisto venas; 20 nun ni iru kaj mortigu lin, kaj ni ĵetu lin en unu el la putoj, kaj ni diru ke sovaĝa besto lin formanĝis; kaj ni vidos kio fariĝos el lia sonĝoj.
א Eo …12 Lia fratoj irise paŝti la ŝafojn de sia patro en Ŝeĥem. 13 Kaj Izrael diris al Jozef: Tua fratoj paŝtaso ja en Ŝeĥem; venu do, mi sendon tun al ili. Kaj tiu respondis al li: Jen mi estan. 14 Kaj Izrael diris al li: Iru, rigardu kiel fartaso tua fratoj kaj kiel fartaso la ŝafoj, kaj alportu al mi respondon. Kaj li forsendis lin el la valo de Ĥebron, kaj tiu venis al Ŝeĥem.
15 Kaj iu viro trovis lin, kaj vidis ke li erarvagas sur la kampo kaj li demandis lin: Kion tu serĉent? 16 Kaj li diris: Mia fratojn mi serĉan; diru al mi kie ili paŝtaso. 17 Kaj la viro diris: Ili foririse de ĉi tie; ĉar mi aŭdin ke ili dirise: Ni iru al Dotan. Kaj Jozef iris serĉi sia fratojn kaj trovis ilin en Dotan. 18 Kaj ili ekvidise lin de malproksime; kaj antaŭ ol li alproksimiĝis al ili naskiĝis en ili la malica intenco mortigi lin. 19 Kaj ili dirise unu al alia: Jen tiu sonĝisto venas; 20 nun ni iru kaj mortigu lin, kaj ni ĵetu lin en unu el la putoj, kaj ni diru ke sovaĝa besto lin formanĝis; kaj ni vidosum kio fariĝosu el lia sonĝoj.
( א – נ) Eksperimento 24: Genezo 40
γ/ג Eo (1) …9 Tiam la vinistestro rakontis sia sonĝon al Jozef, kaj diris al li: En mia sonĝo mi vidis antaŭ mi vinbertrunkon; 10 la trunko havis tri branĉojn; apenaŭ ĝi ekfloris tuj aperis sur ĝi beraroj kun matura beroj; 11 kaj la pokalo Faraones estis en mia mano; kaj mi prenis la berojn kaj elpremis ilin en la pokalon de Faraono, kaj mi donis la pokalon en la manon de Faraono. 12 Kaj Jozef diris al li: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri branĉoj estas tri tagoj; 13 post tri tagoj Faraono levos tua kapon kaj redonos al tu oficon tua, kaj tu donos la pokalon de Faraono en lia manon laŭ la maniero de antaŭe kiam tu estis lia vinisto.
א Eo (1) …9 Tiam la vinistestro rakontis sia sonĝon al Jozef, kaj diris al li: En mia sonĝo mi vidin antaŭ mi vinbertrunkon; 10 la trunko havis tri branĉojn; apenaŭ ĝi ekfloris tuj aperise sur ĝi beraroj kun matura beroj; 11 kaj la pokalo Faraones estis en mia mano; kaj mi prenin la berojn kaj elpremin ilin en la pokalon de Faraono, kaj mi donin la pokalon en la manon de Faraono. 12 Kaj Joef diris al li: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri branĉoj estaso tri tagoj; 13 post tri tagoj Faraono levos tua kapon kaj redonos al tu oficon tua, kaj tu donont la pokalon de Faraono en lia manon laŭ la maniero de antaŭe kiam tu estin lia vinisto.
γ/ג Eo (2) …16 Kiam la bakistestro vidis ke la signifoklarigo estas bona, li diris al Jozef: Mi ankaŭ havis sonĝon; jen tri blanka korboj estis sur mia kapo; 17 kaj en la supra korbo estis ĉiaspeca manĝaĵoj de Faraono, bakitaĵoj, kaj la birdoj manĝis ilin el la korbo sur mia kapo. 18 Kaj Jozef respondis, dirante: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri korboj estas tri tagoj; 19 post tri tagoj Faraono deprenos de tu tua kapon kaj pendigos tun sur arbo, kaj la birdoj formanĝos de tu tua karnon.
א Eo (2) …16 Kiam la bakistestro vidis ke la signifoklarigo estas bona, li diris al Jozef: Mi ankaŭ havin sonĝon; jen tri blanka korboj estise sur mia kapo; 17 kaj en la supra korbo estise ĉiaspeca manĝaĵoj de Faraono, bakitaĵoj, kaj la birdoj manĝise ilin el la korbo sur mia kapo. 18 Kaj Jozef respondis, dirante: Jen estas ĝia signifoklarigo: la tri korboj estaso tri tagoj; 19 post tri tagoj Faraono deprenos de tu tua kapon kaj pendigos tun sur arbo, kaj la birdoj formanĝosu de tu tua karnon.
( א – נ) Eksperimento 25: Genezo 41
γ/ג Eo …1 Post du jaroj Faraono havis sonĝon ke jen li staras apud la Rivero. 2 Kaj jen el la Rivero eliras sep bovinoj belaspekta kaj grasa, kaj ili paŝtiĝas en la kanejo. 3 Kaj jen sep alia bovinoj hidaspekta kaj magra eliras post ili el la Rivero kaj ili stariĝas apud tiu bovinoj sur la bordo de la Rivero. 4 Kaj la bovinoj malbelaspekta kaj malgrasa formanĝis la sep bovinojn belaspekta kaj grasa. Kaj Faraono vekiĝis. 5 Kaj li endormiĝis kaj denove havis sonĝon: jen sep spikoj leviĝas sur unu spiktrunko, dika kaj bona. 6 Sed jen sep spikoj, tenua kaj bruligita de la orienta vento, elkreskas post ili. 7 Kaj la tenua spikoj englutis la sep spikojn dika kaj plena. Kaj Faraono vekiĝis, kaj vidis ke tio estis sonĝo.
8 En la mateno lia spirito afliktiĝis, kaj li sendis kaj vokigis ĉiu sorĉistojn Egiptujes kaj ĉiu ĝia saĝulojn, kaj Faraono rakontis al ili sia sonĝon; sed neniu povis signifoklarigi ĝin al li. 9 Tiam la vinistestro ekparolis Faraonum, dirante: Hodiaŭ pekojn mies mi rememoras. 10 Faraono koleris sia sklavojn, kaj metis min en malliberejon en la domon de la estro de la korpogardistoj, min kaj la bakistestron. 11 Kaj ni sonĝis sonĝon en unu nokto, mi kaj li; ĉiu havis sonĝon kun aparta signifo. 12 Kaj tie estis kun ni Hebrea junulo, sklavo de la estro de la korpogardistoj; kaj ni rakontis lium nia sonĝojn kaj li signifoklarigis nium, al ĉiu li klarigis laŭ lia sonĝo. 13 Kaj kiel li klarigis tiel fariĝis: min oni revenigis al mia ofico, lin oni pendigis.
א Eo …1 Post du jaroj Faraono havis sonĝon ke jen li staras apud la Rivero. 2 Kaj jen el la Rivero eliraso sep bovinoj belaspekta kaj grasa, kaj ili paŝtiĝaso en la kanejo. 3 Kaj jen sep alia bovinoj hidaspekta kaj magra eliraso post ili el la Rivero kaj ili stariĝaso apud tiu bovinoj sur la bordo de la Rivero. 4 Kaj la bovinoj malbelaspekta kaj malgrasa formanĝise la sep bovinojn belaspekta kaj grasa. Kaj Faraono vekiĝis. 5 Kaj li endormiĝis kaj denove havis sonĝon: jen sep spikoj leviĝaso sur unu spiktrunko, dika kaj bona. 6 Sed jen sep spikoj, tenua kaj bruligita de la orienta vento, elkreskaso post ili. 7 Kaj la tenua spikoj englutise la sep spikojn dika kaj plena. Kaj Faraono vekiĝis, kaj vidis ke tio estis sonĝo.
8 En la mateno lia spirito afliktiĝis, kaj li sendis kaj vokigis ĉiu sorĉistojn Egiptujes kaj ĉiu ĝia saĝulojn, kaj Faraono rakontis al ili sia sonĝon; sed neniu povis signifoklarigi ĝin al li. 9 Tiam la vinistestro ekparolis Faraonum, dirante: Hodiaŭ pekojn mies mi rememoraso. 10 Faraono koleris sia sklavojn, kaj metis min en malliberejon en la domon de la estro de la korpogardistoj, min kaj la bakistestron. 11 Kaj ni sonĝisem sonĝon en unu nokto, mi kaj li; ĉiu havis sonĝon kun aparta signifo. 12 Kaj tie estis kun ni Hebrea junulo, sklavo de la estro de la korpogardistoj; kaj ni rakontisem lium nia sonĝojn kaj li signifoklarigis nium, al ĉiu li klarigis laŭ lia sonĝo. 13 Kaj kiel li klarigis tiel fariĝis: min oni revenigis al mia ofico, lin oni pendigis.
( א – נ) Eksperimento 26: Genezo 42
γ/ג Eo …36 Kaj ilia patro Jakob diris al ili: Vi min seninfanigis; Jozef forestas, kaj Simeon forestas, kaj Benjamenon vi volas forpreni! Sur min ĉio falis! 37 Tiam Ruben diris al sia patro jene: Mia du filojn mortigu se mi ne revenigis lin al vi; donu lin en mia manon, kaj mi revenigis lin al tu. 38 Sed li diris: Mia filo ne iros kun vi, ĉar lia frato mortis, kaj li sola restis. Se lin trafos malfeliĉo sur la vojo vi irosuns, tiam vi enirigosuns mia griza harojn kun malĝojo en Ŝeolon.
א Eo …36 Kaj ilia patro Jakob diris al ili: Vi min seninfanignis; Jozef forestas, kaj Simeon forestas, kaj Benjamenon vi volasom forpreni! Sur min ĉio falis! 37 Tiam Ruben diris al sia patro jene: Mia du filojn mortigu se mi ne revenigon lin al vi; donu lin en mia manon, kaj mi revenigon lin al tu. 38 Sed li diris: Mia filo ne iros kun vi, ĉar lia frato mortis, kaj li sola restis. Se lin trafos malfeliĉo sur la vojo vi irosuns, tiam vi enirigosuns mia griza harojn kun malĝojo en Ŝeolon.
( א – נ) Eksperimento 27: Genezo 45
γ/ג Eo …4 Kaj Jozef diris al sia fratoj: Mi estas Jozef; ĉu mia patro vivas ankoraŭ? Sed lia fratoj ne povis respondi al li, ĉar ili konfuziĝis antaŭ li. Kaj Jozef diris al sia fratoj: Aliru do al mi. Kaj ili aliris Kaj li diris: Mi estas Jozef, via frato kiu vi vendis en Egiptujon. 5 Sed nun ne afliktiĝu kaj ne bedaŭru ke vi vendis min ĉi tien ĉar por la savo de via vivo Dio sendis min antaŭ vi. 6 Ĉar nun jam du jarojn daŭras la malsato en la lando sed ankoraŭ dum kvin jaroj ne estos plugado nek rikoltado. 7 Kaj Dio sendis min antaŭ vi por restigi vin sur la tero kaj por konservi via vivon per granda savo. 8 Sciu do, ne vi sendis min ĉi tien, sed Dio; kaj I faris min la patrio al Faraono kaj sinjorio super lia tuta domo kaj efektive reganto super la tuta Egipta lando. 9 Iru rapide al mia patro kaj diru al li: Tiele diris tua filo Jozef: Dio faris min sinjorio super la tuta Egiptujo; venu al mi, ne prokrastu.
א Eo …4 Kaj Jozef diris al sia fratoj: Mi estan Jozef; ĉu mia patro vivas ankoraŭ? Sed lia fratoj ne povisens respondi al li, ĉar ili konfuziĝise antaŭ li. Kaj Jozef diris al sia fratoj: Aliru do al mi. Kaj ili alirise. Kaj li diris: Mi estan Jozef, via frato kiu vi vendisens en Egiptujon. 5 Sed nun ne afliktiĝu kaj ne bedaŭru ke vi vendisens min ĉi tien ĉar por la savo de via vivo Dio sendis min antaŭ vi. 6 Ĉar nun jam du jarojn daŭras la malsato en la lando sed ankoraŭ dum kvin jaroj ne estos plugado nek rikoltado. 7 Kaj Dio sendis min antaŭ vi por restigi vin sur la tero kaj por konservi via vivon per granda savo. 8 Sciu do, ne vi sendisens min ĉi tien, sed Dio; kaj I faris min la patrio al Faraono kaj sinjorio super lia tuta domo kaj efektive reganto super la tuta Egipta lando. 9 Iru rapide al mia patro kaj diru al li: Tiele diris tua filo Jozef: Dio faris min sinjorio super la tuta Egiptujo; venu al mi, ne prokrastu.
Ĉapitro 3: α-Eo kaj א-Eo; identeco kaj diferencoj inter du vojoj
[En ĉi tiu ĉapitro estas reprenitaj la tekstoj el Genezo 1–5 (vidu Specimenoj, Libro Unu). Tie ili estis prezentitaj laŭ la reguloj kaj principoj de la Gramatiketo de tiu libro, sed ĉi tie ili estas prezentitaj flank-al-flanke laŭ la du manieroj de plena Verbkongruo, kiuj estas prezentitaj en ĉi tiu verko. La teksto estas kohera, sed kiam ĝiaj versoj diferencas laŭ Verbkongruo, ili estas duobligitaj; alie ne.]
Klarigoj pri simboloj:
[α = א = γ/ג] — nenio ŝanĝiĝas kompare kun la baza teksto. [α = א ≠ γ/ג] — la du plenaj sistemoj donas la saman formon, malsaman ol la baza teksto. [α ≠ א] — la plenaj sistemoj donas malsamajn formojn; tiam ambaŭ estas montritaj.
Oblikvo, /, reprezentas ripetitan linion; // reprezentas ripetitan sekvencon de versoj. La signo _ indikas, ke verso daŭras en sekva linio; la marko > signifas, ke la teksto estas daŭrigo de la antaŭa parto de la verso.]
[Gravuraĵo de nekonita germana artisto, 1534]
Genezo 1
[α = א = γ/ג]:
Dio kreas la mondon
1 En la komenco Dio kreis la ĉielaro kaj la teraro. 2 Kaj la teraro estis senforma kaj dezerta, kaj profunda mallumo estis super la abismo; kaj la spirito de Dio ŝvebis super la akvaro. 3 Kaj Dio diris: Estu lumo; kaj fariĝis lumaro. 4 Kaj Dio vidis la lumon, ke ĝi estas bona; kaj Dio apartigis la lumon de la mallumo. 5 Kaj Dio nomis la lumon Tago, kaj la mallumon I nomis Nokto. Kaj estis vespero, kaj estis mateno, unu tago.
6 Kaj Dio diris: Estu firmaĵo inter la akvo, kaj ĝi apartigu akvon de akvo. 7 Kaj Dio faris la firmaĵon kaj apartigis la akvon sub la firmaĵo de la akvo super la firmaĵo; kaj fariĝis tiel. 8 Kaj Dio nomis la firmaĵon Ĉielo. Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la dua tago.
9 Kaj Dio diris: Kolektiĝu la akvo sub la ĉielo en unu lokon, kaj aperu la sekaĵo; kaj fariĝis tiel. 10 Kaj Dio nomis la sekaĵon Tero, kaj la kolektiĝojn de la akvo I nomis Maroj. Kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona. 11 Kaj Dio diris: La tero kreskigu verdaĵon, herbon kiu naskas semon, kaj arbon kiu laŭ sia speco donas frukton kies semo estas en ĝi mem; kaj fariĝis tiel. 12 Kaj la tero elkreskigis verdaĵon, herbon kiu naskas semon laŭ sia speco, kaj arbon kiu laŭ sia speco donas frukton, kies semo estas en ĝi mem. Kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona. 13 Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la tria tago.
14 Kaj Dio diris: Estu lumaĵoj en la ĉiela firmaĵo por apartigi la tagon de la nokto, kaj ili montru signojn kaj tempojn kaj tagojn kaj jarojn; 15 kaj ili estu lumaĵoj en la ĉiela firmaĵo por lumi super la tero; kaj fariĝis tiel. 16 Kaj Dio faris la du granda lumaĵojn: la pli granda por regi la tagon kaj la malpli granda por regi la nokton, kaj ankaŭ la stelojn. 17 Kaj Dio starigis ilin sur la ĉiela firmaĵo por ke ili lumu super la tero 18 kaj por ke ili regu la tagon kaj la nokton kaj apartigu la lumon de la mallumo. Kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona. 19 Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la kvara tago.
20 Kaj Dio diris: La akvo naskigu estaĵojn vivanta, kaj birdoj flugu super la tero sub la ĉiela firmaĵo. 21 Kaj Dio kreis la granda balenojn, kaj ĉiu vivanta estaĵojn moviĝanta kiu la akvo aperigis, laŭ ilia speco, kaj ĉiu flugilhava birdojn laŭ ilia speco. Kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona. 22 Kaj Dio benis ilin kaj I diris al ili: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la akvon en la maroj, kaj la birdoj multiĝu sur la tero. 23 Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la kvina tago.
24 Kaj Dio diris: La tero elirigu estaĵojn vivanta laŭ ilia speco, brutojn kaj rampaĵojn kaj bestojn de la tero laŭ ilia speco; kaj fariĝis tiel. 25 Kaj Dio kreis la bestojn de la tero laŭ ilia speco kaj la brutojn laŭ ilia speco kaj ĉiu rampaĵojn laŭ ilia speco. Kaj Dio vidis, ke ĝi estas bona.
[α ≠ א]:
26 Kaj Dio diris: Ni kreu homon laŭ Nia bildo, similan al Ni; kaj ili regu super la fiŝoj de la maro kaj super la birdoj de la ĉielo kaj super la brutoj kaj super ĉiu rampaĵoj kiu moviĝemn sur la tero. / 26 Kaj Dio diris: Ni kreu homon laŭ Nia bildo, similan al Ni; kaj ili regu super la fiŝoj de la maro kaj super la birdoj de la ĉielo kaj super la brutoj kaj super ĉiu rampaĵoj kiu moviĝaso sur la tero.
[α = א = γ/ג]:
27 Kaj Dio kreis la homon laŭ Sia bildo, laŭ la bildo de Dio I kreis in; en formo de uvo kaj ivo (viro kaj virino) I kreis ilin.
[α ≠ א]:
28 Kaj Dio benis ilin kaj I diris al ili: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron kaj submetu ĝin al vi, kaj regu super la fiŝoj de la maro kaj super la birdoj de la ĉielo kaj super ĉiu bestoj kiu moviĝemn sur la tero. / 28 Kaj Dio benis ilin kaj I diris al ili: Fruktu kaj multiĝu, kaj plenigu la teron kaj submetu ĝin al vi, kaj regu super la fiŝoj de la maro kaj super la birdoj de la ĉielo kaj super ĉiu bestoj kiu moviĝaso sur la tero. // 29 Kaj Dio diris: Jen Mi donis al vi ĉiu herbojn kiu semas kaj troviĝas sur la tuta tero, kaj ĉiu arboj kiu sememn semon kaj en si havemn arba frukton; tio estu por vi manĝaĵo. / 29 Kaj Dio diris: Jen Mi donis al vi ĉiu herbojn kiu semas kaj troviĝas sur la tuta tero, kaj ĉiu arboj kiu semaso semon kaj en si havaso arba frukton; tio estu por vi manĝaĵo. // 30 Kaj Mi donis la tuta verda herbaĵon al ĉiu bestoj de la tero kaj al ĉiu birdoj de la ĉielo kaj al ĉiu rampaĵoj sur la tero, kiu en si havemn viva animon, kiel manĝaĵon. Kaj fariĝis tiel. / 30 Kaj Mi donis la tuta verda herbaĵon al ĉiu bestoj de la tero kaj al ĉiu birdoj de la ĉielo kaj al ĉiu rampaĵoj sur la tero, kiu en si havaso viva animon, kiel manĝaĵon. Kaj fariĝis tiel.
[α = א = γ/ג]:
31 Kaj Dio rigardis ĉion kio I kreis, kaj vidis, ke ĝi estas tre bona. Kaj estis vespero, kaj estis mateno, la sesa tago.
Genezo 2
[α ≠ א]:
La sepa tago
1 Kaj estimn finita la ĉielo kaj la tero kaj ĉiu ilia apartenaĵoj. / 1 Kaj estise finita la ĉielo kaj la tero kaj ĉiu ilia apartenaĵoj.
[α = א = γ/ג]:
2 Kaj Dio finis en la sepa tago Sia laboron kiu I faris, kaj en la sepa tago I ripozis de la tuta laboro kiu I faris. 3 Kaj Dio benis la sepa tagon kaj sanktigis ĝin, ĉar en ĝi I ripozis de Sia tuta laboro kiu I kreante faris.
[α ≠ א]:
4 Tia estas la naskiĝo de la ĉielo kaj la tero kiam ili estimn kreita, kiam Dio la Eternulo faris la teron kaj la ĉielon. / 4 Tia estas la naskiĝo de la ĉielo kaj la tero kiam ili estise kreita, kiam Dio la Eternulo faris la teron kaj la ĉielon.
[α = א = γ/ג]:
La Rakonto de Paradizo
5 Kaj nenia kampa arbetaĵo ankoraŭ estis sur la tero, kaj nenia kampa herbo ankoraŭ kreskis, ĉar Dio la Eternulo ne pluvigis sur la teron, kaj ne ekzistis homo por prilabori la teron. 6 Sed nebulo leviĝadis de la tero kaj donadis humidecon al la tuta supraĵo de la tero. 7 Kaj Dio la Eternulo kreis la homon el polvo de la tero, kaj I enblovis en ia nazo spiron de vivo, kaj la homo fariĝis viva animo. 8 Kaj Dio la Eternulo plantis ĝardenon en Eden en la Oriento, kaj I metis tien la homon I kreis. 9 Kaj Dio la Eternulo elkreskigis el la tero ĉiu arbon ĉarma por la vido kaj bona por la manĝo, kaj la arbon de vivo en la mezo de la ĝardeno, kaj la arbon de sciado pri bono kaj malbono.
10 Kaj rivero eliras el Eden por akvumi la ĝardenon, kaj de tie ĝi dividiĝas kaj fariĝas kvar ĉefa riveroj. 11 La nomo de la unua estas Piŝon; ĝi ĉirkaŭfluas la tuta landon Ĥavila, kie estas oro.
[α ≠ א]:
12 Kaj la oro de tiu lando estas bona; tie estemn bedelio kaj onikso. / 12 Kaj la oro de tiu lando estas bona; tie estaso bedelio kaj onikso.
[α = א = γ/ג]:
13 Kaj la nomo de la dua rivero estas Giĥon; ĝi ĉirkaŭfluas la tuta landon Etiopujo. 14 Kaj la nomo de la tria rivero estas Ĥidekel; ĝi fluas oriente de Asirio. Kaj la kvara rivero estas Eŭfrato. 15 Kaj Dio la Eternulo prenis la homon kaj metis in en la ĝardenon Eden, por ke i prilaboru ĝin kaj gardu ĝin. 16 Kaj Dio la Eternulo ordonis al la homo dirante: El ĉiu arbo de la ĝardeno tu manĝu;
[α = א ≠ γ/ג]:
17 sed de la arbo de sciado pri bono kaj malbono tu ne manĝu, ĉar en la tago en kiu tu manĝont de ĝi, tu mortont.
[α ≠ א]:
18 Kaj Dio la Eternulo diris: Ne estas bone, ke la homo estu sola; Mi kreion al i helpanton simila al i. / 18 Kaj Dio la Eternulo diris: Ne estas bone, ke la homo estu sola; Mi kreon al i helpanton simila al i.
[α = א = γ/ג]:
19 Kaj Dio la Eternulo kreis el la tero ĉiu bestojn de la kampo kaj ĉiu birdojn de la ĉielo, kaj venigis ilin al la homo por vidi kiel I nomos ilin; kaj kiel la homo nomis ĉiu vivanta estaĵon, tiel restis ĝia nomo. 20 Kaj la homo donis nomojn al ĉiu brutoj kaj al la birdoj de la ĉielo kaj al ĉiu bestoj de la kampo; sed por la homo ne troviĝis helpanto simila al i. 21 Kaj Dio la Eternulo faligis profunda dormon sur la homon (aŭ homovon), kaj ĉi tiu endormiĝis; kaj I prenis unu el ia ripoj kaj fermis la lokon per karno. 22 Kaj Dio la Eternulo konstruis el la ripo kiu I prenis de la homo, ivon (t.e. inon, virinon), kaj I venigis in al la homo.
23 Kaj la homo diris: Jen nun i estas osto el mia ostoj kaj karno el mia karno; ŝi estu nomata Homivo, ĉar el la homo i estas prenita.
24 Tial i forlasos sia patron kaj sia patrivon (aŭ, eble, matron), kaj aliĝos al sia edzovo (t.e. edzivo aŭ edzuvo), kaj ili estu unu karno.
[α ≠ א]:
25 Kaj ili ambaŭ estimn nuda, la uvo kaj la ivo, kaj ili ne hontimn. / 25 Kaj ili ambaŭ estise nuda, la uvo kaj la ivo, kaj ili ne hontise.
Genezo 3
[α = א = γ/ג]:
La Tento de la Serpento kaj la Frukto de la Arbo de Scio
1 Kaj la serpento estis pli ruza ol ĉiu kampa bestoj kiu Dio la Eternulo kreis. Kaj ĥo, la serpento, diris al la ivo: Ĉu Dio vere diris ke vi ne manĝu el ĉiu arboj de la ĝardeno?
[α ≠ א]:
2 Kaj la ivo diris al la serpento: La fruktojn de la arboj de la ĝardeno ni poviam manĝi; / 2 Kaj la ivo diris al la serpento: La fruktojn de la arboj de la ĝardeno ni povasom manĝi;
[α = א = γ/ג]:
3 sed pri la fruktoj de la arbo kiu estas en la mezo de la ĝardeno, Dio diris: Ne manĝu ion de ili, kaj ne tuŝu ilin, por ke vi ne mortu.
[α ≠ א]:
4 Kaj la serpento diris al la ivo: Ne, ne, vi vere ne mortons; 5 sed Dio scias, ke en la tago kiam vi manĝons el ili, via okuloj ne plu estomn fermita, kaj vi, tiam, estons kiel Dio mem: Vi scions bonon kaj malbonon. // 4 Kaj la serpento diris al la ivo: Ne, ne, vi vere ne mortosuns; 5 sed Dio scias, ke en la tago kiam vi manĝosuns el ili, via okuloj ne plu estosu fermita, kaj vi, tiam, estosuns kiel Dio mem: Vi sciosuns bonon kaj malbonon.
[α = א = γ/ג]:
6 Kaj la ivo vidis ke la arbo estas bona por manĝi, kaj ĝi estas ĉarma por la okuloj, kaj la arbo estas dezirinda por saĝiĝi; kaj i prenis de ĝia fruktoj, kaj i manĝis, kaj i donis kune ankaŭ al sia edzovo, kaj i manĝis.
[α ≠ א]:
7 Kaj malfermiĝis la okuloj de ili ambaŭ kaj nun ili sciiĝimn ke ili estemn nuda kaj rapide kunkudrimn foliojn de figarboj kaj faris zonojn al si. 8 Kaj ili aŭdimn la voĉon de Dio la Eternulo, kiu marŝis en la ĝardeno dum la malvarmeto de la tago; kaj la homoj kaŝiĝimn sin de la vizaĝo de Dio la Eternulo inter la arboj de la ĝardeno. // 7 Kaj malfermiĝis la okuloj de ili ambaŭ kaj nun ili sciiĝise ke ili estaso nuda kaj rapide kunkudrise foliojn de figarboj kaj faris zonojn al si. 8 Kaj ili aŭdise la voĉon de Dio la Eternulo, kiu marŝis en la ĝardeno dum la malvarmeto de la tago; kaj la homoj kaŝiĝise sin de la vizaĝo de Dio la Eternulo inter la arboj de la ĝardeno.
[α = א ≠ γ/ג]:
9 Kaj Dio la Eternulo vokis Adam kaj diris al i: Kie tu estent?
[α ≠ א]:
10 Kaj tiu diris: Mi aŭdiin Tuan voĉon en la ĝardeno, kaj mi timiin ĉar mi estiov nuda, kaj mi kaŝiin min.
[α = א ≠ γ/ג]:
11 Kaj Dio diris: Kiu diris al tu ke tu estent nuda? Ĉu tu manĝint el la arbo, _
[α ≠ א]:
> pri kiu Mi ordoniin al tu ke tu ne manĝu de ĝi? / > pri kiu Mi ordonin al tu ke tu ne manĝu de ĝi?
[α = א ≠ γ/ג]:
12 Kaj Adam diris: Ŝi, ĉi tiu, la edzivo, kiun Tu donint al mi, _
[α ≠ א]:
> – ŝi donis al mi de la arbo, kaj poste mi manĝiin. / > – ŝi donis al mi de la arbo, kaj poste mi manĝin.
[α = א ≠ γ/ג]:
13 Kaj Dio la Eternulo diris al la ivo: Kial tu tion farint? _
[α ≠ א]:
> Kaj la ivo diris: Ĥo, la serpento, ĥo tromplogis min, kaj poste mi manĝiin. / > Kaj la ivo diris: Ĥo, la serpento, ĥo tromplogis min, kaj poste mi manĝin.
[α = א ≠ γ/ג]:
14 Kaj Dio la Eternulo diris al la serpento: Ĉar farint tion, tu tial estu malbenita inter ĉiu brutoj kaj inter ĉiu bestoj de la kampo; sur tua ventro tu rampont kaj manĝadont polvon dum tuta tagoj tua vivo.
[α ≠ א]:
15 Kaj Mi metion akra malamikecon inter tu kaj la ivo, kaj inter tua idaro kaj ŝia idaro; ĝi frapados tua kapon, _ / 15 Kaj Mi meton akra malamikecon inter tu kaj la ivo, kaj inter tua idaro kaj ŝia idaro; ĝi frapados tua kapon, _
[α = א ≠ γ/ג]:
> kaj tu pikadont ĝia kalkanon.
[α ≠ א]:
16 Al la ivo I diris: Mi multigion tua suferojn dum tua gravedeco; / 16 Al la ivo I diris: Mi multigon tua suferojn dum tua gravedeco; _
[α = א ≠ γ/ג]:
> en doloro tu naskadont infanojn, kaj al tua edzuvo estos tua deziro, kaj tiu regos super tu. 17 Kaj al Adam I diris: Ĉar tu obeint la voĉon de tua edzivo kaj manĝint el la arbo _
[α ≠ א]:
> pri kiu Mi ordoniin ke tu ne manĝu de ĝi, malbenita estu la tero pro tu; / > pri kiu Mi ordonin ke tu ne manĝu de ĝi, malbenita estu la tero pro tu; _
[α = א ≠ γ/ג]:
> en penado tu manĝadont el ĝi dum tuta tua vivo. 18 Dornojn kaj kardojn ĝi kreskigos por tu, kaj tu manĝont la herbon de la kampo. 19 En la ŝvito de tua vizaĝo tu manĝadont panon, ĝis tu revenont al la tero el kiu tu estent prenita; ĉar polvo tu estent, kaj al polvo tu refariĝont.
[α = א = γ/ג]:
20 Kaj Adam donis al sia edzivo la nomon Eva (t.e. Vivanta), ĉar ŝi estas la naskanto de ĉiu vivantoj.
21 Kaj Dio la Eternulo faris al ili vestojn el feloj, kaj vestis ilin.
22 Kaj Dio la Eternulo diris: Jen la homo, sciante bonon kaj malbonon, fariĝis kiel unu el Ni; kaj nun, por ke i ne etendos sia manon kaj ankaŭ prenos el la arbo de vivo kaj manĝu kaj vivos eterne — 23 tial Dio la Eternulo elsendis in el la ĝardeno Eden, por prilabori la teron, el kiu i estis prenita.
24 Kaj I forpelis la homon, kaj oriente de la ĝardeno Eden I metis la kerubon kaj la flama glavon, kiu turniĝis ĉiudirekte, por gardi la vojon al la arbo de vivo.
Genezo 4
[α ≠ א]:
Ekster Edeno
1 Kaj Adam (t.e. i de la Tero) ekkonis Evan (Vivanta) sia edzivon, kaj ŝi gravediĝis kaj naskis Kainon (t.e. Akiriton); kaj ŝi diris: Mi akiriin homon de la Eternulo. / 1 Kaj Adam (t.e. i de la Tero) ekkonis Evan (Vivanta) sia edzivon, kaj ŝi gravediĝis kaj naskis Kainon (t.e. Akiriton); kaj ŝi diris: Mi akirin homon de la Eternulo.
[α = א = γ/ג]:
2 Kaj plue ŝi naskis lia fraton Habel (t.e. Vaporo). Kaj Habel fariĝis ŝafpaŝtisto, kaj Kain fariĝis terlaboristo. 3 Kaj post ia tempo Kain alportis donacoferon al la Eternulo el la fruktoj de la tero. 4 Kaj Habel ankaŭ alportis el la unuenaskitoj de sia ŝafoj kaj el ilia graso. Kaj la Eternulo atentis Habelon kaj lia oferon; 5 sed Kainon kaj lia donacoferon I ne atentis. Kaj Kain tre ekkoleris, kaj kliniĝis sia vizaĝo.
[α = א ≠ γ/ג]:
6. Al Kain la Eternulo diris: Kial tu kolerent? Kaj kial kliniĝis vizaĝo tua? 7 Ja se tu agont bone, tu estont forta; sed se malbone agont, la peko kuŝos ĉe la pordo, kaj al tu ĥo aspiros, sed tu regu super ĥo.
[α ≠ א]:
8 Kain parolis kun sia frato Habel; kaj kiam ili estimn sur la kampo, Kain leviĝis kontraŭ sia frato kaj mortigis lin. 9 Kaj la Eternulo diris al Kain: Kie estas Habel, tua frato? Kaj tiu diris: Mi ne sciiov; ĉu mi estiov gardisto de mia frato? / 8 Kain parolis kun sia frato Habel; kaj kiam ili estise sur la kampo, Kain leviĝis kontraŭ sia frato kaj mortigis lin. 9 Kaj la Eternulo diris al Kain: Kie estas Habel, tua frato? Kaj tiu diris: Mi ne scian; ĉu mi estan gardisto de mia frato?
[α = א ≠ γ/ג]:
10 Kaj I diris: Kion tu farint? La voĉo de la sango tua frates krias al Mi de la tero. 11 Kaj nun malbenita tu estu for de la tero, kiu malfermis sia buŝon por preni la sangon de tua frato el tua mano. 12 Kiam tu prilaboront la teron, ĝi ne plu donos sia forton al tu; vaganto kaj forkuranto tu estont sur la tero.
[α ≠ א]:
13 Kaj Kain diris al la Eternulo: Pli granda estas mia puno ol mi povion elporti. / 13 Kaj Kain diris al la Eternulo: Pli granda estas mia puno ol mi povon elporti.
[α = א ≠ γ/ג]:
14 Jen Tu forpelent min hodiaŭ for de la tero, _ / 14 Jen Tu forpelent min hodiaŭ for de la tero, _
[α ≠ א]:
> kaj mi deviov min kaŝi de antaŭ Tua vizaĝo, kaj mi estion vaganto kaj forkuranto sur la tero, kaj iu ajn, kiu min renkontos, mortigos min. / > kaj mi devan min kaŝi de antaŭ Tua vizaĝo, kaj mi eston vaganto kaj forkuranto sur la tero, kaj iu ajn, kiu min renkontos, mortigos min.
[α = א = γ/ג]:
15 Kaj diris al li la Eternulo: Sciu, ke al iu, kiu mortigos Kainon, estos venĝite sepoble. Kaj la Eternulo faris sur Kain signon, ke ne mortigu lin iu kiu lin renkontos.
16 Kaj Kain foriris de antaŭ la Eternulo, kaj loĝiĝis en la lando Nod, oriente de Eden.
Posteuloj de Kaino
17 Kaj Kain ekkonis sia edzivon, kaj ŝi gravediĝis, kaj ŝi naskis Ĥanoĥon. Kaj li konstruis urbon, kaj li donis al la urbo nomon laŭ la nomo de sia filo: Ĥanoĥ. 18 Kaj al Ĥanoĥ naskiĝis Irad, kaj al Irad naskiĝis Meĥujael, kaj al Meĥujael naskiĝis Metuŝael, kaj al Metuŝael naskiĝis Lemeĥ. 19 Kaj Lemeĥ prenis al si du edzivojn: unu havis la nomon Ada, kaj la dua havis la nomon Cila.
[α ≠ א]:
20 Kaj Ada naskis Jabalon; li estis la patro de tiuj kiu loĝemn en tendoj kaj paŝtas brutojn. 21 Kaj la nomo de lia frato estis Jubal; li estis la patro de ĉiuj kiu ludemn harpon kaj fluton. //
20 Kaj Ada naskis Jabalon; li estis la patro de tiuj kiu loĝaso en tendoj kaj paŝtas brutojn.
21 Kaj la nomo de lia frato estis Jubal; li estis la patro de ĉiuj kiu ludaso harpon kaj fluton.
[α = א = γ/ג]:
22 Cila ankaŭ naskis Tubal-Kainon, forĝanton de diversa majstraĵoj el kupro kaj fero. Kaj la frativo (aŭ eble sestro?) de Tubal-Kain estis Naama. 23 Kaj Lemeĥ diris al sia edzivoj Ada kaj Cila: Aŭskultu mia voĉon, edzivoj de Lemeĥ. Atentu mia parolon! Ĉar viron mi mortigis por vundo al mi kaj junulon por tubero al mi. 24 Se sepoble estos venĝite al Kain, por Lemeĥ estos sepdek-sepoble.
25 Kaj denove Adam ekkonis sia edzivon, kaj ŝi naskis filon (aŭ filuvon), kaj donis al li la nomon Set, dirante: Dio metis al mi alia semon anstataŭ Habel, kiun mortigis Kain. 26 Kaj ankaŭ al Set naskiĝis filo, kaj li donis al li la nomon Enoŝ. Tiam oni komencis alvokadi la nomon de la Eternulo.
Genezo 5
[α = א = γ/ג]:
Genealogio de Adam ĝis Noaĥ
1 Jen estas la libro de naskoj Adames. Kiam Dio kreis la homon I faris in laŭ bildo de Si mem. 2 Kiel uvon kaj ivon I kreis ilin, kaj en la tago de ilia naskiĝo I benis ilin kaj donis al ili la nomon Homo. 3 Adam vivis cent tridek jarojn, kaj naskiĝis lium filuvo (t.e. filo, ne filivo) laŭ lia bildo kaj simileco, kaj li donis al li la nomon Set.
4 Kaj Adam vivis post kiam al li naskiĝis Set, okcent jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filuvoj kaj filivoj. / > kaj naskiĝise lium filuvoj kaj filivoj.
[α = א = γ/ג]:
5 La tuta vivo kiu Adam travivis, estis naŭcent tridek jaroj, kaj li mortis.
6 Set vivis cent kvin jarojn, kaj naskiĝis al li Enoŝ. 7 Kaj Set vivis post kiam Enoŝ naskiĝis al li, okcent sep jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filivoj kaj filuvoj. / > kaj naskiĝise lium filivoj kaj filuvoj.
[α = א = γ/ג]:
8 La tuta vivo de Set estis naŭcent dek du jaroj, kaj li mortis.
9 Enoŝ vivis naŭdek jarojn, kaj naskiĝis al li Kenan. 10 Kaj Enoŝ vivis post kiam Kenan naskiĝis al li, okcent dek kvin jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filuvoj kaj filivoj. / > kaj naskiĝise lium filuvoj kaj filivoj.
[α = א = γ/ג]:
11 La tuta vivo de Enoŝ estis naŭcent kvin jaroj, kaj li mortis.
12 Kenan vivis sepdek jarojn, kaj naskiĝis al li Mahalalel. 13 Kaj Kenan vivis post kiam Mahalalel naskiĝis al li, okcent kvardek jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filivoj kaj filuvoj. / > kaj naskiĝise lium filivoj kaj filuvoj.
[α = א = γ/ג]:
14 La tuta vivo de Kenan estis naŭcent dek jaroj, kaj li mortis.
15 Mahalalel vivis sesdek kvin jarojn, kaj naskiĝis al li Jared. 16 Kaj Mahalalel vivis post kiam Jared naskiĝis al li, okcent tridek jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filuvoj kaj filivoj. / > kaj naskiĝise lium filuvoj kaj filivoj.
[α = א = γ/ג]:
17 La tuta vivo de Mahalalel estis okcent naŭdek kvin jaroj, kaj li mortis.
18 Jared vivis cent sesdek du jarojn, kaj naskiĝis al li Ĥanoĥ. 19 Kaj Jared vivis post kiam Ĥanoĥ naskiĝis al li, okcent jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filivoj kaj filuvoj. / > kaj naskiĝise lium filivoj kaj filuvoj.
[α = א = γ/ג]:
20 La tuta vivo de Jared estis naŭcent sesdek du jaroj, kaj li mortis.
21 Ĥanoĥ vivis sesdek kvin jarojn, kaj naskiĝis al li Metuŝelaĥ. 22 Ĥanoĥ iradis kun Dio post kiam Metuŝelaĥ naskiĝis al li, tricent jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filuvoj kaj filivoj. / > kaj naskiĝise lium filuvoj kaj filivoj.
[α = א = γ/ג]:
23 La tuta vivo de Ĥanoĥ estis tricent sesdek kvin jaroj.
24 Kaj Ĥanoĥ iradis kun Dio, kaj li malaperis, ĉar Dio lin prenis. 25 Metuŝelaĥ vivis cent okdek sep jarojn, kaj naskiĝis al li Lemeĥ. 26 Kaj Metuŝelaĥ vivis post kiam Lemeĥ naskiĝis al li, sepcent okdek du jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filivoj kaj filuvoj. / > kaj naskiĝise lium filivoj kaj filuvoj.
[α = א = γ/ג]:
27 La tuta vivo de Metuŝelaĥ estis naŭcent sesdek naŭ jaroj, kaj li mortis.
28 Lemeĥ vivis cent okdek du jarojn, kaj naskiĝis al li filuvo. 29 Li donis al li la nomon Noa, dirante: Ĉi tiu konsolos nin en nia faroj kaj en la laboroj de nia manoj sur la tero kiu la Eternulo malbenis. 30 Kaj Lemeĥ vivis, post kiam naskiĝis al li Noa, kvincent naŭdek kvin jarojn, _
[α ≠ א]:
> kaj naskiĝimn lium filuvoj kaj filivoj. / > kaj naskiĝise lium filuvoj kaj filivoj.
[α = א = γ/ג]:
31 Kaj la tuta vivo de Lemeĥ estis sepcent sepdek sep jaroj, kaj li mortis.
[α ≠ א]:
32 Kaj Noa havis la aĝon de kvincent jaroj, kaj naskiĝimn al li Ŝem, Ĥam kaj Jafet. / 32 Kaj Noa havis la aĝon de kvincent jaroj, kaj naskiĝise al li Ŝem, Ĥam kaj Jafet.
ALDONO
ÞORN (Þ) — LINGVA BRIKOLADO
Eksperimento kun Eliro 1–4
Ĉi tiu Aldono prezentas apartan lingvan eksperimenton per la unuaj kvar ĉapitroj de Eliro. Ĝia celo ne estas proponi nova normon de Esperanto, nek aldoni ankoraŭ unu deviga sistemon al ProEo. Ĝi estas rimedo por observado: por vidi, aŭdi kaj senti kiel la Lingvo ŝanĝiĝas, kiam diversaj gramatika rimedoj estas elektataj, kombinitaj aŭ ellasataj.
La eksperimento uzas unu provizora sistemon de Verbkongruo, ĉi tie nomata Þorn (Þ). Ĝi estas hibrida, ĉar ĝi kunigas elementojn de klasika Esperanto kaj de aliaj kongruaj vojoj esplorataj en ProEo. Sed Þorn ne estas fiksa aŭ definitiva paradigmo. Ĝi estas malferma al aliaj formoj kaj kombinoj.
[«Brikolaĵo», kolaĝo de la aŭtoro, ĉ. 1977.]
La kvar ĉapitroj de Eliro estas aranĝitaj jene:
Eliro 1–2. La Þ-Verbkongruo estas uzata en la gramatika kadro de klasika Esperanto (A-Eo). La aliaj gramatika rimedoj de ProEo ankoraŭ ne estas enkondukitaj.
Eliro 3. La sama Verbkongruo estas uzata kune kun Simpligo: Unumarkado kaj Rilatilo. La ceteraj elementoj restas laŭ la tradicia Esperanto.
Eliro 4. La Verbkongruo aperas en la preskaŭ plena kadro de Baza ProEo, inkluzive de Unumarkado, Rilatilo, Etika Simetrio, Atentilo kaj Ligmarkoj, kie ili konvenas. Tamen la persona pronomo Tu ne estas uzata en ĉi tiu teksto; la tradicia vi estas konservata ankaŭ por la dua persono singulara.
Tiel la Observanto povas ekzameni ne nur la Verbkongruon mem, sed ankaŭ kiel ĝi kunagas kun aliaj gramatika rimedoj kaj influas la Travideblon, Sonkorpon, ritmon kaj esprimadon de la teksto.
La provizora Þorn (Þ)-paradigmo
Tabelo H. Þ-paradigmo de eksperimenta verbkongruo • verbo esti
| Persono | Prezenco | Preterito | Futuro | Kondicionalo |
| Mi | estias | estiis | estios | estius |
| Tu / Vi (unu) | estent | estint | estont | estunt |
| I / Li / Ŝi / Ĝi | estas | estis | estos | estus |
| Ni | estam | estim | estom | estum |
| Vi (pluraj) | estens | estins | estons | estuns |
| Ili | estaso | estise | estosu | estusa |
La paradigmo estas eksperimenta kaj malferma al aliaj kombinoj.
Ĉi tiu paradigmo konservas la tradiciajn tempajn vokalojn a, i, o, u, sed aldonas distingojn de persono kaj nombro. La tria persono singulara restas identa al klasika Esperanto.
La pronomo vi povas plu servi por unu aŭ pluraj personoj; la verba finaĵo tiam montras la distingon: vi estent kaj vi estens. Ankaŭ tu povas esti uzata por la dua persono singulara.
Ĉi tiuj finaĵoj estas nur unu ebla aranĝo. Ekzemple, la prezencaj formoj estant kaj estans povus anstataŭi estent kaj estens, por pli klare konservi la vokalon a kiel tempan signon. Simile, la unua persono singulara povus ricevi pli mallongajn formojn, kiel estias — estin — eston — estun.
Neniu el tiuj ebloj estas ĉi tie deklarata definitiva. La prezentita paradigmo estas tiu uzata en la eksperimentaj tekstoj, ne nova leĝo de la Lingvo.
Þorn kiel brikolaĵo
En pli vasta senco, Þorn (Þ) ne nomas nur ĉi tiun Verbkongruon. Ĝi povas signi ankaŭ la propran lingvan brikolaĵon de Observanto: elektitan kunmetaĵon el la disponeblaj rimedoj de Esperanto kaj ProEo.
Observanto povas, ekzemple, uzi Unumarkadon sen Rilatilo; Rilatilon sen Unumarkado; Etikan Simetrion kun la tradiciaj verbaj finaĵoj; aŭ unu elektitan sistemon de Verbkongruo sen la aliaj rimedoj. Li povas ankaŭ kombini plurajn el ili, aŭ eksperimenti kun aliaj formoj.
Tiel unu Observanto povas krei unu Þ-brikolaĵon, alia Observanto alian. Kaj la sama Observanto povas esplori plurajn brikolaĵojn, laŭ la celo de sia observado.
Kio okazas al la tuto, kiam, ekzemple, Tu estas uzata? Aŭ kiam personaj pronomoj estas preterlasitaj, ĉar la informo pri persono kaj nombro jam troviĝas en la verbaj finaĵoj? Aŭ kiam Observanto mem kreas siajn proprajn verbfinaĵojn? — Kiel ŝanĝiĝas la Travideblo, la Sonkorpo kaj la Fluo de la teksto?
La tekstoj de Eliro 1–4 do ne estas modeloj postulantaj imitadon. Ili estas materialo por esplorado. La Observanto povas rearanĝi ilin, aldoni aŭ forigi gramatikajn rimedojn, kompari la rezultojn kaj atenti tion, kio aperas en la Lingvo.
Ne necesas ĉi tie antaŭdecidi, kiu kombino estas plej klara, plej bela aŭ plej taŭga. La eksperimento estas aranĝita por ke tiuj demandoj povu esti esplorataj en la teksto mem.
Þorn (Þ) ne estas nova deviga vojo. Ĝi estas la libereco elekti vojon — kaj esplori, kien ĝi kondukas.
La Lingvo mem devas esti kunaŭtoro.
Brikolado-eksperimentoj: Eliro 1-4
Eliro 1-2
(1:1-7) Jen estaso la nomoj de la filoj de Izrael, kiuj venise Egiptujon kun Jakob; ĉiu venis kun siaj domanoj: Isaĥar, Zebulun, kaj Benjamen; Kaj la nombro de ĉiuj animoj, kiuj elirise el la lumbo de Jakob, estise sepdek; kaj Jozef estis jam en Egiptujo. Kaj mortise Jozef kaj ĉiuj liaj fratoj kaj tiu tuta generacio. Kaj la Izraelidoj fruktise kaj diskreskise kaj multiĝise kaj treege fortiĝise, kaj la lando pleniĝis de ili.
(1:8-11) Aperis en Egiptujo nova reĝo, kiu ne konis Jozefon. Kaj li diris al sia popolo: Jen la popolo de la Izraelidoj estas pli multenombra kaj pli forta ol ni; ni uzu do ruzon kontraŭ ĝi, por ke ĝi ne multiĝu, ĉar se okazos milito, tiam ankaŭ tiu popolo aliĝos al niaj malamikoj kaj militos kontraŭ ni kaj foriros el la lando. Kaj oni metis super ilin laborestrojn, por premi ilin per malfacilaj laboroj. Kaj ili konstruise por Faraono provizejajn urbojn Pitom kaj Rameses.
(1:12-15) Sed ju pli oni premis ilin, des pli ili multiĝise kaj kreskise; kaj la Izraelidoj fariĝise teruraĵo. Kaj la Egiptoj laborigise la Izraelidojn kruele. Kaj ili maldolĉigise al ili la vivon per malfacila laboro super argilo kaj brikoj, kaj per ĉia laboro sur la kampo, per ĉiaj laboroj, kiujn ili kruele metis sur ilin.
(1:16-17) Kaj la reĝo de Egiptujo parolis al la Hebreaj akuŝistinoj, el kiuj unu estis nomata Ŝifra kaj la dua estis nomata Pua. Li diris: Kiam vi akuŝigons la Hebreinojn, rigardu la kuŝejon; se estas filo, mortigu lin, kaj se estas filino, lasu ŝin vivi. Sed la akuŝistinoj timise Dion, kaj ili ne farise, kiel diris al ili la reĝo de Egiptujo; kaj ili lasise la vivon al la virseksaj infanoj.
(1:18-21) Kaj la reĝo de Egiptujo alvokis la akuŝistinojn, kaj diris al ili: Kial vi tion farens kaj lasens la vivon al la virseksaj infanoj? Tiam la akuŝistinoj diris al Faraono: Ne kiel la Egiptaj virinoj estaso la Hebreinoj; ili estaso viglaj: antaŭ ol venas al ili la akuŝistino, ili jam estaso naskintaj. Kaj Dio faris bonon al la akuŝistinoj, kaj la popolo multiĝis kaj tre fortiĝis. Kaj ĉar la akuŝistinoj timise Dion, Li konstruis al ili domojn.
(1:22) Kaj Faraono ordonis al sia tuta popolo, dirante: Ĉiun filon, kiu naskiĝis, ĵetu en la Riveron, kaj ĉiun filinon lasu viva.
(2:1-4) Kaj iris unu homo el la domo de Levi kaj prenis edzinon Leviidinon. Kaj la virino gravediĝis, kaj naskis filon; kaj ŝi vidis, ke li estas bela, kaj ŝi kaŝis lin dum tri monatoj. Sed ŝi ne povis plu kaŝi lin, tial ŝi prenis por li keston el kanoj kaj ĉirkaŭŝmiris ĝin per asfalto kaj peĉo, kaj metis tien la infanon kaj metis ĝin inter la kanojn sur la bordo de la Rivero. Kaj lia fratino stariĝis malproksime, por sciiĝi, kio fariĝos kun li.
(2:5-6 ) Kaj la filino de Faraono malsupreniris, por lavi sin en la Rivero, kaj ŝiaj servantinoj iradis sur la bordo de la Rivero. Ŝi ekvidis la keston meze de la kanoj, kaj ŝi sendis sian sklavinon, ke ŝi ĝin prenu. Ŝi malfermis, kaj ekvidis la infanon; ĝi estis knabeto, kiu ploris. Kaj ŝi kompatis lin, kaj diris: Ĝi estas el la Hebreaj infanoj.
(2:7-8) Tiam lia fratino diris al la filino de Faraono: Ĉu mi iru kaj voku al vi virinon nutrantinon el la Hebreinoj, ke ŝi nutru por vi la infanon? Kaj la filino de Faraono diris al ŝi: Iru. Kaj la knabino iris kaj vokis la patrinon de la infano.
(2:9-10) Kaj la filino de Faraono diris al ŝi: Prenu ĉi tiun infanon kaj nutru ĝin por mi, kaj mi pagios al vi. Kaj la virino prenis la infanon kaj nutris ĝin. Kiam la infano grandiĝis, ŝi alportis lin al la filino de Faraono, kaj li fariĝis filo por ŝi, kaj ŝi donis al li la nomon Moseo, dirante: El la akvo mi lin eltiriis.
(2:11-13) En la tempo, kiam Moseo estis jam granda, li eliris al siaj fratoj kaj vidis iliajn malfacilajn laborojn; kaj li vidis, ke Egipto batas iun Hebreon el liaj fratoj. Tiam li turnis sin unuflanken kaj aliflanken, kaj vidinte, ke estas neniu, mortigis la Egipton kaj kaŝis lin en la sablo. Kaj li eliris en la sekvanta tago, kaj vidis, ke du Hebreoj malpacaso. Kaj li diris al la ofendanto: Kial vi batent vian proksimulon?
(2:14) Kaj tiu diris: Kiu faris vin estro kaj juĝanto super ni? Ĉu vi intencent mortigi min, kiel vi mortigint la Egipton? Tiam Moseo ektimis, kaj diris: Videble la afero fariĝis sciata.
(2:15-17) Kaj Faraono aŭdis pri tiu afero kaj deziris mortigi Moseon. Sed Moseo forkuris de Faraono kaj ekloĝis en la lando Midjana, kaj li loĝis apud puto. La pastro Midjana havis sep filinojn. Kaj ili venise kaj ĉerpis akvon kaj plenigise la trogojn, por trinkigi la ŝafojn de sia patro. Sed venise la paŝtistoj kaj forpelise ilin. Tiam Moseo leviĝis kaj helpis ilin kaj trinkigis iliajn ŝafojn.
(2:8-22) Kiam ili venise al sia patro Reuel, li diris: Kial vi tiel baldaŭ venise hodiaŭ? Kaj ili dirise: Iu Egipto savis nin el la manoj de la paŝtistoj, kaj li eĉ ĉerpis por ni kaj trinkigis la ŝafojn. Tiam li diris al siaj filinoj: Kie do li estas? kial vi forlasise tiun homon? voku lin, ke li manĝu panon. Kaj Moseo konsentis loĝi ĉe tiu homo; kaj tiu donis sian filinon Cipora al Moseo. Kaj ŝi naskis filon, kaj li donis al li la nomon Gerŝom, ĉar li diris: Fremdulo mi estiis en lando fremda.
(2:23-25) Post longa tempo mortis la reĝo de Egiptujo. Kaj la Izraelidoj ĝemise pro la laboroj kaj kriise, kaj ilia kriado pro la laboroj venis supren al Dio. Kaj Dio aŭdis ilian ĝemadon, kaj Dio rememoris Sian interligon kun Abraham, Isaak, kaj Jakob. Kaj Dio rigardis la Izraelidojn, kaj Dio rememoris ilin.
(2:9-10) Kaj la filino de Faraono diris al ŝi: Prenu ĉi tiun infanon kaj nutru ĝin por mi, kaj mi pagios al vi. Kaj la virino prenis la infanon kaj nutris ĝin. Kiam la infano grandiĝis, ŝi alportis lin al la filino de Faraono, kaj li fariĝis filo por ŝi, kaj ŝi donis al li la nomon Moseo, dirante: El la akvo mi lin eltiriis.
(2:11-13) En la tempo, kiam Moseo estis jam granda, li eliris al siaj fratoj kaj vidis iliajn malfacilajn laborojn; kaj li vidis, ke Egipto batas iun Hebreon el liaj fratoj. Tiam li turnis sin unuflanken kaj aliflanken, kaj vidinte, ke estas neniu, mortigis la Egipton kaj kaŝis lin en la sablo. Kaj li eliris en la sekvanta tago, kaj vidis, ke du Hebreoj malpacaso. Kaj li diris al la ofendanto: Kial vi batent vian proksimulon?
(2:14) Kaj tiu diris: Kiu faris vin estro kaj juĝanto super ni? Ĉu vi intencent mortigi min, kiel vi mortigint la Egipton? Tiam Moseo ektimis, kaj diris: Videble la afero fariĝis sciata.
(2:15-17) Kaj Faraono aŭdis pri tiu afero kaj deziris mortigi Moseon. Sed Moseo forkuris de Faraono kaj ekloĝis en la lando Midjana, kaj li loĝis apud puto. La pastro Midjana havis sep filinojn. Kaj ili venise kaj ĉerpis akvon kaj plenigise la trogojn, por trinkigi la ŝafojn de sia patro. Sed venise la paŝtistoj kaj forpelise ilin. Tiam Moseo leviĝis kaj helpis ilin kaj trinkigis iliajn ŝafojn.
(2:18-22) Kiam ili venise al sia patro Reuel, li diris: Kial vi tiel baldaŭ venise hodiaŭ? Kaj ili dirise: Iu Egipto savis nin el la manoj de la paŝtistoj, kaj li eĉ ĉerpis por ni kaj trinkigis la ŝafojn. Tiam li diris al siaj filinoj: Kie do li estas? kial vi forlasise tiun homon? voku lin, ke li manĝu panon. Kaj Moseo konsentis loĝi ĉe tiu homo; kaj tiu donis sian filinon Cipora al Moseo. Kaj ŝi naskis filon, kaj li donis al li la nomon Gerŝom, ĉar li diris: Fremdulo mi estiis en lando fremda.
(2:23-25) Post longa tempo mortis la reĝo de Egiptujo. Kaj la Izraelidoj ĝemise pro la laboroj kaj kriise, kaj ilia kriado pro la laboroj venis supren al Dio. Kaj Dio aŭdis ilian ĝemadon, kaj Dio rememoris Sian interligon kun Abraham, Isaak, kaj Jakob. Kaj Dio rigardis la Izraelidojn, kaj Dio rememoris ilin.
Eliro 3
(3:1-2) Moseo paŝtis la ŝafojn de Jitro, sia bopatro, pastro Midjana. Kaj li forkondukis la ŝafojn en malproksiman parton de la dezerto kaj venis al la Dia monto Ĥoreb. Kaj aperis al li anĝelo de la Eternulo en flama fajro el la mezo de arbetaĵo. Kaj li vidis, ke jen la arbetaĵo brulas en la fajro, kaj tamen la arbetaĵo ne forbrulas.
(3:3-5) Kaj Moseo diris: Mi irios kaj rigardios tiu granda fenomenon, kial la arbetaĵo ne forbrulas. La Eternulo vidis, ke li iras, por rigardi, kaj Dio vokis al li el la mezo de la arbetaĵo, kaj diris: Moseo, Moseo! Kaj tiu diris: Jen mi estias. Kaj Li diris: Ne alproksimiĝu ĉi tien; deprenu via ŝuojn de via piedoj, ĉar la loko sur kiu vi starent estas tero sankta.
(3:6-10) Ankoraŭ Li diris: Mi estias la Dio de via patro, la Dio de Abraham, la Dio de Isaak, kaj la Dio de Jakob. Kaj Moseo kovris sian vizaĝon, ĉar li timis rigardi Dion. Kaj la Eternulo diris: Mi vidiis la mizeron de Mia popolo, kiu estas en Egiptujo, kaj Mi aŭdiis ĝian kriadon kaŭze de ĝia premantoj; Mi sciias ĝia suferojn. Kaj Mi malsupreniriis por savi ĝin el la manoj de la Egiptoj kaj elirigi ĝin el tiu lando en landon bona kaj vasta, en landon, en kiu fluas lakto kaj mielo, sur la lokon de la Kanaanidoj kaj la Ĥetidoj kaj la Amoridoj kaj la Perizidoj kaj la Ĥividoj kaj la Jebusidoj. Nun la krioj de la Izraelidoj venise al Mi; kaj Mi vidiis la turmentojn per kiu la Egiptoj turmentas ilin. Iru do, Mi sendios vin al Faraono, kaj elkonduku Mian popolo la Izraelidoj el Egiptujo.
(3:11-12) Kaj Moseo diris al Dio: Kiu mi estias, ke mi iru al Faraono kaj mi elkonduku la Izraelidojn el Egiptujo? Kaj Li diris: Mi estios kun vi; kaj tio estu por vi signo, ke Mi vin sendiis: kiam vi estont elkondukinta Mia popolon el Egiptujo, vi farons servon al Dio sur ĉi tiu monto.
(3:13-14) Kaj Moseo diris al Dio: Jen mi venios al la Izraelidoj kaj dirios al ili: La Dio de via patroj sendis min al vi; tiam ili dirosu al mi: Kia estas Lia nomo? Kion mi diru al ili? Kaj Dio diris al Moseo: MI ESTIAS, KIU ESTAS. Kaj Li diris: Tiel diru al la Izraelidoj: La Estanto sendis min al vi.
(3:15) Kaj plue Dio diris al Moseo: Tiel diru al la Izraelidoj: La Eternulo, la Dio de via patroj, la Dio de Abraham, la Dio de Isaak, kaj la Dio de Jakob, sendis min al vi. Tia estas Mia nomo por eterne, kaj tia estas memoraĵo pri Mi por ĉiu generacioj.
(3:16-18) Iru, kaj kunvenigu la ĉefojn de Izrael kaj diru al ili: La Eternulo, la Dio de via patroj aperis al mi, la Dio de Abraham, Isaak, kaj Jakob, kaj Li diris: Mi atentiis vin, kaj tion, kio estas farita al vi en Egiptujo. Kaj Mi diriis: Mi elirigios vin el la mizero de Egiptujo en la landon de la Kanaanidoj kaj la Ĥetidoj kaj la Amoridoj kaj la Perizidoj kaj la Ĥividoj kaj la Jebusidoj, en landon, en kiu fluas lakto kaj mielo. Kaj ili aŭskultosu via voĉon kaj vi venons, vi kaj la ĉefoj de Izrael, al la reĝo de Egiptujo, kaj vi dirons al li: La Eternulo, la Dio de la Hebreoj, vokis nin; lasu do nin iri vojon de tri tagoj en la dezerton, por ke ni faru oferon al la Eternulo, nia Dio.
(3:19-22) Sed Mi sciias, ke la reĝo de Egiptujo ne permesos al vi iri, se ne devigios lin forta mano. Kaj Mi etendios Mia manon, kaj Mi batios Egiptujon per ĉiuj Mia mirakloj kiu Mi farios meze de ĝi; kaj poste li lasos vin iri. Kaj Mi donios al tiu popolo favoron de la Egiptoj; kaj kiam vi irons, vi ne irons kun malplena manoj. Ĉiu virino petos de sia najbarino kaj de sia samdomanino vazojn arĝenta kaj vazojn ora kaj vestojn; kaj vi metons tion sur via filojn kaj sur via filinojn, kaj vi senhavigons la Egiptojn.
Eliro 4
(4:1-5) Moseo respondis kaj diris: Sed se ili ne kredosu al mi kaj ne aŭskultosu mia voĉon, kaj se ili dirosu: Ne aperis al vi la Eternulo? Kaj la Eternulo diris al li: Kion vi tie havens en via mano? Kaj li diris: Bastonon. Kaj Li diris: Ĵetu ĝin sur la teron. Kaj li ĵetis ĝin sur la teron, kaj ĝi fariĝis serpento; kaj Moseo forkuris de ĝi. Sed la Eternulo diris al Moseo: Etendu via manon, kaj kaptu ĝin je ĝia vosto (kaj li etendis sia manon kaj kaptis ĝin, kaj ĝi fariĝis bastono en lia mano), por ke ili kredu, ke aperis al vi la Eternulo, la Dio de ilia patrojes, la Dio de Abraham, la Dio de Isaak, kaj la Dio de Jakob.
(4:6-8) Kaj la Eternulo diris al li plue: Metu via manon en via sinon. Kaj li metis sia manon en sia sinon; kaj kiam li elprenis ĝin, jen lia mano estis leprokovrita kvazaŭ neĝo. Kaj Li diris: Remetu via manon en via sinon (kaj li remetis sia manon en sia sinon; kaj kiam li elprenis ĝin el sia sino, jen ĝi denove fariĝis kiel lia karno); kaj se ili ne kredosu al vi kaj ne aŭskultosu la voĉon de la unua signo, ili kredosu al la voĉo de la alia signo.
(4:9) Kaj se ili ne kredosu eĉ al ambaŭ tiu signoj kaj ne aŭskultosu via voĉon, tiam prenu akvon el la Rivero kaj verŝu ĝin sur la sekan teron; kaj tiam la akvo kiu vi prenint el la Rivero, fariĝos sango sur la seka tero.
(4:10-12) Kaj Moseo diris al la Eternulo: Ho, mia Sinjoro, mi ne estias elokventa, nek de hieraŭ, nek de antaŭhieraŭ, nek de tiu tempo kiam Vi komencint paroli al Via sklavo; ĉar mi havias nelerta buŝon kaj nelerta langon. Kaj la Eternulo diris al li: Kiu faris buŝon al la homo? Aŭ kiu faras muta aŭ surda aŭ vidanta aŭ blinda? ĉu ne Mi, la Eternulo? Kaj nun iru, kaj Mi estios kun via buŝo, kaj Mi instruios vin kion vi devent paroli.
(4:-13-17) Kaj li diris: Ho, mia Sinjoro, sendu iu alian. Tiam ekflamis la kolero de la Eternulo kontraŭ Moseo, kaj Li diris: Mi sciias ja, ke via frato Aaron, la Levido, estas elokventa; kaj jen li eĉ iras al vi renkonte, kaj kiam li vidos vin, li ekĝojos en sia koro. Kaj vi parolons al li kaj metons la vortojn en lian buŝon; kaj Mi estios kun via buŝo kaj kun lia buŝo, kaj Mi instruios vin kion vi devens fari. Kaj li parolos por vi al la popolo; kaj li estos via buŝo, kaj vi estont por li anstataŭ Dio. Kaj ĉi tiu bastonon prenu en via manon; per ĝi vi farons la signojn.
(4:18-20) Moseo iris kaj revenis al sia bopatro Jitro, kaj diris al li: Mi volias iri kaj reveni al mia fratoj kiu estaso en Egiptujo kaj vidi ĉu ili vivaso ankoraŭ. Kaj Jitro diris al Moseo: Iru en paco. Kaj la Eternulo diris al Moseo en Midjanujo: Iru, revenu Egiptujon; ĉar mortise ĉiu homoj kiu volise vin mortigi. Tiam Moseo prenis sia edzinon kaj sia filojn kaj sidigis ilin sur azeno, kaj ekiris al la lando Egipta. Kaj Moseo prenis la bastonon de Dio en sia manon.
(4:21-23) Kaj la Eternulo diris al Moseo: Kiam vi revenons Egiptujon, tiam rigardu ĉiu miraklojn kiu Mi donis en via manon, faru antaŭ Faraono. Sed Mi malmoligios lia koron, kaj li ne permesos al la popolo foriri. Kaj vi diru al Faraono: Tiel diris la Eternulo: Mia filio unuenaskita estas Izrael; kaj Mi diras al vi: Permesu, ke Mia filio iru kaj faru al Mi servon; se vi ne permesont al ĝi iri, tiam Mi mortigios vian unuenaskita filon.
(4:24-26) Sur la vojo, en la noktohaltejo, renkontis lin la Eternulo kaj volis mortigi lin; sed Cipora prenis akran ŝtonon kaj detranĉis la prepucion de sia filo kaj ektuŝis lia piedojn, kaj diris: Sanga fianĉo vi estent por mi. Tiam Li forlasis lin. Kaj ŝi diris: Sanga fianĉo per la cirkumcido.
(4:27-29) Kaj la Eternulo diris al Aaron: Iru renkonte al Moseo en la dezerton. Kaj li iris kaj renkontis lin ĉe la monto de Dio, kaj kisis lin. Kaj Moseo diris al Aaron ĉiu vortojn de la Eternulo kiu sendis lin, kaj ĉiu signojn pri kiu Li ordonis al li. Kaj irise Moseo kaj Aaron kaj kunvenigise ĉiu ĉefojn de la Izraelidoj.
(4:30-31) Kaj Aaron diris ĉiu vortojn kiu la Eternulo diris al Moseo, kaj li faris la signojn antaŭ la popolo. Kaj la popolo kredis. Kaj ili aŭdise, ke la Eternulo rememoris la Izraelidojn kaj vidis ilia mizeron, kaj ili kliniĝise kaj farise adoron.
FINO
[Oni taksas, ke ĉi tiu saluto aĝas almenaŭ 67 800 jarojn.]
