Ástríkt Fæðri Alheims og Eingetið Bur Þess!

[endurskoðað útfrá nýara málfræði 2019-12-29]

[Athugasemd 2020-07-09: Þessi grein er skrifuð á ”einkynsmálinu”. Síðan þetta fyrst var birt hefur kynhlutlausa málið tekið verulegum stökkbreytíngum í því ”þríkynsmáli” er kynhlutleysir eða ”afmarkar” karl- og kvenkynsorð sem snerta persóni eða gerendi, en viðheldur öllum þremur kynjum í höfðun til hlutveruleika. Þetta sýnist mér nú vera sú einfaldasta leiðin til málfræðilega kynhlutleystrar íslensku, og líklegast sú raunsæasta. – Þetta mál má nálgast með þessum hlekkjum: ”Einföld uppskrift fyrir kynhlutlausa íslensku” og ”Kynhlutlaus íslenska Þriggja kynja og mannverumynda”. Þar er ekki verið að leitast eftir neinni einföldun málsins með t.d. fækkun persóna og kynja eða einfaldaðri sagnbeygíngu, heldur einúngis eftir að kynhlutleysa málið og gera það að máli allra kynja.]

>>pro lingua sana<<

Í  þessu pistli leitast ég við að greiða málalega veg að lausn þess niðurlægjandi karllægis og kynhrokis sem liggur í máli kirkjusins om ”Sonið” og ”Feðrið”. Guð getur ekki verið Karlmenni (né heldur Kvenmenni), og ef svo ”Sonið” ver það (Karlmenni), svo ver það þetta af sögulegum ástæðum, eða af tilviljun (50/50 gildir), og eiginlega alls ekki sjálfu (því guðfræðilega) hugtakinu viðkomandi. – Ég geíngur hér sem annarstaðar hreint praktískt útfrá þvi, að eíngin trúarbrögð sem gánga á móti mannréttindum eða mismuna kynjum og kynkenndum mannfólksins, geti verið sönn, að svo miklu leiti sem þau gera einmitt það. 

+   +   +

Var einmitt að frétta að nú væri fólki heimilt á Íslandi að í eftirnafni sínu nefna sig ”bur” í stað þess að vera ”son” eða ”dóttir” einhvers. Þetta vera ágætis frétti, sýnist mér, og eitt viðauki valfrelsis mannfólks þar á landi, og að auki vottur gott um virðíngi gagnvart þeim sem hinseígin vera.

Þó virðist mér það ljóður vera á þessu lagaráði, að orðið ”bur” ver sjálft karlkyns, og þau sem bera þetta bur, eignast eða fæða það, vera málalega, og ekki bara líkamlega, karlveri og kvenveri. Sjálft hefir ég veitt þessu athygli, ekki síst vegna mikilvægis þess sem einmitt foreldris- og barnaskapið hefur í kristnu átrúnaði og sumum öðrum sem ég hefir kynnst (og þótt til koma).

Bildresultat för Hermitage Museum, St. Petersburg osiris isis horus

Ósíris, Ísis og Hórus, heilög foreldri og bur eitt þeirra

Í því prósjekti sem ég kallar ”einkynsmál”, hefir ég leitast víð að uppná algeru málfræðilegu kynhlutleysi í íslensku máli. Þar hefur ég ”bur”, sem og öll önnur nafnorð (nema sérnnöfn) í hvorugkyni, og þá með þessu beygíngi (sjá Málfræðilega kynhlutlaust íslenskt mál á grundvelli hvorugkyns):

bur bur – buri – burs | buri – buri – burum – bura || burið – burið – burinu – bursins | burin – burin – burunum –  buranna

Foreldraorðin (kyngreinandi) vera svo annarsvegar Móðir/Mæðri og Faðir/Feðri:

móðir/mæðri – mæðri – mæðri – mæðris | mæðri – mæðri – mæðrum – mæðra || mæðrið – mæðrið – mæðrinu – mæðrisins | mæðrin – mæðrin – mæðrunum – mæðranna

faðir/feðri – feðri – feðri – feðris | feðri – feðri – feðrum – feðra || feðrið – feðrið – feðrinu – feðrisinsfeðrin – feðrin – feðrunum – feðranna

Kynhlutlausa foreldraorðið ver síðan Fæðri, og ver þá nokkuð augljóst hvernig það ver myndað: það sem fæðir ver kallað svo. Bur ver kynhlutlaust orð, og kynhlutlaust mótsvörun þess ver þá fæðri, og hefur það orðið þetta beygíngi:

fæðri – fæðri – fæðri – fæðris | fæðri – fæðri – fæðrum – fæðra || fæðrið – fæðrið – fæðrinu – fæðrisins |fæðrin – fæðrin – fæðrunum – fæðranna

Annað orð eitt sem hefur farið eitt ögn í taugi mér ver ”forfeðri”. Vissulega: víst má til kynhlutleysis seígja ”forfeðri og formæðri”, en betra væri að eiga eitt í sjálfu sér kynhlutlaust orð og sleppa við að yfirhöfuð blanda kynjunum í þetta. Þar hefir ég komið til með að nota orðið ”forveri” okkar, í merkínginu ”mannveri þau sem á undan okkur hafa gengið og sem við vera afkvæmi af”. En auðvitað mætti tala kynhlutlaust, og ver það betra, um ”forfæðri” hér, og leggja undan orðið ”forveri” fyrir t.d. ”formaður/forkona”.

Ég hefir svo leitast við að kynhlutleysa persónufornöfnin á ýmis veígi, m.a. með því að nota ”Það” um bæði menni og kvenni (og þá gjarnan með stóru ”þ”-i, til að merkja mannverumynd orðsins), og ábendíngarfornefnin ”sá” og ”sú” fá auðvitað að víkja fyrir ”það”:

persónufornafn: Það – Það – Því – Þess | Þau – Þau – Þeim – Þeirra

ábendíngarfornafn: / það – það – því – þess | þau – þau – þeim – þeirra

Sumu fólki býður við að kallast ”það”. Má þá nota einhvert annað orð sem kynhlutlaust persónufornafn: ”hán” og ”hín” auk ”” hefur verið haldið fram, og ”henn”, eða hvers vegna ekki ”þenn”: þenn – þenn(a) – þenni – þenn(i)s? (Því þá falla við tilbaka dálítið til þess sem gerst hefur fyrir laungu síðan í öðrum skandinavískum málum, en halda þó föllunum fjórum/fallbeygínunum.) En spurnínginu um kynhlutlaus og kyngreinandi persónufornöfn í einkynsmálinu hefur ég leitast við að svara í eigin pistli (sjá hlekki hér neðan fyrir): 

Orðið ”Guð” ver að sjálfsögðu,sem önnur nafnorð, haft bara í hvorugkyni og ekki í karlkyni og hvorugkyni eins og í íslensku númáli. – ”Herrið”, það ver hið Dýrlega Drottni!

+  +  + 

Hvernig kemur þetta þá út í brúki í ”Ritnínginu”? Gáið að!

Sláið gjarna upp í Biblíinu þessu velþekkta, og klassískt karlkynshneigða Guðsorði (Jóh5: 19–30) og berið saman við kynhlutlausu versin hér að neðan:

Þessu svaraði Jesús og sagði við þau: ”Sannlega, Sannlega seígi ég yður: Ekkert getur Burið gjört af sjálfu sér, nema það sem Það sér Fæðrið gjöra. Því hvað sem Það gjörir, það gjörir Burið líka. Fæðrið elskar Burið og sýnir Því allt, sem Það sjálft gjörir. Það mun sýna Því meiri verk en þessi, svo að þér verðið öll furði lostin. Eins og Fæðrið vekur upp dauða og lífgar, þannig lífgar og Burið þau, sem Það vill. Enda dæmir Fæðrið ekkert manneski, heldur hefur Það falið Burinu dóm allt, svo að öll mannveri heiðri Burið eins og þau heiðra Fæðrið. Það manneski sem heiðrar ekki Burið, heiðrar ekki Fæðrið, sem sendi Það.

+ + +

BILD FAMILY LOVE

Regnbogaflaggið ver mér eitt fremsta tákn alls baráttis fyrir allskonar jafnrétti, lýðræði og mannfrelsi á vorum tímum. Hér myndi ég vilja vísa Ed Freemans ljósmynd af þegar flaggið ver reist í analógíi við Sigurmyndið frá Iwo Jima í Kyrrahafinu. En myndi það ver því verr kópírætað, svo ég hefir þetta í staði þess. 


Sannlega, Sannlega seígi ég yður: Þenn sem heyrir orð mitt og trúir Þenni, sem sendi mig, hefur eilíft líf og kemur ekki til dóms, heldur ver þenn stigið yfir frá dauðinu til lífsins. Sannlega, Sannlega seígi ég yður: Það stund kemur og ver þegar komið, að hin dauðu munu heyra raust Guðsbursins, og þau sem heyra munu lifa. Eins og Fæðrið hefur líf í Sjálfu sér, þannig hefur Það og veitt Burinu að hafa líf í Sjálfu sér. Og Það hefur veitt Þenni vald til að halda dóm, því að Þenn ver Mannveruburðið. Undrist þetta ekki. Það stund kemur, þegar öll Þau, sem  í gröfunum vera, munu heyra raust Þenns og gánga fram, Þau, sem gjört hafa hið góða, munu rísa upp til Lífsins, en Þau sem drýgt hafa hið illa, til Dómsins. Ég megna eigi að gjöra neitt af sjálfu mér. Ég dæmi samkvæmt því, sem ég heyri, og dómi mitt ver réttvíst, því ég leita ekki míns viljis, heldur viljis Þenns, sem sendi mig.

Ver ekki augljóst að vel má eyða karlkynshroki fyrnskisins án thess að deyða Guðsorðið eða gera það ljótt? Hvers vegna þá ekki gera það?

+  +  + 

Hlekki/Kræki

EINKYNSMÁL

Málfræðilega kynhlutlaust íslenskt mál á grundvelli hvorugkyns

Kynhlutlaus persónufornöfn og kyngreinandi í kynhlutlausu íslensku máli byggðu á hvorugkyni

 

*

 

Kommentera

Fyll i dina uppgifter nedan eller klicka på en ikon för att logga in:

WordPress.com Logo

Du kommenterar med ditt WordPress.com-konto. Logga ut /  Ändra )

Google-foto

Du kommenterar med ditt Google-konto. Logga ut /  Ändra )

Twitter-bild

Du kommenterar med ditt Twitter-konto. Logga ut /  Ändra )

Facebook-foto

Du kommenterar med ditt Facebook-konto. Logga ut /  Ändra )

Ansluter till %s